Smart Cities: Από τους 312 δήμους μέχρι στιγμής έχουν ενταχθεί 52 – Συνολικός προϋπολογισμός 235,28 εκατ. ευρώ
Οι μεν δήμοι αρχικώς πρόθυμοι, ο δε ψηφιακός τους μετασχηματισμός αδύναμος. Η ποιότητα των μελετών και η υποστελέχωση των υπηρεσιών των ΟΤΑ αποτελούν βασικά εμπόδια στη μετατροπή 312 δήμων της χώρας σε smart cites. Στο πρόγραμμα που ξεκίνησε επίσημα τον Ιούλιο του 2022 έχουν καταφέρει μέχρι σήμερα, δύο χρόνια μετά, να ενταχθούν μόλις 52 δήμοι, με τους υπουργούς Εσωτερικών, κ. Θοδωρή Λιβάνιο και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου, να επιδιώκουν επιτάχυνση ώστε να μην χαθούν οι πόροι του ΕΣΠΑ, με τον συνολικό προϋπολογισμό της δράσης να ανέρχεται σε 235,28 εκατ. ευρώ.
Εχθές, στο πλαίσιο παρουσίασης για την ένταξη των 52 δήμων στη δράση, γνωστοποιήθηκε ότι μέχρι σήμερα έχουν καταθέσει φακέλους συνολικά 312 δήμοι, ενώ είκοσι δεν κατέθεσαν καν. Εξ αυτών, 217 δήμοι έχουν λάβει επιστολές για συμπληρωματικά στοιχεία και 181 έχουν ολοκληρώσει την πρώτη φάση αξιολόγησης. Ακόμη, οι φάκελοι έξι δήμων έχουν απορριφθεί και, όπως, διευκρινίστηκε, δεν έχουν δυνατότητα επανακατάθεσης προτάσεων.
Ο προϋπολογισμός για τις 52 εντάξεις ανέρχεται σε περισσότερα από 39 εκατ. ευρώ, με το ποσό που κατευθύνεται σε κάθε δήμο να κυμαίνεται από 210.000 έως 2.770.000 ευρώ ανάλογα με τον πληθυσμό του. Η επιτάχυνση του προγράμματος αποτελεί κοινό τόπο, με τον κ. Λιβάνιο να υπενθυμίζει ότι κατά την πρώτη ανακοίνωση του προγράμματος -που είχε γίνει δεκτή με ενθουσιασμό από τους ΟΤΑ- ο ίδιος ήταν υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ο κ. Παπαστεργίου ήταν ακόμη δήμαρχος Τρικκαίων και πρόεδρος της ΚΕΔΕ.
Οι δύο τους έκαναν έκκληση στους δημάρχους να τρέξουν γρηγορότερα και να έχουν καλύτερο συντονισμό και άμεση απόκριση, τονίζοντας πως «θα είναι αυτοκτονία αν χάσουμε τα χρονοδιαγράμματα». Ειδικότερα, ο κ. Παπαστεργίου υπογράμμισε ότι «αν φτάσουμε να εξαντλήσουμε τις προθεσμίες του ΕΣΠΑ θα είμαστε όλοι για σκότωμα».
Στόχος του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι μέχρι τον Οκτώβριο να έχουν προχωρήσει στα επόμενα στάδια 100 δήμοι και ως το τέλος του 2024 να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία για το σύνολο αυτών.
Τα εμπόδια
Οι διαδικασίες πάντως για να γίνουν οι ελληνικοί δήμοι πιο «έξυπνοι» συνεχίζουν να πηγαίνουν με τον…αραμπά, ακόμα και μετά την ένταξη στο πρόγραμμα. Στη δημοπράτηση έργων έχουν προχωρήσει μόνον έξι δήμοι από τους συνολικά 52 που έχουν λάβει «πράσινο φως» και αυτοί περί τους τρεις μήνες μετά την ένταξή τους. Οι ιδιαίτερα αργοί ρυθμοί αποδόθηκαν στην υποστελέχωση των δήμων, αλλά και την έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού πληροφορικής.
Όπως διαπιστώνεται στο στάδιο της αξιολόγησης, οι μελέτες είναι ανώριμες, αλλάζουν συχνά οι εργαζόμενοι που είναι επιφορτισμένοι με το έργο, άρα δεν υπάρχουν σταθεροί συνομιλητές, ενώ υπάρχουν κενά στη διαστασιολόγηση και την κοστολόγηση των έργων. Έτσι, σε πολλές περιπτώσεις υπάρχουν μπρος-πίσω με τις υπηρεσίες να ζητούν συμπληρωματικά στοιχεία. Οι καθυστερήσεις, πάντως, είναι τέτοιες που από ορισμένους δήμους έχουν ζητηθεί πρόσθετα στοιχεία από τον Απρίλιο και ακόμα δεν έχουν παρασχεθεί.
Σύμφωνα με τον κ. Παπαστεργίου, έχει συσταθεί ήδη ομάδα τεχνικής βοήθειας, η οποία ωστόσο απαρτίζεται από περίπου δέκα άτομα για ένα σημαντικό αριθμό δήμων. Από την πλευρά του, ο κ. Λιβάνιος διαβεβαίωσε ότι θα διατεθούν προς τους ΟΤΑ όλα τα απαραίτητα εργαλεία για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των πόλεών τους.
Σημειώνεται, βεβαίως, ότι μία επιβράδυνση προκάλεσαν και οι δημοτικές εκλογές, με αρκετές νεοεκλεγείσες αρχές να ζητούν τροποποιήσει στο μείγμα των έργων, αλλαγή όμως που δεν είναι εφικτή. Στο πλαίσιο του προγράμματος, οι δήμοι έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν μεταξύ 38 προτεινόμενων δράσεων, εκείνες που ταιριάζουν καλύτερα στον σχεδιασμό τους για να μετατραπούν σε έξυπνες πόλεις. Κατά μέσο όρο τα έργα ανέρχονται σε 10 ανά πρόταση.
Δημοφιλείς και αντιδημοφιλείς δράσεις
Οι πέντε δημοφιλέστερες δράσεις μεταξύ των 312 φακέλων είναι:
- Η ολοκληρωμένη υποδομή προστασίας από κυβερνοεπιθέσεις (Network Firewall, Endpoint security κλπ.) και η παροχή συστήματος τηλε-εργασίας που επιλέχθηκε από 165 Δήμους
- Η κεντρική ενιαία πλατφόρμα διαχείρισης και συλλογής δεδομένων δράσεων ψηφιακού μετασχηματισμού των ΟΤΑ που επιλέχθηκε από 149 Δήμους
- Η οργάνωση γραφείου κίνησης και η διαχείριση δημοτικού στόλου οχημάτων που επιλέχθηκε από 145 Δήμους
- Ο έξυπνος οδηγός Πόλης / Δήμου με καταγραφή τοπικών επιχειρήσεων που επιλέχθηκε από 144 Δήμους
- Το σύστημα διαχείρισης ηλεκτρονικών πληρωμών που επιλέχθηκε από 135 Δήμους
Στον αντίποδα, τα πέντε λιγότερο δημοφιλή έργα είναι:
- Η εγκατάσταση έξυπνων συστημάτων μέτρησης ποιότητας υδάτων για την οποία ενδιαφέρον έδειξαν μόνο 18 δήμοι
- Η ψηφιακή πλατφορμα συνεδριάσεων συλλογικών οργάνων και επιτροπών, για την οποία υπήρξαν αιτήσεις μόνο από 15 δήμους
- Τα συστήματα έξυπνης άρδευσης που συγκέντρωσαν ενδιαφέρον μόνο από 14 δήμους
- Τα συστήματα ενημέρωσης για την κυκλοφορία που θέλησαν να εγκαταστήσουν μόλις 13 δήμοι
- Η ψηφιοποίηση και διατήρηση φακέλων των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), για την οποία έδειξαν ενδιαφέρον μόνο 7 δήμοι.
Μ.Η.Τ. 242183