Τον Μάιο του 2026 δημοπρατείται το Εκπαιδευτικό Αστρονομικό Πάρκο Όρλιακα Γρεβενών, έργο 12,6 εκατ. ευρώ με χρηματοδότηση ΕΣΠΑ

Σε τροχιά υλοποίησης εισέρχεται ένα από τα πιο φιλόδοξα και εμβληματικά έργα της Δυτικής Μακεδονίας, καθώς τον Μάιο του 2026 προγραμματίζεται η δημοπράτηση του έργου «Δημιουργία Εκπαιδευτικού Αστρονομικού Πάρκου Όρλιακα στο Νομό Γρεβενών», συνολικού προϋπολογισμού 12.607.617,10 ευρώ. Την ανακοίνωση έκανε ο περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας Γιώργος Αμανατίδης, κατά την παρουσίαση της οριστικής μελέτης στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου Γρεβενών, παρουσία φορέων και επιχειρηματιών της περιοχής.

Το έργο έχει χαρακτηριστεί Πράξη Στρατηγικής Σημασίας, είναι ενταγμένο στο Πρόγραμμα «Δυτική Μακεδονία ΕΣΠΑ 2021-2027» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση σε ποσοστό 85%, με τη συμμετοχή εθνικών πόρων. Φορέας υλοποίησης αλλά και μελλοντικής λειτουργίας του Αστρονομικού Πάρκου θα είναι το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, ενισχύοντας τον ρόλο του ως πυλώνα γνώσης, έρευνας και περιφερειακής ανάπτυξης.

Από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση

Όπως ανέφερε ο κ. Αμανατίδης, από τα τέλη Φεβρουαρίου το έργο περνά επί της ουσίας στη φάση υλοποίησης, με μοναδική εκκρεμότητα την επιλογή τεχνικού συμβούλου για την προμήθεια του εξειδικευμένου εξοπλισμού. Πρόκειται κυρίως για τηλεσκόπια υψηλών προδιαγραφών, η προμήθεια των οποίων θα πραγματοποιηθεί μέσω ξεχωριστών διαγωνιστικών διαδικασιών, λόγω της ιδιαίτερης τεχνολογικής τους φύσης.

Απευθυνόμενος στους επαγγελματίες της περιοχής, ο Περιφερειάρχης τόνισε ότι το Αστρονομικό Πάρκο, σε συνδυασμό με τα επενδυτικά σχέδια που εξελίσσονται στο Χιονοδρομικό Κέντρο Βασιλίτσας, μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός επανεκκίνησης για τον ορεινό όγκο των Γρεβενών, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει υποστεί σημαντική τουριστική κάμψη.

Καταλύτης για εκπαίδευση, έρευνα και διεθνή συνεργασία

Ιδιαίτερη έμφαση στον ακαδημαϊκό και ερευνητικό χαρακτήρα του έργου έδωσε ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας Θεόδωρος Θεοδουλίδης, σημειώνοντας ότι το Αστρονομικό Πάρκο Όρλιακα συγκαταλέγεται στα πιο εμβληματικά έργα του Ιδρύματος. Όπως υπογράμμισε, φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη σύνδεση της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης με τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, προσφέροντας υποδομές τόσο σε ερευνητές και επιστήμονες της αστρονομίας όσο και σε φοιτητές, μαθητές όλων των βαθμίδων και φίλους της ερασιτεχνικής αστρονομίας.

Την παρουσίαση της οριστικής μελέτης παρακολούθησε διαδικτυακά και ο διακεκριμένος αστροφυσικός της NASA και καθηγητής του Πανεπιστημίου του Σικάγο, Θανάσης Οικονόμου, ο οποίος κατάγεται από τον Ζιάκα Γρεβενών και υπήρξε ο εμπνευστής της ιδέας πριν από περίπου 15 χρόνια. Η προσωπική του διαδρομή και η σύνδεσή του με τον τόπο προσδίδουν ιδιαίτερο συμβολισμό στο έργο, το οποίο γεννήθηκε από την παιδική του εμπειρία παρατήρησης του έναστρου ουρανού από τις κορυφές του Όρλιακα.

Υποδομές υψηλών προδιαγραφών σε ιδανικές συνθήκες

Το Εκπαιδευτικό Αστρονομικό Πάρκο θα αναπτυχθεί σε έκταση 280 στρεμμάτων, σε υψόμετρο 1.500 μέτρων, στην κορυφή του Όρλιακα, περιοχή που χαρακτηρίζεται από εξαιρετικές συνθήκες συσκότισης του ουρανού. Σύμφωνα με τους μελετητές, το έργο συμμορφώνεται πλήρως με τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις, καθώς χωροθετείται σε περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους με ήπιες παρεμβάσεις.

Λόγω των ακραίων καιρικών συνθηκών που επικρατούν για μεγάλο μέρος του έτους, έχουν προβλεφθεί ειδικά ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα και υλικά δόμησης ανθεκτικά στο ψύχος, με στόχο τη χαμηλή ενεργειακή κατανάλωση και το μειωμένο κόστος συντήρησης. Όλες οι κτιριακές εγκαταστάσεις κατατάσσονται στην ενεργειακή κλάση Α+, βάσει ολοκληρωμένης μελέτης ενεργειακής απόδοσης.

Έξι κτίρια, εκπαίδευση και ανοιχτή πρόσβαση στο κοινό

Το Πάρκο θα περιλαμβάνει έξι κτιριακές εγκαταστάσεις, εκ των οποίων οι τρεις θα φιλοξενούν τηλεσκόπια παρατήρησης. Το κεντρικό κτίριο θα στεγάζει το Εκπαιδευτικό Κέντρο, με αμφιθέατρο, εργαστήρια και εκπαιδευτικό παρατηρητήριο. Σε ξεχωριστό κυλινδρικό κτίριο με κινούμενο θόλο θα εγκατασταθεί το μεγάλο τηλεσκόπιο του Πάρκου, ενώ ειδικός χώρος θα εξυπηρετεί αποκλειστικά ερευνητές, προσωπικό και φοιτητές.

Παράλληλα, θα λειτουργούν μουσείο, ηλιακός σταθμός για την ενεργειακή τροφοδοσία των εγκαταστάσεων, κυλικείο για τους επισκέπτες και ειδικό κτίριο με γυάλινη οροφή για τηλεσκόπιο επισκόπησης ουρανού, προσφέροντας στο κοινό απρόσκοπτη θέαση του νυχτερινού ουρανού.

Τις μελέτες του έργου εκπόνησε η ΓΑΙΑ Α.Ε. ΓΕΩΤΕΡ – ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ, με κόστος 194.477,88 ευρώ, ενώ την επίβλεψη είχε η Τεχνική Υπηρεσία του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Το έργο φιλοδοξεί να συνδυάσει επιστήμη, εκπαίδευση και τουρισμό, τοποθετώντας τα Γρεβενά στον διεθνή χάρτη της αστρονομικής έρευνας και του θεματικού τουρισμού.