Της Μαρίας Αναστασιάδη
Οι καταναλωτές στην Ευρωζώνη εμφανίζονται ολοένα και πιο ανήσυχοι για την πορεία των τιμών, με τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό να καταγράφουν αισθητή άνοδο τον Μάρτιο, σύμφωνα με τη μηνιαία έρευνα της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Η εξέλιξη αυτή εντείνει τους προβληματισμούς της κεντρικής τράπεζας για τις δευτερογενείς επιπτώσεις από τις γεωπολιτικές εντάσεις και το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Ειδικότερα, οι πολίτες της Ευρωζώνης εκτιμούν πλέον ότι ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 4% τους επόμενους 12 μήνες, έναντι 2,5% που προέβλεπαν τον Φεβρουάριο. Παράλληλα, οι προσδοκίες για την επόμενη τριετία αυξήθηκαν στο 3,0% από 2,5%, πλησιάζοντας το υψηλό 3,1% που είχε καταγραφεί τον Οκτώβριο του 2022, στο αποκορύφωμα της τελευταίας πληθωριστικής κρίσης. Σε ορίζοντα πενταετίας, οι προβλέψεις ανήλθαν στο 2,4% από 2,3%, απομακρυνόμενες περαιτέρω από τον μεσοπρόθεσμο στόχο της ΕΚΤ για πληθωρισμό 2%.
Η ΕΚΤ παρακολουθεί στενά το ενδεχόμενο το αυξημένο κόστος ενέργειας να οδηγήσει σε ευρύτερες αυξήσεις τιμών, μέσω υψηλότερων μισθολογικών απαιτήσεων και ανατιμήσεων από τις επιχειρήσεις. Οι λεγόμενες δευτερογενείς επιπτώσεις του πληθωρισμού ενδέχεται να επηρεάσουν τη νομισματική πολιτική, με τις αγορές να προεξοφλούν πλέον αυξήσεις επιτοκίων εντός του έτους. Συγκεκριμένα, οι επενδυτές αναμένουν δύο αυξήσεις κατά 25 μονάδες βάσης, με πιθανότητα 80% για μία τρίτη, ενώ η απόδοση των διετών γερμανικών ομολόγων ανήλθε στο 2,64%, στο υψηλότερο επίπεδο από τα μέσα Απριλίου.
Σε αυτό το περιβάλλον, αξιωματούχοι της ΕΚΤ εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί. Όπως δήλωσε ο Peter Kazimir, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της τράπεζας, όσο παρατείνεται η γεωπολιτική σύγκρουση και εντείνονται οι επιπτώσεις της, τόσο αυξάνονται οι αρνητικές συνέπειες για την οικονομία. Μάλιστα, σημείωσε ότι ενώ πριν από λίγους μήνες συζητούνταν ενδεχόμενες μειώσεις επιτοκίων, πλέον εξετάζεται ακόμη και το σενάριο νέας αύξησης.
Την ίδια ώρα, οι προσδοκίες των καταναλωτών για την οικονομική δραστηριότητα επιδεινώνονται σημαντικά. Οι ερωτηθέντες προβλέπουν συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά 2,1% τους επόμενους 12 μήνες, έναντι -0,9% προηγουμένως, ενώ εκτιμούν ότι η ανεργία θα αυξηθεί στο 11,3% από 10,8%.
Πρόσθετες ενδείξεις επιβράδυνσης καταγράφονται και στο τραπεζικό σύστημα. Σύμφωνα με ξεχωριστή έρευνα της ΕΚΤ, οι τράπεζες της Ευρωζώνης αυστηροποίησαν τα κριτήρια χορήγησης επιχειρηματικών δανείων στο μεγαλύτερο βαθμό των τελευταίων δύο ετών στις αρχές του 2026. Όπως επισημαίνεται, η αυξημένη αβεβαιότητα για τις οικονομικές προοπτικές και η μειωμένη διάθεση ανάληψης κινδύνου, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές και ενεργειακές εξελίξεις, αποτελούν βασικούς παράγοντες αυτής της τάσης.
Το σύνολο των παραπάνω στοιχείων σκιαγραφεί ένα περιβάλλον αυξημένων πληθωριστικών πιέσεων και επιβραδυνόμενης οικονομικής δραστηριότητας, δημιουργώντας ένα σύνθετο σκηνικό για τη νομισματική πολιτική της Ευρωζώνης το επόμενο διάστημα.
Μ.Η.Τ. 242183