Το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε 1,9% το γ’ τρίμηνο 2025, ενώ η κατανάλωση κατά 5%, οδηγώντας την αποταμίευσης στο -3,1%

Μια εικόνα διπλής ανάγνωσης για την οικονομική συμπεριφορά των νοικοκυριών καταγράφουν τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το γ’ τρίμηνο, καθώς το διαθέσιμο εισόδημα ενισχύθηκε, αλλά η κατανάλωση αυξήθηκε σημαντικά ταχύτερα, οδηγώντας την αποταμίευση σε πιο βαθιά αρνητικό έδαφος.

Σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που τα εξυπηρετούν αυξήθηκε κατά 1,9% σε ετήσια βάση, ανερχόμενο στα 44,54 δισ. ευρώ από 43,69 δισ. ευρώ το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους. Ωστόσο, η τελική καταναλωτική δαπάνη κινήθηκε με σαφώς υψηλότερο ρυθμό, καταγράφοντας άνοδο 5% και φτάνοντας τα 45,9 δισ. ευρώ από 43,7 δισ. ευρώ.

Η απόκλιση αυτή αποτυπώνεται στο ποσοστό αποταμίευσης, το οποίο –όπως ορίζεται ως η ακαθάριστη αποταμίευση προς το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα– διαμορφώθηκε στο -3,1% για το γ’ τρίμηνο του 2025, έναντι -0,1% στο γ’ τρίμηνο του 2024. Πρόκειται για ένδειξη ότι, παρά την αύξηση εισοδήματος, οι ανάγκες και οι πιέσεις στην καθημερινή κατανάλωση οδηγούν μεγάλο μέρος των νοικοκυριών σε περιορισμό ή εξάντληση αποταμιευτικών «μαξιλαριών».

Εισόδημα και κατανάλωση: Η ανισορροπία που πιέζει την αποταμίευση

Το στοιχείο που ξεχωρίζει στο νέο σετ δεδομένων είναι ότι η βελτίωση στο διαθέσιμο εισόδημα δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη ενίσχυση της αποταμίευσης. Αντίθετα, η κατανάλωση αυξάνεται με ένταση, γεγονός που παραπέμπει σε ένα περιβάλλον όπου το πραγματικό κόστος διαβίωσης και οι ανελαστικές δαπάνες εξακολουθούν να απορροφούν μεγάλο μέρος των εισοδημάτων.

Η αρνητική αποταμίευση, ακόμη κι αν δεν αποτελεί πρωτόγνωρο φαινόμενο σε περιόδους οικονομικής πίεσης, λειτουργεί ως κρίσιμος δείκτης για την ανθεκτικότητα των νοικοκυριών. Όσο η κατανάλωση υπερβαίνει το διαθέσιμο εισόδημα, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες οι πολίτες να καλύπτουν τις ανάγκες τους είτε μέσω προηγούμενων αποθεμάτων, είτε μέσω δανεισμού, είτε μέσω καθυστέρησης υποχρεώσεων.

Επενδύσεις: Άνοδος και βελτίωση του ποσοστού επενδύσεων των επιχειρήσεων

Πέρα από τα στοιχεία των νοικοκυριών, οι τριμηνιαίοι μη χρηματοοικονομικοί λογαριασμοί της ΕΛΣΤΑΤ δίνουν εικόνα και για τις επενδύσεις στον επιχειρηματικό τομέα. Οι ιδιωτικές επενδύσεις, όπως καταγράφονται μέσω των ακαθάριστων επενδύσεων παγίου κεφαλαίου του τομέα των μη χρηματοοικονομικών εταιρειών, ανήλθαν στα 5,36 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, το ποσοστό επενδύσεων του τομέα –δηλαδή οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου προς την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία– διαμορφώθηκε στο 23,6%, έναντι 21,8% το γ’ τρίμηνο του 2024, ενισχύοντας την εικόνα ότι οι εταιρείες συνεχίζουν να κατευθύνουν κεφάλαια προς παραγωγικές υποδομές, παρά τις διεθνείς αβεβαιότητες.

Εξωτερικό ισοζύγιο: Πλεόνασμα 4,24 δισ. ευρώ, μείωση εισαγωγών και εξαγωγών

Στο μέτωπο των διεθνών συναλλαγών, το γ’ τρίμηνο του 2025 καταγράφηκε πλεόνασμα στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών ύψους 4,24 δισ. ευρώ, βελτιωμένο έναντι πλεονάσματος 3,30 δισ. ευρώ το γ’ τρίμηνο του 2024.

Η βελτίωση αυτή, ωστόσο, δεν προέρχεται από ισχυρότερη εξαγωγική επίδοση, αλλά από τη μείωση των εισαγωγών. Οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών μειώθηκαν κατά 1,5 δισ. ευρώ, ενώ οι εξαγωγές υποχώρησαν κατά 0,56 δισ. ευρώ. Το αποτέλεσμα είναι ένα πλεόνασμα που στηρίζεται περισσότερο στη συρρίκνωση της ζήτησης για εισαγόμενα, παρά σε ενίσχυση της παραγωγικής εξωστρέφειας.

Γενική Κυβέρνηση: Αυξημένη καθαρή χορήγηση δανείων

Ενισχυμένη εμφανίζεται και η θέση της Γενικής Κυβέρνησης, η οποία παρουσίασε καθαρή χορήγηση δανείων 3,90 δισ. ευρώ το γ’ τρίμηνο του 2025, έναντι 2,87 δισ. ευρώ το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει βελτίωση της δημοσιονομικής επίδοσης μέσα στο τρίμηνο, ενισχύοντας τη συνολική εικόνα για τη χρηματοδοτική ικανότητα του δημόσιου τομέα.

Συμπληρωματικά, το γ’ τρίμηνο του 2025 καταγράφηκε έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο πρωτογενών εισοδημάτων, τρεχουσών και κεφαλαιακών μεταβιβάσεων ύψους 0,98 δισ. ευρώ, μειωμένο σε σχέση με το έλλειμμα 1,80 δισ. ευρώ το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους.

Καθαρή χορήγηση δανείων: Βελτίωση για τη συνολική οικονομία

Ως αποτέλεσμα των παραπάνω εξελίξεων, η συνολική οικονομία εμφάνισε καθαρή χορήγηση δανείων 3,25 δισ. ευρώ το γ’ τρίμηνο του 2025. Το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024 η καθαρή χορήγηση δανείων ανερχόταν σε 1,50 δισ. ευρώ, γεγονός που δείχνει ενίσχυση της χρηματοδοτικής θέσης της οικονομίας στο σύνολό της.

Παρά τη βελτίωση σε επιμέρους δείκτες, το μήνυμα που ξεχωρίζει από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αφορά την καθημερινότητα των νοικοκυριών: η αύξηση του εισοδήματος δεν μετατρέπεται σε ενίσχυση αποταμιευτικής ικανότητας, αλλά απορροφάται από αυξημένες δαπάνες. Σε μια περίοδο που η οικονομία επιχειρεί να σταθεροποιήσει αναπτυξιακούς ρυθμούς, η ποιότητα αυτής της ανάπτυξης και η πραγματική αγοραστική δυνατότητα των πολιτών θα αποτελέσουν το κρίσιμο πεδίο αξιολόγησης.

Διαβάστε επίσης: Η ψηφιακή τραπεζική αλλάζει το παιχνίδι στην πιστωτική επέκταση των νοικοκυριών