Αύξηση 139% στον ΕΦΚ, φόροι και σε άτμισμα και θερμαινόμενο καπνό. Τι προβλέπει το σχέδιο για τον προϋπολογισμό 2028–2034

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναφέρει δυναμικά στο τραπέζι την αναθεώρηση της φορολογίας στα καπνικά προϊόντα, στο πλαίσιο της πρότασης για τους νέους ίδιους πόρους του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (2028–2034). Αν εγκριθεί η σχετική οδηγία, οι φόροι στα τσιγάρα στην Ελλάδα ενδέχεται να εκτοξευθούν, φτάνοντας να προσθέτουν έως και 2 ευρώ στο πακέτο, με τελική τιμή να υπερβαίνει ακόμη και τα 7 ευρώ.

Η πρόταση της Κομισιόν και τα νέα φορολογικά δεδομένα

Στο επίκεντρο της πρότασης της ΕΕ για ενίσχυση των «ίδιων πόρων» του προϋπολογισμού της, περιλαμβάνεται και ένας νέος ειδικός φόρος κατανάλωσης καπνού, με στόχο να αποφέρει έσοδα άνω των 11,2 δισ. ευρώ ετησίως. Αυτό σημαίνει ριζική μεταβολή της φορολογικής επιβάρυνσης σε όλα τα είδη καπνού, από τα παραδοσιακά τσιγάρα έως τον θερμαινόμενο καπνό και τα προϊόντα άτμισης.

Στην περίπτωση της Ελλάδας:

• Ο πάγιος Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα τσιγάρα ενδέχεται να αυξηθεί κατά 139%

• Ο ΕΦΚ στον καπνό για στριφτά κατά 258%

• Στα πούρα εξετάζεται εκρηκτική αύξηση 1.092%, με τον συντελεστή να ανεβαίνει από τα 12 ευρώ στα 143 ευρώ/κιλό

Από 4,60 ευρώ στα 7: Η αριθμητική της αύξησης

Σύμφωνα με τις αναλύσεις:

• Ένα πακέτο με 20 τσιγάρα που σήμερα κοστίζει περίπου 4,60 ευρώ, φέρει φόρους ύψους 3,74 ευρώ

• Αν η πάγια φορολογία αυξηθεί κατά 139%, οι φόροι θα υπερβούν τα 6 ευρώ ανά πακέτο

• Αυτό σημαίνει τελική τιμή κοντά ή και πάνω από 7 ευρώ

Η αύξηση δεν αφορά μόνο τον ΕΦΚ αλλά και τον αναλογικό ΕΦΚ και τον ΦΠΑ, καθώς η φορολογική επιβάρυνση λειτουργεί πολλαπλασιαστικά.

Οι «νέες κατηγορίες στόχου»: Θερμαινόμενος καπνός, ατμιστικά και nicotine pouches

Στο πλαίσιο του νέου σχεδίου, η Κομισιόν προσανατολίζεται στην επιβολή φόρων και σε εναλλακτικά καπνικά προϊόντα, όπως:

• Προϊόντα ατμίσματος (ηλεκτρονικά τσιγάρα)

• Θερμαινόμενα ραβδιά καπνού

• Μασώμενα προϊόντα νικοτίνης (nicotine pouches)

Οι φορολογικές παρεμβάσεις αυτές αναμένεται να εξισώσουν την τιμή τους με τα παραδοσιακά προϊόντα καπνού, σε μια προσπάθεια να αποτραπεί η μετατόπιση των καταναλωτών προς φτηνότερες εναλλακτικές.

Το ευρύτερο πλαίσιο: Η ανάγκη νέων εσόδων για τον προϋπολογισμό της ΕΕ

Η πρόταση της Κομισιόν για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο για την περίοδο 2028–2034 συνοδεύεται από την εισαγωγή πέντε νέων ίδιων πόρων. Μεταξύ αυτών:

1. Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS) – 9,6 δισ. ευρώ/έτος

2. Συνοριακός Φόρος Άνθρακα (CBAM) – 1,4 δισ. ευρώ/έτος

3. Φόρος ηλεκτρονικών αποβλήτων – 15 δισ. ευρώ/έτος

4. Φόρος καπνού (νέα μορφή ΕΦΚ) – 11,2 δισ. ευρώ/έτος

5. Εταιρικός πόρος από μεγάλες επιχειρήσεις – 6,8 δισ. ευρώ/έτος

Οι πόροι αυτοί θα χρηματοδοτήσουν κρίσιμες επενδύσεις στην άμυνα, την ψηφιακή μετάβαση και την πράσινη ανάπτυξη, ενώ θα συμβάλουν στην αποπληρωμή των κονδυλίων του NextGenerationEU, περιορίζοντας ταυτόχρονα τις εθνικές εισφορές.

Αν και η πρόταση δικαιολογείται με βάση την υγεία και την περιβαλλοντική πολιτική, η οικονομική συγκυρία καθιστά σαφές ότι πρόκειται και για δημοσιονομικό εργαλείο. Η Ευρώπη προσπαθεί να γεφυρώσει το τεράστιο επενδυτικό κενό των 800 δισ. ευρώ ετησίως, που είχε επισημάνει ήδη από το 2024 ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι.

Εάν η πρόταση της Κομισιόν εγκριθεί, το τσιγάρο στην Ευρώπη και κυρίως στην Ελλάδα θα πάψει να είναι φθηνή συνήθεια. Οι επερχόμενες αυξήσεις, που ενδέχεται να ξεπεράσουν κάθε προηγούμενο, εντάσσονται σε μια συνολική στρατηγική δημοσιονομικής αυτονομίας της ΕΕ. Το ερώτημα που απομένει είναι αν αυτός ο συνδυασμός αντικαπνιστικής πολιτικής και φορολογικής πίεσης θα επιτύχει τον στόχο του ή θα δημιουργήσει νέο κύμα λαθρεμπορίου και φοροαποφυγής.