Στενά του Ορμούζ: Νέα γεωπολιτική σύγκρουση – Το σχέδιο της Τεχεράνης για έσοδα έως 40 δισ. δολάρια

Η πρόταση του Ιράν για χρεώσεις διέλευσης και υπηρεσίες ασφάλειας προκαλεί αντιδράσεις ΗΠΑ και αναταράξεις στο παγκόσμιο εμπόριο

Ιράν κατά ΝΑΤΟ: Κατηγορεί τη Συμμαχία για «άμεση συνέργεια» στις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ

Η Τεχεράνη επαναφέρει στο προσκήνιο ένα φιλόδοξο σχέδιο για τα Στενά του Ορμούζ, εξετάζοντας την επιβολή χρεώσεων σε υπηρεσίες ασφάλειας, ναυσιπλοΐας και περιβαλλοντικής διαχείρισης. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλείται η Wall Street Journal, το προτεινόμενο μοντέλο θα μπορούσε να αποφέρει έως και 40 δισ. δολάρια ετησίως, εφόσον υιοθετηθεί από περιφερειακούς και διεθνείς παίκτες.

Τα Στενά του Ορμούζ — μία από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες διόδους παγκοσμίως για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου — βρίσκονται εκ νέου στο επίκεντρο έντονης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.

Aποτελούν στρατηγικό πέρασμα μεταξύ του Περσικού Κόλπου και του Ομάν, καθιστώντας οποιαδήποτε αλλαγή στο καθεστώς διέλευσης ζήτημα παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας.

Το ιρανικό σχέδιο και το μοντέλο «διαχείρισης κόστους διέλευσης»

Το Ιράν προωθεί την ιδέα ενός πολυμερούς συστήματος χρεώσεων, στο οποίο θα συμμετέχουν χώρες του Περσικού Κόλπου και πιθανώς διεθνείς εταίροι όπως η Κίνα. Το σχέδιο προβλέπει έσοδα από:

Υπηρεσίες ασφάλειας στη ναυσιπλοΐα
Περιβαλλοντική προστασία της περιοχής
Διαχείριση και συντονισμό διέλευσης εμπορικών πλοίων

Η Τεχεράνη επιδιώκει όχι μόνο οικονομικό όφελος, αλλά και θεσμική αναβάθμιση του ρόλου της στη διαχείριση μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Παράλληλα, Ιρανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι εξετάζονται διεθνή παραδείγματα διαχείρισης θαλάσσιων περασμάτων, όπως τα Δαρδανέλια, όπου εφαρμόζονται τέλη διέλευσης με βάση διεθνείς συνθήκες.

Διπλωματικές επαφές και περιφερειακή στρατηγική

Η Τεχεράνη έχει ήδη ξεκινήσει διπλωματική εκστρατεία προώθησης της πρότασης προς κράτη της περιοχής αλλά και προς την Κίνα, επιχειρώντας να διαμορφώσει ένα ευρύτερο πλαίσιο αποδοχής.

Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε από το Ομάν ότι «η διαχείριση των Στενών δεν θα επιστρέψει ποτέ στο καθεστώς που ίσχυε πριν από τον πόλεμο», υπογραμμίζοντας τη στρατηγική αλλαγή που επιδιώκει η Τεχεράνη.

Σκληρή αντίδραση των ΗΠΑ

Η Ουάσιγκτον απορρίπτει κατηγορηματικά οποιαδήποτε ιδέα επιβολής διοδίων ή τελών σε διεθνή θαλάσσια περάσματα.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο προειδοποίησε ότι μια τέτοια πρακτική θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο για το διεθνές ναυτικό δίκαιο και θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει το παγκόσμιο εμπόριο.

Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι τα κράτη του Περσικού Κόλπου έχουν ήδη εκφράσει επιφυλάξεις ή και απόρριψη της ιρανικής πρότασης.

Γεωπολιτικό διακύβευμα

Η συζήτηση για τα Στενά του Ορμούζ δεν αφορά μόνο οικονομικά έσοδα, αλλά την ισορροπία ισχύος σε μια από τις πιο ευαίσθητες περιοχές του πλανήτη.

Οποιαδήποτε αλλαγή στο καθεστώς διέλευσης θα επηρεάσει άμεσα τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, τις τιμές πετρελαίου και τις σχέσεις Ιράν–Δύσης, επαναφέροντας το Ορμούζ στο επίκεντρο μιας ήδη τεταμένης γεωπολιτικής σκακιέρας.