Επενδυτικές ευκαιρίες στη Μέση Ανατολή εντοπίζουν ελληνικές επιχειρήσεις από ένα ευρύ φάσμα κλάδων, δρομολογώντας νέα σχέδια που αφορούν από την ενίσχυση των εξαγωγών και την λειτουργία καταστημάτων, έως τη δημιουργία παραγωγικών μονάδων σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Σαουδική Αραβία, Ντουμπάι, Άμπου Ντάμπι, Κουβέιτ και Κατάρ. Προς αυτή την κατεύθυνση έντονη δραστηριότητα προέρχεται κυρίως από εταιρείες τροφίμων, φαρμακοβιομηχανίες και εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο των οικοδομών, των κατασκευών και της τεχνολογίας, ενώ στο μικροσκόπιο του επενδυτικού τους ενδιαφέροντος τοποθετούν ακόμη την αγορά της Μέσης Ανατολής τράπεζες και χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί. Με κίνητρα δεσμεύεται η Κυβέρνηση για στήριξη της εξωστρέφειας.
Τις ικανοποιητικές σχέσεις των δύο χωρών επιβεβαιώνουν δύο μεγάλα deal που ολοκληρώθηκαν τους τελευταίους μήνες: Η εξαγορά του 60% του ομίλου HHG από την Purehealth, που ελέγχεται από την ADQ, το κρατικό fund των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, με τίμημα 1,4 δισ. δολάρια και η απόκτηση από τη Masdar της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, με deal που αποτιμήθηκε στα 3,2 δισ. ευρώ.
Οι κλάδοι με τις μεγαλύτερες προοπτικές
Σε πρόσφατη συνάντηση που είχε ο Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος με τον Υπουργό Βιομηχανίας της Σαουδικής Αραβίας αναφέρθηκε σε μερικούς από τους πιο σημαντικούς κλάδους που προσφέρουν επενδυτικές ευκαιρίες για τις ελληνικές επιχειρήσεις, προτάσσοντας τους κλάδους της αγροδιατροφής, της φαρμακευτικής βιομηχανίας και των κατασκευών και τονίζοντας ότι «θα υπάρξουν κίνητρα που θα διευκολύνουν την επιχειρηματική δραστηριότητα των Ελλήνων σε όλους αυτούς τους τομείς, με δικές τους επενδύσεις στη Σαουδική Αραβία».
Σε επίπεδο προϊόντων, τα σημαντικότερα εξαχθέντα προϊόντα προς τα ΗΑΕ κατά το προηγούμενο έτος ήταν τσιγάρα, πετρελαιοειδή, μάρμαρα, ηλιακοί θερμοσίφωνες, προϊόντα αλουμινίου, φάρμακα, ενδύματα από γουνοδέρματα, συσκευές για τη διήθηση ή τον καθαρισμό νερού, κινητήρες εσωτερικής καύσης και μέρη αυτών.
Μεγάλη γκάμα από καταναλωτικά προϊόντα made in Greece βρίσκονται σε όλα τα μεγάλα σούπερ μάρκετ που δραστηριοποιούνται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα όπως: Carrefour, Spinneys, Waitrose και σε εξειδικευμένα ελληνικά delicatessen ή καταστήματα με εισαγόμενα προϊόντα, ενώ πολλά καφέ και εστιατόρια σερβίρουν ελληνικές γεύσεις.
Σερβίρουν «Ελλάδα»
Γεγονός είναι ότι οι ελληνικές γεύσεις κερδίζουν όλο και περισσότερο έδαφος στον Αραβικό Κόλπο. Πρόσφατα η αλυσίδα Carpo εγκαινίασε δεύτερο κατάστημα στα Ηνωμένα Αραβικά, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό ορόσημο στη διεθνή ανάπτυξή της. Συγκεκριμένα, μετά την επιτυχία του carpo Dubai Mall, το νέο κατάστημα άνοιξε τις πόρτες του τη Δευτέρα 20 Οκτωβρίου, στην πολυτελή περιοχή του Marina Mall – Άμπου Ντάμπι, προσφέροντας μεγάλη γκάμα από καφέ, ξηρούς καρπούς, αποξηραμένα φρούτα και ποικιλία σοκολάτας, στα πρότυπα των καταστημάτων που λειτουργούν σε Αθήνα, Λονδίνο και Ντουμπάι.
Αλλά και η ελληνική αλυσίδα καφέ, Mikel Coffee, διαγράφει σημαντική ανάπτυξη στη Μέση Ανατολή. Αξιοποιώντας την αναγνωρισιμότητα του ελληνικού καφέ, έχει έντονη παρουσία στην αγορά της Σαουδικής Αραβίας, ενώ για τις υπόλοιπες χώρες της περιοχής υπάρχει μακροπρόθεσμο πλάνο ανάπτυξης, καθώς τα περισσότερα καταστήματα που άνοιξαν εκεί είναι πολύ πρόσφατα. Προ μηνών άνοιξε κατάστημα στο Ριάντ, Boulevard Park, ενώ η παρουσία της στις αραβικές χώρες επεκτείνεται με καταστήματα σε πόλεις όπως το Ταϊφ (The Park Mall), τη Τζέντα της Σαουδικής Αραβίας, την περιοχή AZ Zahra κι αλλού.
Παραγωγή αναψυκτικών
Κι ενώ οι αλυσίδες που σερβίρουν γεύσεις εμπνευσμένες από Ελλάδα αναζητούν νέα σημεία πώλησης, την ίδια στιγμή ελληνικές εταιρείες αναζητούν ευκαιρίες για να αναπτύξουν παραγωγική δραστηριότητα. Σ’ αυτό το πλαίσιο, κοντά σε συμφωνία συνεργασίας για τοπική παραγωγή στη Μέση Ανατολή βρίσκεται ο όμιλος Green Beverages Group, που προέρχεται από τη συγχώνευση της Χήτος με απορρόφηση της Green Cola. Έχοντας ήδη ανοίξει δύο νέες συνεργασίες στα Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία στη διάρκεια της περασμένης χρονιάς για τα προϊόντα της Green Cola, και καθώς η προσφορά σε υγιεινές επιλογές αναψυκτικών βρήκε μεγάλη ανταπόκριση, τώρα ο όμιλος Green Beverages διερευνά περαιτέρω δραστηριότητα με έμφαση στην τοπική παραγωγή. Όπως έχουν δηλώσει από την εταιρεία, η έναρξη παραγωγικής δραστηριότητας θα ανοίξει το δρόμο για περαιτέρω διείσδυση και σε άλλες γειτονικές περιοχές με πιο οικονομικό και αποδοτικό τρόπο. Προς την υλοποίηση του στόχου, η εταιρεία, εστιάζει στην περιοχή ΜΕΝΑ (Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική), όπου διαπιστώνεται ανοδική τάση σε προϊόντα χωρίς ζάχαρη.
Ευκαιρίες στην οικοδομή
Η ανοικοδόμηση της Μέσης Ανατολής δίνει επίσης, ευκαιρίες σε εταιρείες από τους κλάδους των κατασκευών και των δομικών υλικών. Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ομάν μέσω μιας στρατηγικής συνεργασίας με την OHANA Industries, έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς μονωτικών υλικών EPS και XPS στα ΗΑΕ και το Ομάν διείσδυσε η THRAKON, κορυφαίος παραγωγός κονιαμάτων και χημικών δομικών υλικών με 6 εργοστάσια στην Ελλάδα και εξαγωγές σε περισσότερες από 40 χώρες. Στο πλαίσιο της στρατηγικής συνεργασίας, η OHANA θα αναλάβει τη διανομή ολόκληρης της γκάμας προϊόντων της THRAKON στην αγορά των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ομάν, ενισχύοντας τη διαθεσιμότητα και την τεχνική υποστήριξη σε ολόκληρη την περιοχή. Επιπλέον οι δυο εταιρείες θα προσφέρουν από κοινού ένα Ολοκληρωμένο Σύστημα Εξωτερικής Θερμομόνωσης (ETICS) στην αγορά των ΗΑΕ και το Ομάν.
Από τον κλάδο πάλι των οικοδομικών υλικών, για την εξυπηρέτηση της ταχέως αναπτυσσόμενης αγοράς της Σαουδικής Αραβίας η Mapei Ελλάς εξαγόρασε την Bitumat, ενώ, πρόσφατα, ο όμιλος άνοιξε νέα μονάδα παραγωγής στην Αίγυπτο, ενισχύοντας την παρουσία στη Βόρεια Αφρική. Στρατηγική της εταιρείας αποτελεί η ενίσχυση της θέσης της σε επιμέρους αγορές που δραστηριοποιείται, μέσω εξαγορών. Όπως, εξάλλου, έχει δηλώσει η διοίκηση της Mapei, από το περίπου 30% του τζίρου που πραγματοποιείται εκτός Ελλάδας, βασικές αγορές πλην της Κύπρου είναι ο Λίβανος, η Λιβύη και το Ισραήλ.
Μάρμαρα και ασανσέρ
Δυναμική παρουσία στις Αραβικές χώρες έχει η Ελλάδα και σε άλλους τομείς που συνδέονται με την οικοδομή. Η Metron από τη Νιγρίτα Σερρών, εξάγει ανελκυστήρες και εξαρτήματα σε πάνω από 50 χώρες, με έντονη παρουσία και σε αραβικές χώρες, όπως Εμιράτα, Σαουδική Αραβία, Ισραήλ, Ντουμπάι, Λίβανο κι αλλού.
Από τον τομέα των μαρμάρων, η Ικτίνος έχει σημαντική παρουσία στη Μέση Ανατολή, αυξάνοντας κατά 12% τις εξαγωγές της το 2024 προς τη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή.
Όπως έχει ανακοινώσει η Ικτίνος, το λευκό μάρμαρο Θάσου έχει -μεταξύ άλλων- χρησιμοποιηθεί στο Μεγάλο Τζαμί της Μέκκας και στη Μεδίνα στη Σαουδική Αραβία, το μάρμαρο Θάσου κοσμεί το «Dubai Mall» στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το μάρμαρο Νέστου το επιχειρηματικό μέγαρο «ICD Brookfield Place» και το υπουργείο Εσωτερικών στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας, ενώ το μάρμαρο «Χρυσή Αράχνη» έχει αξιοποιηθεί στο «Emirates Palace» στο Αμπού Ντάμπι. Η παρουσία της εταιρεία ενισχύεται μέσα από τη συμμετοχή της και σε κορυφαίες εκθέσεις του κλάδου των κατασκευών και των υλικών, όπως τελευταίως ήταν η «Big 5 Global», κορυφαία έκθεση που πραγματοποιήθηκε στο Ντουμπάι με τη συμμετοχή περισσότερων από 2.500 εκθετών, εκ των οποίων οι 50 ήταν ελληνικές εταιρείες.
Στα Φάρμακα
Εδώ και καιρό το ενδιαφέρον της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας στρέφεται στη Μέση Ανατολή. Όπως υποστηρίζουν παράγοντες της αγοράς, οι εξαγωγές ελληνικών φαρμάκων στη Μέση Ανατολή αποτελούν σημαντικό κομμάτι της εξωστρέφειας της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας. Η περιοχή θεωρείται στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα, λόγω της υψηλής ζήτησης για ποιοτικά φαρμακευτικά προϊόντα, αλλά και της γεωγραφικής εγγύτητας. Η ζήτηση σε χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Κατάρ αφορά σε μεγάλο βαθμό σε γενόσημα σκευάσματα, που παράγονται από τις εγχώριες φαρμακοβιομηχανίες.
Από επενδυτικής πλευράς, πρόσφατα ανακοινώθηκε πως η φαρμακοβιομηχανία ELPEN προχώρησε στην ίδρυση θυγατρικής εταιρείας στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και συγκεκριμένα στο Ντουμπάι. Σε προηγούμενο χρόνο, ο υπουργός Υγείας της Σαουδικής Αραβίας είχε ξεναγηθεί στο νεότερο εργοστάσιο της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας ELPEN στην Κερατέα, η οποία ήδη εξάγει φάρμακά της στη Σαουδική Αραβία. Εστιάζοντας αρχικά στις έξι χώρες του Κόλπου (Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Ομάν, Κατάρ, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα), η ELPEN έχει ήδη συνάψει συνεργασίες με τις σημαντικότερες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις συγκεκριμένες χώρες με αντικείμενο την κυκλοφορία φαρμακευτικών προϊόντων ξεκινώντας από τον Καρδιολογικό και Αναπνευστικό τομέα. Με τη διατήρηση των συνεργασιών που έχει εδώ και χρόνια στην περιοχή αυτή και τη δημιουργία νέων συμπράξεων, η ELPEN επιδιώκει την προώθηση και την κυκλοφορία των φαρμάκων της στις περιοχές αυτές.
Ευκαιρίες στην Τεχνολογία
Τέλος, εταιρείες με αντικείμενο την τεχνολογία, την πληροφορική και το ΑΙ, αναζητούν επενδυτικές ευκαιρίες στη Μέση Ανατολή, η οποία τελευταία έχει χαρακτηριστεί ως, η νέα Silicon Valley, καθώς παρέχει υποδομές και κίνητρα, που διευκολύνουν την προσέλευση εταιρειών απ’ όλον τον κόσμο, ανάμεσά τους και από την Ελλάδα.
Οικονομικοί παράγοντες τονίζουν ότι, το «εύφορο» επενδυτικό περιβάλλον που δημιουργείται στη Μέση Ανατολή θα επιδιώξουν να αξιοποιήσουν και οι ελληνικές τράπεζες. Η επέκταση θα γίνει τόσο μέσω των θυγατρικών τους στην κυπριακή οικονομία, που θα λειτουργήσουν ως σύνδεσμος με τη Μέση Ανατολή, όσο και με γραφεία αντιπροσωπείας που σχεδιάζουν να ανοίξουν στην ευρύτερη περιοχή.
Η οικονομική σχέση
Να σημειωθεί, ότι οι εμπορικές συναλλαγές Ελλάδας – Σαουδικής Αραβίας αποτιμώνται σε 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αναδεικνύονται στην 3η πιο σημαντική εξαγωγική αγορά για τα ελληνικά Τρόφιμα και Ποτά στη Μέση Ανατολή, πίσω από τη Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ.
Αν και τα προσωρινά στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛ.ΣΤΑΤ) για το 2024 δείχνουν ότι, οι ελληνικές εξαγωγές αγαθών προς τα ΗΑΕ σημείωσαν πτώση κατά 7%, στα 368 εκατ. ευρώ (+15% χωρίς πετρελαιοειδή) και αντίστοιχα οι ελληνικές εισαγωγές αγαθών σημείωσαν πτώση κατά 71%, στα 108 εκατ. ευρώ (-7% χωρίς τα πετρελαιοειδή), μειώνοντας την αξία του διμερούς εμπορίου αγαθών κατά 38%, ωστόσο, παράγοντες της αγοράς χαρακτηρίζουν την πτώση με «ημερομηνία λήξης». Η πτώση εκατέρωθεν οφείλεται κυρίως στις μειωμένες παραδόσεις πετρελαιοειδών, ενώ η διαταραχή στην Ερυθρά Θάλασσα έχει αυξήσει τη χρονική διάρκεια και το κόστος διαμετακόμισης. Για την επόμενη μέρα, τα περιθώρια σε νέες συνέργειες είναι πολύ μεγάλα.
Διαβάστε επίσης: Ελλάδα για Απόφαση ΟΗΕ για τη Γάζα: «Η ειρήνη στη Μέση Ανατολή είναι εφικτός στόχος»
Μ.Η.Τ. 242183