Ένα λεπτομερές εγχειρίδιο διαχείρισης των οικονομικών επιπτώσεων από την κρίση στη Μέση Ανατολή ετοιμάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο να παρουσιαστεί στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρος στις 13 Μαΐου.
Σύμφωνα με πληροφορίες του ERTnews, το προσχέδιο του λεγόμενου «playbook» επικεντρώνεται στον περιορισμό των πιέσεων στις τιμές των καυσίμων και στη θωράκιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι σε μελλοντικές ενεργειακές αναταράξεις.
Τεχνοκρατική προσέγγιση χωρίς θεαματικές παρεμβάσεις
Το σχέδιο κινείται σε μια αυστηρά τεχνοκρατική κατεύθυνση, χωρίς ριζοσπαστικές πρωτοβουλίες, δίνοντας έμφαση στον καλύτερο συντονισμό των κρατών-μελών, στην προστασία καταναλωτών και επιχειρήσεων και στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.
Η στρατηγική βασίζεται κυρίως στην αξιοποίηση υφιστάμενων χρηματοδοτικών εργαλείων και μηχανισμών, ενώ αναγνωρίζεται ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Ενδεικτικά, το 2025 οι εισαγωγές ενέργειας ανήλθαν σε 336,7 δισ. ευρώ, ενώ η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη αυξήσει το κόστος κατά 22 δισ. ευρώ.
Οι πέντε άξονες του ευρωπαϊκού σχεδίου
1. Ενισχυμένος συντονισμός μεταξύ κρατών-μελών
Η Κομισιόν επιδιώκει να αποτρέψει φαινόμενα πανικού στην αγορά φυσικού αερίου, όπως η ταυτόχρονη πλήρωση αποθηκών που οδηγεί σε αυξήσεις τιμών.
Προβλέπεται:
Στενή παρακολούθηση των αγορών φυσικού αερίου
Ευελιξία έως 10% στους στόχους αποθήκευσης
Πιθανή αύξηση του περιθωρίου κατά επιπλέον 5% σε δυσμενείς συνθήκες
Παράλληλα, έως τον Μάιο θα πραγματοποιηθεί χαρτογράφηση των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων, με ιδιαίτερη έμφαση στα καύσιμα αεροπορίας.
2. Προστασία καταναλωτών και βιομηχανίας
Στο επίκεντρο βρίσκονται μέτρα άμεσης ανακούφισης:
Στοχευμένα επιδόματα εισοδήματος
Ενεργειακά κουπόνια για ευάλωτα νοικοκυριά
Κοινωνικά τιμολόγια
Μειώσεις φόρων και ΦΠΑ σε ενεργειακές επενδύσεις
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται:
Στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Στις ενεργοβόρες βιομηχανίες
Παράλληλα, προωθείται νέο Προσωρινό Πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τους κλάδους που πλήττονται περισσότερο.
3. Εξοικονόμηση ενέργειας και υποκατάσταση ορυκτών καυσίμων
Η Επιτροπή επαναφέρει μέτρα που εφαρμόστηκαν μετά την Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, δίνοντας έμφαση σε:
Αναβάθμιση ενεργειακής απόδοσης κτιρίων
Παρεμβάσεις στη βιομηχανία και τις μεταφορές
Αντικατάσταση λεβήτων με αντλίες θερμότητας
Ανάπτυξη γεωθερμίας και ηλιοθερμίας
Ωστόσο, επισημαίνεται ότι η αγορά υδρογόνου παραμένει πίσω από τις αρχικές προσδοκίες, με την Κομισιόν να προαναγγέλλει νέες παρεμβάσεις.
4. Αναβάθμιση του ενεργειακού συστήματος
Σημαντικό βάρος δίνεται στη διαρθρωτική αναμόρφωση του ενεργειακού τομέα:
Επιτάχυνση ανάπτυξης ΑΠΕ και αποθήκευσης
Ενίσχυση διασυνδέσεων μεταξύ κρατών
Επαναλειτουργία (repowering) μονάδων κοντά στο τέλος ζωής
Παράλληλα, προετοιμάζεται:
Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό το 2026
Νέα νομοθετική πρόταση για χρεώσεις δικτύου και φορολογία ενέργειας
Στόχος είναι η μείωση του μη ενεργειακού κόστους στους λογαριασμούς.
5. Κινητοποίηση επενδύσεων
Η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί τεράστιους πόρους, που εκτιμώνται σε 660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030.
Η Κομισιόν επισημαίνει:
Τη σημασία προσέλκυσης ιδιωτικών κεφαλαίων
Τη διαθεσιμότητα 184 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης
Επιπλέον 38 δισ. ευρώ από τα Ταμεία Συνοχής
Ωστόσο, κρίσιμος παράγοντας παραμένει η ταχύτητα υλοποίησης των επενδύσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, σχεδιάζεται ειδική Σύνοδος για τις Επενδύσεις στην Καθαρή Ενέργεια μέσα στο 2026, με τη συμμετοχή επενδυτών, βιομηχανίας και δημόσιων φορέων.
Σχέδιο άμυνας με μακροπρόθεσμο ορίζοντα
Το εγχειρίδιο της Κομισιόν δεν φέρνει θεαματικές λύσεις, αλλά συγκροτεί ένα συνεκτικό πλαίσο διαχείρισης κρίσεων, με στόχο την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας απέναντι σε γεωπολιτικές αναταράξεις.
Η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί τελικά από τον βαθμό συντονισμού των κρατών-μελών και την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να επιταχύνει τη μετάβαση σε ένα πιο αυτόνομο και βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο.
Μ.Η.Τ. 242183