Η ΕΚΤ προτείνει απλούστευση και εναρμόνιση των κανόνων εποπτείας των τραπεζών και νέο πλαίσιο stress tests

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανοίγει τον δρόμο για μια εκτεταμένη μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού εποπτικού και ρυθμιστικού πλαισίου, με προτάσεις που αποσκοπούν στη μείωση της πολυπλοκότητας, την ενίσχυση της διαφάνειας και την προώθηση της χρηματοπιστωτικής ολοκλήρωσης. Η ομάδα εργασίας υψηλού επιπέδου του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ ολοκλήρωσε το πακέτο εισηγήσεων που θα υποβληθούν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της ευρύτερης αξιολόγησης του τραπεζικού συστήματος που θα παρουσιαστεί το 2026.

Οι προτάσεις στοχεύουν στη δημιουργία ενός πιο απλού, συνεκτικού και αποτελεσματικού πλαισίου εποπτείας, χωρίς να υποβαθμίζεται η ανθεκτικότητα των τραπεζών. Η ΕΚΤ υπογραμμίζει ότι θεμελιώδες ζητούμενο παραμένει η πλήρης και πιστή εφαρμογή των κανόνων της Βασιλείας ΙΙΙ, ενώ παράλληλα ενθαρρύνει έντονα την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης και της ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων, ώστε να περιοριστεί ο εθνικός κατακερματισμός και να λειτουργήσουν πιο αποτελεσματικά οι κεφαλαιαγορές.

Απλούστευση των κεφαλαιακών απαιτήσεων και του δείκτη μόχλευσης

Κεντρικό στοιχείο των προτάσεων αποτελεί ο ανασχεδιασμός των κεφαλαιακών αποθεμάτων. Η ΕΚΤ εισηγείται τη συγχώνευση των πολλαπλών υφιστάμενων επιπέδων σε δύο μόνο κατηγορίες: ένα μη αποδεσμεύσιμο αποθεματικό και ένα αποδεσμεύσιμο αποθεματικό, το οποίο θα μπορεί να μειώνεται σε περιόδους πίεσης, λειτουργώντας ως αντικυκλικό εργαλείο.

Παράλληλα, προτείνεται η απλοποίηση του πλαισίου του δείκτη μόχλευσης από τέσσερα σε δύο στοιχεία: μια ελάχιστη απαίτηση 3% και ένα ενιαίο απόθεμα ασφαλείας, που θα μπορούσε να οριστεί στο μηδέν για τις μικρότερες τράπεζες, διευκολύνοντας τη λειτουργία τους χωρίς να διακυβεύεται η σταθερότητα του συστήματος.

Η ποιότητα του κεφαλαίου προτείνεται να ενισχυθεί, με μεγαλύτερη ικανότητα του πρόσθετου κεφαλαίου κατηγορίας 1 (AT1) να απορροφά ζημίες σε κανονικές συνθήκες. Εναλλακτικά, στοιχεία που δεν είναι μετοχικά θα μπορούσαν να αφαιρεθούν από το κεφάλαιο συνεχιζόμενης δραστηριότητας, υπό την προϋπόθεση ότι διατηρείται η συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα.

Μεγαλύτερη αναλογικότητα για τις μικρές τράπεζες

Η ΕΚΤ εισηγείται την επέκταση του πλαισίου αναλογικότητας ώστε να καλύπτει περισσότερα ιδρύματα, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας για τις μικρότερες τράπεζες και την εναρμόνιση των κανόνων με τρόπο πιο προσαρμοσμένο στο μέγεθος και στο επιχειρηματικό προφίλ κάθε οργανισμού.

Πρόκειται για ένα πάγιο αίτημα του κλάδου που αποκτά πλέον ευρύτερη θεσμική στήριξη.

Μακροπροληπτικά μέτρα και αυτόματη αμοιβαιότητα

Για την απλοποίηση του μακροπροληπτικού πλαισίου, προτείνεται η αυτόματη αμοιβαιότητα στα μακροπροληπτικά μέτρα, ώστε οι τράπεζες που δραστηριοποιούνται σε μια χώρα να υπόκεινται στους ίδιους κανόνες με τις εγχώριες, αποτρέποντας στρεβλώσεις και ενισχύοντας τη διασυνοριακή συνέπεια.

Στο πεδίο της εξυγίανσης, η ΕΚΤ ζητά την ευθυγράμμιση των απαιτήσεων με εκείνες που εφαρμόζονται στις τράπεζες παγκόσμιας συστημικής σημασίας, χωρίς να μειώνεται η διαθεσιμότητα χρηματοοικονομικών εργαλείων για την απορρόφηση ζημιών σε περίπτωση κρίσης.

Κομβική είναι και η πρόταση για μετατροπή των τραπεζικών οδηγιών της ΕΕ σε άμεσα εφαρμοστέους κανονισμούς, ενισχύοντας την εναρμόνιση και μειώνοντας το περιθώριο εθνικών αποκλίσεων.

Στο εποπτικό επίπεδο, προτείνεται η ενοποίηση των κανόνων για αδειοδότηση, διακυβέρνηση και συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη, καθώς και μεγαλύτερη ευελιξία στις εποπτικές αρχές για τον έλεγχο των εσωτερικών μοντέλων των τραπεζών.

Εξορθολογισμός stress tests και ενίσχυση του Φόρουμ Μακροπροληπτικής Εποπτείας

Η ΕΚΤ προτείνει την απλούστευση της μεθοδολογίας των πανευρωπαϊκών stress tests, με στόχο πιο σαφή αποτελέσματα και καλύτερη αξιοποίηση των ευρημάτων τόσο σε επίπεδο τραπεζών όσο και σε επίπεδο συστήματος. Τα νέας γενιάς stress tests θα ενισχύουν τον συντονισμό μεταξύ μακροπροληπτικών και μικροπροληπτικών εργαλείων.

Παράλληλα, προτείνεται η ενίσχυση του ρόλου του Φόρουμ Μακροπροληπτικής Εποπτείας, ώστε να διαμορφώνει μια ολιστική προσέγγιση στον καθορισμό κεφαλαίου, αντιμετωπίζοντας τις διακρατικές ανισορροπίες που καταγράφονται σήμερα.

Ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα υποβολής εκθέσεων

Στο πεδίο των αναφορών, η ΕΚΤ εισηγείται τη δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος υποβολής εκθέσεων, όπου τα δεδομένα υποβάλλονται μία φορά και διανέμονται στις εποπτικές αρχές, μειώνοντας δραστικά τον διοικητικό φόρτο. Οι απαιτήσεις θα επανεξετάζονται περιοδικά, ενώ θα θεσμοθετηθεί όριο σημαντικότητας ώστε να μην απαιτείται επανυποβολή για μικρά σφάλματα.

Η ΕΚΤ θα διαβιβάσει το σύνολο των προτάσεων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία θα δημοσιεύσει την ολοκληρωμένη έκθεσή της για το χρηματοπιστωτικό σύστημα το 2026. Παράλληλα, η Τραπεζική Εποπτεία της ΕΚΤ δημοσίευσε έκθεση με τίτλο «Εξορθολογισμός της εποπτείας, διαφύλαξη της ανθεκτικότητας», με στόχο την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του εποπτικού έργου στο πλαίσιο της ισχύουσας νομοθεσίας.

Διαβάστε επίσης: Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ξαναδίνει αξία στα μετρητά – Καλεί τους πολίτες να κρατούν μετρητά για ώρα ανάγκης