Δικαίωμα στη σύνταξη χωρίς χαμένα ένσημα: Ασφαλιστικό «σωσίβιο» για μακροχρόνια ανέργους

Νέες ρυθμίσεις και δικαστικές αποφάσεις ανοίγουν τον δρόμο για μακροχρόνια ανέργους να συμπληρώσουν τα απαραίτητα ένσημα πριν τη σύνταξη

Η μετάβαση από την εργασία στη σύνταξη αποδεικνύεται το πιο δύσκολο στάδιο για χιλιάδες εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας. Όπως επισημαίνουν ειδικοί της αγοράς εργασίας, οι εργαζόμενοι άνω των 55 ετών έχουν λιγότερες πιθανότητες να χάσουν τη δουλειά τους σε σχέση με νεότερους. Αν όμως μείνουν άνεργοι, τότε αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο μακροχρόνιας ανεργίας, αφού η ηλικιακή διάκριση και οι υψηλότερες αποδοχές (λόγω εμπειρίας) τους καθιστούν λιγότερο ελκυστικούς για εργοδότες.

Για χιλιάδες πολίτες, τα τελευταία ασφαλιστικά «χιλιόμετρα» πριν τη σύνταξη είναι και τα πιο κρίσιμα. Σε αυτό το πλαίσιο, το κράτος και η ΔΥΠΑ έχουν αναλάβει ρόλο στήριξης μέσω προγραμμάτων απασχόλησης και ειδικών ασφαλιστικών προβλέψεων, ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν θα χαθεί το δικαίωμα συνταξιοδότησης.

Νέο πλαίσιο για μακροχρόνια ανέργους και ένσημα

Το Υπουργείο Εργασίας έχει θέσει σε διαβούλευση ρύθμιση που προβλέπει ότι μακροχρόνια άνεργοι επί 12 συνεχείς μήνες, στους οποίους υπολείπονται έως 5 έτη για σύνταξη, μπορούν να ζητήσουν προαιρετική συνέχιση ασφάλισης με κάλυψη εισφορών από τη ΔΥΠΑ. Αυτό αφορά κυρίως ασφαλισμένους στον e-ΕΦΚΑ (πρώην ΙΚΑ – ΕΤΑΜ) και στα ταμεία επικουρικής ασφάλισης.

Με τη ρύθμιση, η ΔΥΠΑ θα καταβάλλει τις εισφορές στον ΕΦΚΑ, εξασφαλίζοντας ότι οι άνεργοι δεν θα βρεθούν αντιμέτωποι με το φάσμα της μη θεμελίωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για όσους εργάζονται σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, όπου η συνέχιση της ασφάλισης θα καλύπτεται επίσης από τη ΔΥΠΑ, χωρίς ωστόσο ο χρόνος αυτός να λογίζεται ως «βαρέα ένσημα».

Η αλλαγή αυτή έρχεται να άρει τον μέχρι σήμερα περιορισμό που προϋπέθετε την ηλικία των 55 ετών για τις γυναίκες και των 60 για τους άνδρες ώστε να υπάρχει δικαίωμα προαιρετικής ασφάλισης.

Δικαστική προστασία για όσους «τρέχουν» προς τη σύνταξη

Καθοριστική ήταν και η πρόσφατη απόφαση-σταθμός (2140/2025) του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία μπήκε «φρένο» σε απολύσεις εργαζομένων άνω των 60 ετών που συμμετέχουν σε προγράμματα απασχόλησης της ΔΥΠΑ στο Δημόσιο ή στους ΟΤΑ.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι η συμβασιακή διάρκεια δεν μπορεί να περιορίζεται αυστηρά σε 24 μήνες, αν στο διάστημα αυτό δεν έχει θεμελιωθεί το συνταξιοδοτικό δικαίωμα. Η παράταση πρέπει να είναι δυνατή, ώστε οι εργαζόμενοι να συμπληρώσουν τον αναγκαίο χρόνο. Σε διαφορετική περίπτωση, η επιστροφή τους στην ανεργία, σε αυτή την ηλικία, καθιστά σχεδόν αδύνατη την επανένταξή τους και «ακυρώνει τον σκοπό του προγράμματος».

Παράλληλα, με τον νόμο 5045/2023 δόθηκε για πρώτη φορά η δυνατότητα σε ανέργους έως και 74 ετών να προσληφθούν στο Δημόσιο, ακριβώς για να καλύψουν τα τελευταία «κενά» σε ένσημα και να κατοχυρώσουν τη 15ετία.

Η μεγάλη εικόνα

Οι νέες διατάξεις και οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης δείχνουν μια στροφή της πολιτείας προς την προστασία των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων, με στόχο να μη μείνει κανένας χωρίς σύνταξη λόγω ελάχιστων ελλιπών ενσήμων.

Η λογική αυτή υπηρετεί όχι μόνο την κοινωνική δικαιοσύνη αλλά και το Σύνταγμα, το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα κοινωνικής ασφάλισης και ειδική μέριμνα για το γήρας.

Η επόμενη περίοδος θα δείξει αν τα προγράμματα της ΔΥΠΑ και οι νέες πρόνοιες του Υπουργείου Εργασίας θα καταφέρουν να καλύψουν αποτελεσματικά τα ασφαλιστικά «κενά» χιλιάδων πολιτών, που βλέπουν το δικαίωμα στη σύνταξη να περνά από έναν αγώνα δρόμου μετ’ εμποδίων.

Διαβάστε επίσης: ΔΥΠΑ: Αυξήθηκαν κατά 5,5% οι άνεργοι τον Ιούλιο – Σταθερά υψηλή η μακροχρόνια ανεργία