Χρονιά ζημιών για την ΕΚΤ: Πώς τα επιτόκια επηρεάζουν τον ισολογισμό της – Γιατί κατέγραψε ζημιές και πότε επιστρέφει σε κερδοφορία
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) ανακοίνωσε ζημία 7,94 δισ. ευρώ για το 2024, αντίστοιχη με τη ζημία του 2023 (7,88 δισ. ευρώ), καθώς οι αυξήσεις των επιτοκίων επιβάρυναν τον ισολογισμό της. Σε αντίθεση με το προηγούμενο έτος, όπου μέρος των απωλειών καλύφθηκε από τις προβλέψεις για χρηματοοικονομικούς κινδύνους, το 2024 δεν υπήρχαν διαθέσιμα αποθεματικά, οδηγώντας στη μεγαλύτερη καταγραφή ζημιών των τελευταίων ετών.
Αυτό σημαίνει ότι δεν θα υπάρξει διανομή κερδών στις εθνικές κεντρικές τράπεζες της Ευρωζώνης, καθώς η ζημία θα συμψηφιστεί με μελλοντικά κέρδη.
Γιατί η ΕΚΤ καταγράφει ζημιές – Ο ρόλος των επιτοκίων
Οι απώλειες προέρχονται από τις επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων που πραγματοποίησε η ΕΚΤ το 2022 και το 2023, προκειμένου να καταπολεμήσει τον υψηλό πληθωρισμό στη ζώνη του ευρώ.
Η ΕΚΤ κατέχει μεγάλο όγκο κρατικών ομολόγων και άλλων στοιχείων ενεργητικού σταθερού επιτοκίου, που αποκτήθηκαν μέσω των προγραμμάτων APP (Asset Purchase Programme) και PEPP (Pandemic Emergency Purchase Programme). Τα έσοδα από αυτά τα στοιχεία δεν αυξήθηκαν ανάλογα με τα επιτόκια, ενώ την ίδια στιγμή οι τόκοι-έξοδα που καταβάλλει η ΕΚΤ για τις υποχρεώσεις της εκτοξεύτηκαν, προκαλώντας αρνητικό ισολογισμό.
Συγκεκριμένα, οι αυξημένες δαπάνες αποδίδονται κυρίως:
- Στους τόκους που κατέβαλε η ΕΚΤ στις εμπορικές τράπεζες για τα κατατεθειμένα κεφάλαιά τους.
- Στη χρηματοδότηση της καθαρής υποχρέωσης της ΕΚΤ στο σύστημα πληρωμών TARGET, που αυξήθηκε λόγω της ανόδου του βασικού επιτοκίου (4,1% το 2024 από 3,8% το 2023).
- Στην υποτίμηση του γιεν Ιαπωνίας, που επηρέασε την αξία των διαθεσίμων σε ξένο συνάλλαγμα.
Η κατάσταση αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη συνεχή επιβάρυνση των οικονομικών αποτελεσμάτων της ΕΚΤ, με τις προβλέψεις να δείχνουν ότι ενδέχεται να καταγράψει ζημιές και τα επόμενα έτη, αν και σε χαμηλότερο επίπεδο.
Ισολογισμός και προσαρμογές στη νομισματική πολιτική
Το συνολικό μέγεθος του ισολογισμού της ΕΚΤ μειώθηκε κατά 33 δισ. ευρώ, διαμορφούμενο στα 641 δισ. ευρώ στο τέλος του 2024, κυρίως λόγω της σταδιακής μείωσης των τίτλων του APP και του PEPP.
- Τα στοιχεία ενεργητικού του APP μειώθηκαν κατά 353 δισ. ευρώ, καθώς η ΕΚΤ σταμάτησε τις επανεπενδύσεις στις εξοφλήσεις τίτλων.
- Το χαρτοφυλάκιο του PEPP μειώθηκε κατά 57 δισ. ευρώ, με μερικές επανεπενδύσεις να συνεχίζονται το β’ εξάμηνο του 2024.
- Οι δανειοδοτικές πράξεις του Ευρωσυστήματος μειώθηκαν δραστικά σε 34 δισ. ευρώ από 410 δισ. ευρώ το 2023, λόγω της λήξης της τρίτης σειράς στοχευμένων πράξεων μακροπρόθεσμης αναχρηματοδότησης (TLTRO III).
Παρά την καταγραφή ζημιών, η οικονομική ευρωστία της ΕΚΤ παραμένει ισχυρή, καθώς διαθέτει κεφάλαια και λογαριασμούς αναπροσαρμογής ύψους 59 δισ. ευρώ – ποσό αυξημένο κατά 13 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2023.
Προοπτικές και επιστροφή σε κερδοφορία
Η ΕΚΤ εκτιμά ότι οι ζημιές της θα μειωθούν τα επόμενα χρόνια, καθώς:
- Τα επιτόκια σταδιακά σταθεροποιούνται, μειώνοντας το κόστος των τόκων-εξόδων.
- Το χαρτοφυλάκιό της θα προσαρμοστεί στα νέα επιτόκια, επιτρέποντας στα έσοδα από τίτλους να ανακάμψουν.
- Η στρατηγική μείωσης του ισολογισμού θα περιορίσει περαιτέρω τις επιπτώσεις των τόκων-εξόδων.
Σύμφωνα με την ίδια την ΕΚΤ, παρά τις ζημίες, η νομισματική πολιτική της παραμένει αποτελεσματική, καθώς η βασική της αποστολή είναι να διατηρήσει τη σταθερότητα των τιμών και όχι η κερδοφορία της.
Η πορεία των επιτοκίων και οι αποφάσεις για τον ρυθμό μείωσης του χαρτοφυλακίου θα καθορίσουν πόσο γρήγορα η ΕΚΤ θα επιστρέψει σε θετικά οικονομικά αποτελέσματα.
Διαβάστε επίσης: ΤτΕ: Στο 2% το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ έως το τέλος του 2025
Μ.Η.Τ. 242183