Δισεκατομμύρια στο εμπόριο αγροτικών προϊόντων, αλλά η πραγματική κρίση είναι για τον αγρότη

Εμπορικές υποσχέσεις πολλών δισ. και το πραγματικό ερώτημα: Τι γίνεται με τις τιμές παραγωγού;

Η πρόσφατη συνάντηση στο Πεκίνο μεταξύ του Ν. Τραμπ και του Σι Τζινπίνγκ έφερε στο προσκήνιο εντυπωσιακές εμπορικές ανακοινώσεις, με αιχμή τη σημαντική αύξηση των κινεζικών εισαγωγών αγροτικών προϊόντων από τις ΗΠΑ.

Ωστόσο, πίσω από τους αριθμούς των δισεκατομμυρίων δολαρίων, παραμένει ένα κρίσιμο ερώτημα: σε ποιες τιμές θα πραγματοποιηθούν αυτές οι συναλλαγές και ποιο θα είναι τελικά το όφελος για τον παραγωγό;

Δισεκατομμύρια σε τζίρο, αλλά χαμηλές τιμές παραγωγού

Οι ανακοινώσεις κάνουν λόγο είτε για ετήσιες εισαγωγές είτε για πολυετείς δεσμεύσεις που φτάνουν έως και τα 28 δισ. δολάρια. Όμως, στην πράξη, η αξία αυτών των συμφωνιών εξαρτάται από την τιμολόγηση βασικών προϊόντων όπως η σόγια, το καλαμπόκι και το μοσχαρίσιο κρέας.

Σήμερα, οι τιμές παραγωγού σε πολλές καλλιέργειες κινούνται οριακά πάνω από το κόστος παραγωγής. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια μεγάλη αύξηση όγκων εξαγωγών μπορεί να οδηγήσει σε:

απλή εκκαθάριση αποθεμάτων,
περιορισμένα περιθώρια κέρδους,
χαμηλή δυνατότητα επανεπένδυσης στον πρωτογενή τομέα.
Επιπτώσεις σε όλη την αλυσίδα της αγροδιατροφής

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στους αγρότες των ΗΠΑ. Αντίστοιχες πιέσεις εμφανίζονται και σε άλλες μεγάλες αγροτικές οικονομίες:

Λατινική Αμερική
Καναδάς
Αυστραλία
Βαλτική και Ανατολική Ευρώπη

Οι κλάδοι που στηρίζουν τη γεωργία —μηχανήματα, λιπάσματα, αγροχημικά, logistics— ήδη καταγράφουν μειωμένα περιθώρια κέρδους και επιβράδυνση επενδύσεων.

Το κόστος των λιπασμάτων και ο ρόλος της Ε.Ε.

Στην Ευρώπη, ο αρμόδιος Επίτροπος Γεωργίας της Ε.Ε. Christophe Hansen προωθεί προγράμματα στήριξης για τη διατήρηση της χρήσης λιπασμάτων από τους παραγωγούς.

Το ζήτημα είναι κρίσιμο, καθώς η μείωση της λίπανσης λόγω υψηλού κόστους οδηγεί σε:

χαμηλότερες αποδόσεις,
υποβάθμιση ποιότητας (π.χ. πρωτεΐνη στο σιτάρι),
διακυβευμένη ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών προϊόντων.

Από το χωράφι στο χρηματιστήριο: Μια εύθραυστη ισορροπία

Το παγκόσμιο εμπόριο αγροτικών προϊόντων δεν αφορά απλώς ποσότητες, αλλά αυστηρές προδιαγραφές:

• πρωτεϊνική σύσταση,
• ειδικό βάρος,
• περιεκτικότητα σε έλαια,
• ποιοτική σταθερότητα.

Συγκεκριμένα, το σύγχρονο εμπόριο αγροτικών προϊόντων καθορίζεται από αυστηρά ποιοτικά πρωτόκολλα. Η συμμόρφωση σε προδιαγραφές όπως η πρωτεϊνική σύσταση, το ειδικό βάρος, το ποσοστό ελαίων και η σταθερότητα αποτελούν πλέον προαπαιτούμενο, επηρεάζοντας άμεσα την τελική τιμή και την πρόσβαση σε διεθνείς αγορές.

Η στροφή προς τα ποιοτικά χαρακτηριστικά γίνεται για συγκεκριμένους λόγους:

Τιμολόγηση & Βαθμονόμηση: Για προϊόντα όπως τα δημητριακά (π.χ. σιτάρι) ή τα ελαιούχα σπέρματα, η ποσότητα παίζει δευτερεύοντα ρόλο εάν η πρωτεΐνη ή η υγρασία δεν επιτυγχάνουν τα όρια που θέτουν οι βιομηχανίες τροφίμων και οι διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές.

Ιχνηλασιμότητα & Ταυτότητα: Οι αγορές απαιτούν διασφάλιση της γεωγραφικής προέλευσης και των μεθόδων καλλιέργειας, όπως τα Συστήματα Ολοκληρωμένης Διαχείρισης AGRO.

Προστασία Ποιότητας (ΠΟΠ / ΠΓΕ): Η διατήρηση της οργανοληπτικής σταθερότητας και η προστασία της φήμης ενός προϊόντος ελέγχονται στενά από αρμόδιους φορείς.

Υγειονομικοί & Εμπορικοί Έλεγχοι: Οι εισαγωγές και εξαγωγές απαιτούν εκ των προτέρων γνωστοποίηση και έλεγχο συμμόρφωσης για την ασφάλεια των τροφίμων, σύμφωνα με τους κανονισμούς που θέτει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Ανάλογα με την κατεύθυνση της παραγωγής σας, χρειάζεται να εστιάσουμε σε συγκεκριμένες απαιτήσεις: Ποια είναι η καλλιέργεια ή τα προϊόντα που σας ενδιαφέρουν (π.χ. σιτηρά, ελαιόλαδο, οπωροκηπευτικά);

Ενδιαφέρεστε για τις προδιαγραφές που αφορούν τις εξαγωγές ή για την εγχώρια τυποποίηση (π.χ. πιστοποίηση ΠΟΠ/

Αυτές οι παράμετροι καθορίζουν τις τιμές στα μεγάλα χρηματιστήρια εμπορευμάτων (Σικάγο, Παρίσι, Ροζάριο).

Σικάγο (CME/CBOT): Το αρχαιότερο και μεγαλύτερο χρηματιστήριο προθεσμιακών συμβολαίων (futures) στον κόσμο, με παγκόσμιες τιμές αναφοράς για σιτηρά, καλαμπόκι, σόγια και άλλα βασικά προϊόντα.

Παρίσι (Euronext – MATIF): Το κύριο κέντρο αναφοράς για τις ευρωπαϊκές αγορές δημητριακών (ιδιαίτερα για το σιτάρι), ελαιοκράμβης και γαλακτοκομικών προϊόντων.

Ροζάριο (Bolsa de Comercio de Rosario – BCR): Ένας από τους σημαντικότερους κόμβους αγροτικών προϊόντων της Νότιας Αμερικής και βασικό κέντρο διαπραγμάτευσης φυσικών προϊόντων, αλλά και παραγώγων.

Όταν όμως μειώνονται οι επενδύσεις στην πρωτογενή παραγωγή, το αποτέλεσμα είναι ένα πιο ασταθές και ποιοτικά υποβαθμισμένο προϊόν.

Ποιοτικός κίνδυνος στην παραγωγή και ζιζάνια στις καλλιέργειες

Στην Ελλάδα και ειδικότερα στη Θεσσαλία, αναφορές από ειδικούς γεωπόνους δείχνουν σημαντική επιβάρυνση καλλιεργειών από αγριοβρώμη και άλλα ζιζάνια, με εκτιμήσεις ακόμη και για μεγάλες απώλειες παραγωγής σε ορισμένες περιοχές.

Οι αιτίες εντοπίζονται σε συνδυασμό παραγόντων:

μειωμένη χρήση φυτοπροστατευτικών,
επιλογή σπόρων με κριτήριο το χαμηλό κόστος,
περιορισμένες καλλιεργητικές παρεμβάσεις,
κλιματικές συνθήκες.

Παγκόσμια αλυσίδα με «φαινόμενο πεταλούδας»

Η αγορά αγροτικών προϊόντων λειτουργεί πλέον ως ένα ενιαίο παγκόσμιο σύστημα. Μια αλλαγή στη ροή εμπορίου μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας μπορεί να μεταφέρει άμεσα τις επιπτώσεις:

στη Βραζιλία και την Αργεντινή,
στις ευρωπαϊκές αγορές,
στις τιμές λιπασμάτων και ενέργειας,
στις επενδυτικές αποφάσεις του αγροδιατροφικού τομέα.

Η αβεβαιότητα στη ζήτηση και στις τιμές οδηγεί σε επενδυτική αναστολή, με άμεσο αντίκτυπο σε όλη την αλυσίδα από την παραγωγή έως τη μεταποίηση.

ΑΑΔΕ: Επιστροφή επιδοτήσεων σε αγρότες – Ποιοι καλούνται να πληρώσουν και έως πότε οι ενστάσεις για τα «ραβασάκια» του 2023