Η ΕΚΤ προειδοποιεί για την αύξηση των δανείων δεύτερου σταδίου στις ευρωπαϊκές τράπεζες, με αιχμή τα δάνεια ΜμΕ και εμπορικών ακινήτων

Η παρατεταμένη περίοδος υψηλών επιτοκίων και η διόρθωση στις τιμές ακινήτων έχουν αρχίσει να αφήνουν ορατά αποτυπώματα στους ισολογισμούς των ευρωπαϊκών τραπεζών. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός (SSM) εκφράζουν αυξημένη ανησυχία για την αύξηση των δανείων δεύτερου σταδίου – δηλαδή δανείων που εμφανίζουν σημαντική επιδείνωση της πιστοληπτικής ικανότητας, χωρίς να έχουν καταστεί (ακόμα) μη εξυπηρετούμενα.

Πρόκειται για δάνεια σε καθυστέρηση ή υψηλού κινδύνου, τα οποία –αν δεν ανακοπεί η τάση– ενδέχεται να μετατραπούν σε νέα γενιά κόκκινων δανείων (NPLs).

Ποια χαρτοφυλάκια ανησυχούν την ΕΚΤ

Σύμφωνα με την επικεφαλής του SSM, Κλαούντια Μπους, οι τομείς με τις μεγαλύτερες πιέσεις είναι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) και τα δάνεια για εμπορικά ακίνητα, ειδικά σε χώρες όπου υπήρξε υπερθέρμανση των τιμών την περίοδο 2022–2023.

Οι ΜμΕ καταγράφουν αύξηση καθυστερήσεων και αθετήσεων πληρωμών, ανεβάζοντας τον δείκτη ΜΕΔ στο 4,9%. Την ίδια στιγμή, η υποχώρηση των τιμών στα εμπορικά ακίνητα –σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης– επιβαρύνει τη δυνατότητα εξυπηρέτησης των σχετικών δανείων.

Το αποτέλεσμα: αύξηση των επισφαλειών και μετακίνηση σημαντικού αριθμού δανείων στο «δεύτερο στάδιο» παρακολούθησης, κάτι που αυξάνει το εποπτικό βάρος για τις ευρωπαϊκές τράπεζες.

Τα στοιχεία του SSM: Ανθεκτικότερες οι ελληνικές τράπεζες

Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του SSM:

• Τα δάνεια δεύτερου σταδίου ανήλθαν στο 9,93% των συνολικών δανείων στην Ευρωζώνη στο τέλος του 2024.

• Η Γερμανία παρουσιάζει το υψηλότερο ποσοστό (15,25%), ακολουθούμενη από την Αυστρία (13,43%), το Λουξεμβούργο (11,24%), την Πορτογαλία (11,07%) και τη Λετονία (10,07%).

Αντιθέτως, η Ελλάδα καταγράφει χαμηλότερο ποσοστό (7,45%), γεγονός που αποδίδεται και στο ότι μεγάλο μέρος των δανείων υψηλού κινδύνου έχει ήδη καταταγεί στα μη εξυπηρετούμενα και έχει αποσυρθεί από τους ισολογισμούς μέσω τιτλοποιήσεων.

Αναλυτικά για τις ελληνικές τράπεζες:

• Καθυστερούμενα αλλά εξυπηρετούμενα δάνεια: 4,04 δισ. ευρώ

• Μη εξυπηρετούμενα δάνεια: 3,98 δισ. ευρώ

• Συνολική έκθεση σε επισφαλή δάνεια: 10,09 δισ. ευρώ

• Μέσο ποσοστό κάλυψης: 49,03% (έναντι 36,15% στην Ευρωζώνη)

Στεγαστικά: Ανθεκτικά – Εταιρικά: Σε πίεση

Την ίδια στιγμή, τα στεγαστικά δάνεια των ιδιωτών παραμένουν σε σχετικά σταθερή πορεία. Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων στεγαστικών διαμορφώθηκε στο 1,6%, χάρη στη χαλάρωση των πιστωτικών κριτηρίων και την ήπια ανάκαμψη των τιμών κατοικιών στις περισσότερες πρωτεύουσες της Ευρώπης.

Αντιθέτως, τα εταιρικά δάνεια δέχονται πιέσεις. Το κόστος κινδύνου αυξήθηκε στο 0,5% (από 0,4% το 2023), ενώ ο δείκτης κάλυψης των μη εξυπηρετούμενων εταιρικών δανείων υποχώρησε στο ιστορικό χαμηλό του 42,1%.

Τα δάνεια δεύτερου σταδίου εξελίσσονται σε νέο πεδίο ανησυχίας για την ΕΚΤ, με τις ΜμΕ και τα εμπορικά ακίνητα να βρίσκονται στο επίκεντρο του κινδύνου. Αν και η γενική εικόνα δεν παραπέμπει ακόμη σε νέα κρίση, ο ρυθμός αύξησης αυτών των δανείων δείχνει ότι οι τράπεζες οφείλουν να κινηθούν προληπτικά, ενισχύοντας τις προβλέψεις και αξιολογώντας εγκαίρως την ποιότητα των χαρτοφυλακίων τους.

Η Ελλάδα, προς το παρόν, φαίνεται να διατηρεί ισχυρότερη ανθεκτικότητα χάρη στην εμπειρία της προηγούμενης δεκαετίας, όμως το ευρωπαϊκό τοπίο παραμένει ρευστό.

Διαβάστε επίσης: Τράπεζες: Τα μηνύματα από την επικεφαλής του SSM