Δεν υπάρχει καρτέλ που κρατά ψηλά τις τιμές του ελαιόλαδου στην Ελλάδα, σύμφωνα με ειδική μελέτη της Επιτροπής Ανταγωνισμού, όμως υπάρχουν στρεβλώσεις στην αγορά, που οδηγούν στο φαινόμενο «πύραυλοι και φτερά»: οι τιμές αυξάνονται γρήγορα όταν ανεβαίνουν οι διεθνείς τιμές («πύραυλοι»), αλλά μειώνονται αργά όταν υποχωρούν οι διεθνείς τιμές («φτερά»).
Η μελέτη της Επιτροπής που δημοσιεύθηκε στην αγγλική δεν λέει κάτι περισσότερο από όσα γνωρίζουν ήδη οι παραγωγοί, οι έμποροι και οι συνεταιρισμοί, απλώς επιβεβαιώνει όσα είναι ήδη γνωστά στους παράγοντες της αγοράς.
Η έρευνα για τις τιμές («Price dependence among the major EU extra virgin olive oil markets») εξετάζει την αλληλεξάρτηση των τιμών παραγωγού μεταξύ Ελλάδας, Ιταλίας και Ισπανίας.
Από την ανάλυση προκύπτει ότι:
Η Ισπανία λειτουργεί ως ο βασικός καθοριστής τιμών για την περιοχή της Μεσογείου, δηλαδή οι τιμές στην Ελλάδα προσαρμόζονται στις τάσεις της Ισπανίας.
Η Ιταλία εμφανίζεται ως κύριος αγωγός μετάδοσης των διακυμάνσεων, με πιο έντονες βραχυχρόνιες αντιδράσεις στις διακυμάνσεις των τιμών.
Αυτό σημαίνει ότι οι τιμές στις τρεις βασικές ευρωπαϊκές χώρες δεν είναι απομονωμένες αλλά είναι διασυνδεδεμένες, με την Ισπανία να καθοδηγεί την κίνηση τιμών και την Ιταλία να μεταφέρει πιο άμεσα τις διακυμάνσεις στην ελληνική αγορά, καθώς το μεγάλο μέρος της ελληνικής παραγωγής εξάγεται στην Ιταλία.
Η μελέτη εξετάζει τη διαμόρφωση και τη μετακύλιση των τιμών κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας του ελαιολάδου, από το στάδιο της πρωτογενούς παραγωγής έως τη λιανική διάθεση.
Μέσω προηγμένων οικονομετρικών εργαλείων και εκτεταμένης ανάλυσης δεδομένων, χαρτογραφούνται οι εξελίξεις των τιμών και οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ Ελλάδας, Ισπανίας και Ιταλίας, των τριών βασικών ελαιοπαραγωγών χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ασύμμετρες προσαρμογές τιμών στη λιανική
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συμπεριφορά τιμολόγησης στη λιανική αγορά, όπου εντοπίζονται ασύμμετρες προσαρμογές τιμών και διαρθρωτικά χαρακτηριστικά που ενδέχεται να επηρεάζουν τις συνθήκες ανταγωνισμού.
Τα ευρήματα καταδεικνύουν την ύπαρξη στρεβλώσεων στην αγορά, οι οποίες επηρεάζουν τη δυναμική των τιμών και ενδέχεται να έχουν επιπτώσεις στους καταναλωτές.
Οι μελέτες δεν διαπιστώνουν την ύπαρξη ρητών συμπράξεων μεταξύ των επιχειρήσεων, ωστόσο αναδεικνύουν ετερογενείς στρατηγικές τιμολόγησης και παράγοντες που μπορούν να περιορίσουν την αποτελεσματική μετακύλιση των μειώσεων τιμών κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η δημοσίευση των μελετών αποσκοπεί στην ενίσχυση της διαφάνειας, στη στήριξη της τεκμηριωμένης χάραξης πολιτικής και στην περαιτέρω παρακολούθηση των συνθηκών ανταγωνισμού σε μια αγορά με ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική οικονομία και τους καταναλωτές.
Για τις λιανικές τιμές διαπιστώνεται ότι οι τιμές δεν πέφτουν εύκολα και καταγράφεται μια ασύμμετρη μετακύλιση: Οι αυξήσεις περνούν άμεσα στα ράφια, ενώ οι μειώσεις καθυστερούν ή περνούν μερικώς. Αυτό εξηγεί γιατί το ελαιόλαδο μένει για αρκετό καιρό ακριβό για τον καταναλωτή, ακόμη κι όταν υποχωρούν οι τιμές παραγωγού.
Διαβάστε επίσης: Από τη Μεσόγειο στο ράφι: Πώς διαμορφώνονται οι τιμές του ελαιολάδου
Μ.Η.Τ. 242183