Μετωπική σύγκρουση μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του πάπα Λέοντα με φόντο τον πόλεμο στο Ιράν και τις διεθνείς ισορροπίες
Ο Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά του Πάπας Λέων μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης τα ξημερώματα της Δευτέρας (13/04), κατηγορώντας τον ότι «υποχωρεί στη ριζοσπαστική Αριστερά» και ότι δεν ανταποκρίνεται στον ρόλο του ως πνευματικός ηγέτης.
Η παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου έρχεται σε μια περίοδο έντασης, κλιμακώνοντας τη ρητορική αντιπαράθεση που έχει αναπτυχθεί με αφορμή τον πόλεμο στο Ιράν και τις εκκλήσεις του Βατικανού για ειρήνη.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ χαρακτήρισε τον πάπα «αδύναμο όσον αφορά την εγκληματικότητα» και «απαράδεκτο στην εξωτερική πολιτική», ενώ λίγες ώρες αργότερα, μιλώντας σε δημοσιογράφους στη Βάση Άντριους μετά την προσγείωσή του με το Air Force One, δήλωσε ότι «δεν κάνει πολύ καλή δουλειά» και ότι «δεν είναι οπαδός του».
Η αντίδραση του Τραμπ ακολούθησε τις δηλώσεις του πάπα Λέοντα το Σαββατοκύριακο, κατά τις οποίες κατήγγειλε την «ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας» που, όπως ανέφερε, τροφοδοτεί τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, καλώντας τους πολιτικούς ηγέτες να επιδιώξουν άμεσες διαπραγματεύσεις για ειρήνη.
Ο ποντίφικας, κατά τη διάρκεια λειτουργίας στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου, δεν κατονόμασε ευθέως τις Ηνωμένες Πολιτείες ή τον Τραμπ. Ωστόσο, το μήνυμά του ερμηνεύτηκε ως έμμεση αιχμή προς την αμερικανική πολιτική ηγεσία, η οποία έχει υπερασπιστεί τη στρατιωτική της στρατηγική, ακόμη και με θρησκευτικά επιχειρήματα.
Στην εκτενή ανάρτησή του, ο Τραμπ επέκρινε τον πάπα και για τη στάση του κατά την περίοδο της πανδημίας, αναφερόμενος σε περιορισμούς που είχαν επιβληθεί σε θρησκευτικές τελετές λόγω της COVID-19. Παράλληλα, διατύπωσε αιχμές για τις θέσεις του Βατικανού σχετικά με το Ιράν, τα πυρηνικά όπλα και την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε και η προσωπική του αναφορά στον αδελφό του πάπα, τον οποίο χαρακτήρισε «απόλυτα MAGA», επιχειρώντας να ενισχύσει την πολιτική διάσταση της επίθεσής του.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έφτασε μάλιστα στο σημείο να αμφισβητήσει την εκλογή του πάπα, υποστηρίζοντας ότι η ανάδειξή του συνδέεται με πολιτικούς υπολογισμούς εντός της Εκκλησίας και ότι «αν δεν ήταν ο ίδιος στον Λευκό Οίκο, ο Λέων δεν θα βρισκόταν στο Βατικανό».
Κλείνοντας, ο Τραμπ κάλεσε τον πάπα «να σοβαρευτεί», να εγκαταλείψει –όπως είπε– την πολιτική και να επικεντρωθεί στον θρησκευτικό του ρόλο, προειδοποιώντας ότι η στάση του «βλάπτει την Καθολική Εκκλησία».
Το παρασκήνιο
Το παρασκήνιο για αυτή την αντιπαράθεση πυροδότησε αρχικά, μια συνάντηση στις 22 Ιανουαρίου στην Ουάσιγκτον μεταξύ του τότε παπικού νούντσιου στις Ηνωμένες Πολιτείες, Κριστόφ Πιερ, και του υφυπουργού Άμυνας των ΗΠΑ, Έλμπριτζ Κόλμπι.
Σύμφωνα με αναφορές, η Ουάσιγκτον προσπάθησε να πείσει τον Πάπα και την Καθολική Εκκλησία να ευθυγραμμιστούν με την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας του Ντόναλντ Τραμπ.
Λέγεται ότι ο Κόλμπι στη συνάντηση με τον Πιερ, ξεκαθάρισε με τρόπο που να θυμίζει Τραμπ ότι οι ΗΠΑ μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν στον κόσμο.
Λέγεται μάλιστα ότι ένας Αμερικανός αξιωματούχος που ήταν παρών στη συνάντηση, αναφέρθηκε στην «Παποσύνη της Αβινιόν».
Ο Παπισμός της Αβινιόν
Τον 14ο αιώνα, το γαλλικό στέμμα έθεσε τον Πάπα υπό την επιρροή του και μετέφερε την έδρα του από τη Ρώμη, στην Αβινιόν της Γαλλίας. Έτσι, το γαλλικό βασίλειο επιχείρησε να εργαλειοποιήσει πολιτικά την Αγία Έδρα. Ο Παπισμός ή Παποσύνη της Αβινιόν διήρκεσε από το 1309 έως το 1376, κατά την οποία επτά διαδοχικοί πάπες διέμεναν στην Αβινιόν, αντί στη Ρώμη.Αυτή η απουσία από τη Ρώμη αναφέρεται μερικές φορές ως «Βαβυλώνια αιχμαλωσία του Παπισμού».
Απειλεί η κυβέρνηση των ΗΠΑ το Βατικανό με ένα παρόμοιο σενάριο;
Το Βατικανό είχε ήδη διαψεύσει τα δημοσιεύματα. «Η αφήγηση ορισμένων μέσων ενημέρωσης σχετικά με τη συνάντηση σίγουρα δεν είναι αληθής», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Βατικανού Ματέο Μπρούνι. Η συνάντηση ήταν, στην πραγματικότητα, μέρος της τακτικής αποστολής του παπικού εκπροσώπου. Συνέχισε: «Ήταν μια ευκαιρία για ανταλλαγή απόψεων σε θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος».
Το γεγονός όμως ότι ο Παπικός νούντσιος συναντήθηκε με ένα μέλος του Υπουργείου Άμυνας, όχι του Υπουργείου Εξωτερικών, λέει από μόνο του πολλά.
Γιατί ανησυχεί ο Τραμπ
Οι αναφορές αυτές και οι αντιδράσεις καταδεικνύουν πάντως πόσο τεταμένες είναι οι σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Βατικανού.
«Είναι θεμιτό να αναρωτηθούμε για τι ανησυχεί ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών και τι θέλει από τον Πάπα», γράφει το γερμανικό Der Spiegel.
Η ανησυχία του Λευκού Οίκου απαντάται ακριβώς στην ομιλία του Πάπα στο διπλωματικό σώμα στο Βατικανό στις 9 Ιανουαρίου και πολύ πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στο Ιράν.
Αυτή η ομιλία περιείχε τουλάχιστον τρία στοιχεία που αποτελούν αγκάθι για την αμερικανική εξωτερική πολιτική: Ο Ποντίφικας τόνισε την ισχυρή ανάγκη της πολυμέρειας σε έναν κόσμο που έχει πλέον ξεπεράσει οριστικά τους όρους ειρήνης που επέβαλαν οι νικητές του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Τάχθηκε κατά της βίας έναντι του δικαίου ως μέσου επίλυσης των διαφορών μεταξύ των εθνών. Και στάθηκε με έμφαση στην ανάγκη των ηθικών αρχών κριτήριο που πρέπει να καθοδηγούν τις αποφάσεις των κρατών στις σχέσεις τους με τα άλλα κράτη.
Τα όρια του Λέοντος
Πολυμερισμός, διεθνές δίκαιο και ηθική κρίση: αυτά είναι τα όρια που χάραξε ο Λέων ΙΔ΄ για την εξωτερική πολιτική του 21ου αιώνα. Αυτά τα όρια εξασθενούν μπροστά στις πρωτοβουλίες του 45ου Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, ο οποίος αποκηρύσσει επίσημα την εμπλοκή του στον ΟΗΕ και προσδιορίζει τις στοχευμένες βίαιες, στρατιωτικές ενέργειες ως το κύριο όπλο για την επίλυση και την αποτροπή ζητημάτων που βλάπτουν τα συμφέροντα των Αμερικανών ή των έμπιστων Ισραηλινών συμμάχων τους.
« Ο Τραμπ απορρίπτει ριζικά το αντικειμενικό κριτήριο του «σωστού» ή του «λάθους», βασιζόμενος αντ’ αυτού στην παραδοσιακή προτεσταντική αρχή μιας ηθικής που κατασκευάζεται γύρω από το υποκείμενο – στην προκειμένη περίπτωση, την Αμερική – και τις ανάγκες της», λένε εκκλησιαστικοί αναλυτές.
Ο Αμερικανός Πάπας εμπνέει τουλάχιστον τόση ενόχληση, αν όχι φόβο στο Λευκό Οίκο, όχι μόνο γιατί ηγείται δισεκατομμυρίων πιστών σε όλον τον κόσμο, αλλά γιατί για την αμερικανική κοινή γνώμη η Εκκλησία είναι αυτό που παραμένει, αυτό που διαρκεί.
Η ισχύς της Καθολικής Εκκλησίας
Η καθολική κοινότητα στις ΗΠΑ εκφράζει μια παράδοση που έρχεται από πολυ μακριά -ο ίδιος ο Τραμπ είναι Καθολικός-και της οποίας η εξουσία υπαγορεύεται από τον χρόνο και την ικανότητά της να παρέχει στους ανθρώπους μια παγκόσμια, ολοκληρωμένη προοπτική της πραγματικότητας. Δεν είναι τυχαίο ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των βαπτίσεων και η παρουσία των πιστών στις Εκκλησίες.
«Σε αυτό πρέπει να προσθέσουμε το γεγονός ότι ο Πάπας, ο οποίος στις ΗΠΑ αποκαλείται οικεία Μπομπ, είναι ο πρώτος Αμερικανός ποντίφικας, «ένας από αυτούς», και η φωνή του είναι πολύ δυνατή», λένε Αμερικανοί αναλυτές.
Πιθανότατα δεν υπάρχει κίνδυνος για μια «Παποσύνη με έδρα την Αβινιόν», αλλά αυτό που σίγουρα αναζητά ο Τραμπ είναι ένας ήπιος Ποντίφικας στον οποίο μπορεί να απευθύνει χριστουγεννιάτικες ευχές, να τον δέχεται στο Κογκρέσο με όλες τις τιμές και να τον επισκέπτεται με επιτηδευμένο σεβασμό για να ενισχύσει τους δεσμούς του με το καθολικό εκλογικό σώμα.
Αντιθέτως, αυτό που βλέπει ο πρόεδρος στο Βατικανό, είναι μια ζωντανή παρουσία, μια αληθινή φωνή, ένας λόγος χωρίς συμβιβασμούς που δεν κουράζεται ποτέ να επαναλαμβάνει με σθένος την αντικειμενικότητα της πραγματικότητας. Και γνωρίζουμε ότι η πραγματικότητα ενοχλεί όσους επιθυμούν πάντα να θριαμβεύουν.
Ο Πάπας Λέων δεν θέλει φυσικά μια ανοιχτή σύγκρουση που θα φέρει σε δύσκολη θέση τους Αμερικανούς Καθολικούς. Ούτε ο Τραμπ επιδιώκει μια ανοιχτή σύγκρουση που θα τον φέρει σε δύσκολη θέση μπροστά στους Αμερικανούς Καθολικούς. Κι όμως, κάτι υπάρχει, κάτι κινείται. Και όσοι, τον περασμένο Μάιο, έλεγαν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είχε εξαγοράσει το Κονκλάβιο για να εξασφαλίσει την εκλογή Αμερικανού Πάπα, πρέπει τώρα,ένα χρόνο αργότερα, όχι μόνο να το ξανασκεφτούν, αλλά πρέπει να παραδεχτούν ότι από τον Λευκό καπνό αναδύθηκε ένας Ποντίφικας -ηγέτης μιας νέας παγκόσμιας αντιπολίτευσης στη λογική της εξουσίας, χωρίς όρια και κανόνες.
Μ.Η.Τ. 242183