Νομοθετική ρύθμιση προωθεί το υπουργείο Εργασίας για τις επικουρικές συντάξεις, επιταχύνοντας την απονομή για 33.000 εκκρεμείς αιτήσεις

Σε ένα από τα πιο δύσκολα σημεία του ασφαλιστικού μηχανισμού επιχειρεί να παρέμβει το υπουργείο Εργασίας, βάζοντας στο τραπέζι νομοθετική ρύθμιση που αλλάζει τη διαδικασία έκδοσης των επικουρικών συντάξεων όταν υπάρχει διαδοχική ασφάλιση. Πρόκειται για τον «κρυφό κόφτη» που εδώ και χρόνια δημιουργεί συσσωρευμένες εκκρεμότητες, επιβαρύνει τις υπηρεσίες του ΕΦΚΑ και μετατρέπει χιλιάδες αιτήσεις σε υπόθεση πολύμηνης ή ακόμη και πολυετούς αναμονής.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, η βασική αλλαγή είναι απλή στη σύλληψη αλλά κομβική στην εφαρμογή: όλες οι επικουρικές συντάξεις με διαδοχική ασφάλιση θα εκδίδονται από το τελευταίο ταμείο του ασφαλισμένου, ανεξαρτήτως του ταμείου στο οποίο συγκεντρώνει τα περισσότερα ένσημα.

Με τη συγκεκριμένη παρέμβαση, στόχος είναι να «λυθούν τα χέρια» των υπηρεσιών, ώστε να αρχίσει να μειώνεται το στοκ των περίπου 33.000 αιτήσεων που παραμένουν σε αναμονή για πολλούς μήνες. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο όσους έχουν ασφάλιση σε δύο ή τρία ταμεία. Επηρεάζει συνολικά την ταχύτητα απονομής, καθώς οι σύνθετες περιπτώσεις «τρώνε» χρόνο και προσωπικό, καθυστερώντας ακόμη και τις πιο απλές αιτήσεις.

Το σημερινό καθεστώς: Γιατί η διαδοχική ασφάλιση μπλοκάρει τις επικουρικές

Το ισχύον πλαίσιο, που έχει διαμορφωθεί με τον ν. 5078/2023, προβλέπει ότι η απονομή επικουρικής σύνταξης με διαδοχική ασφάλιση από τον τελευταίο φορέα είναι δυνατή μόνο όταν ο συνολικός χρόνος ασφάλισης ανέρχεται σε 15 έτη. Όταν, όμως, οι ασφαλισμένοι διαθέτουν περισσότερα έτη διαδοχικής ασφάλισης, όπως 25 ή 30, τότε η αίτηση δεν παραμένει στο τελευταίο ταμείο αλλά «μετακινείται» προς τον φορέα όπου έχει πραγματοποιηθεί ο περισσότερος χρόνος ασφάλισης και όπου πληρούνται οι προϋποθέσεις.

Εδώ βρίσκεται και η βασική αιτία των καθυστερήσεων. Η διαδικασία μετατροπής της αίτησης σε «αρμοδιότητα» του σωστού ταμείου απαιτεί εσωτερική αλληλογραφία, ελέγχους, διασταυρώσεις και υπηρεσιακές ανταλλαγές μεταξύ των τομέων επικουρικής ασφάλισης του ΕΦΚΑ. Στην πράξη, μέχρι να αποφασιστεί ποιος φορέας είναι τελικά αρμόδιος, έχει ήδη χαθεί πολύτιμος χρόνος.

Δεν είναι τυχαίο ότι σε αρκετές περιπτώσεις η απονομή επικουρικής σύνταξης όταν μεσολαβεί διαδοχική ασφάλιση μπορεί να ξεπεράσει ακόμη και τα δύο χρόνια. Και αυτό, σε μια περίοδο όπου ο ΕΦΚΑ επιχειρεί να συγκρατήσει συνολικά τους χρόνους απονομής των συντάξεων σε πιο λογικά επίπεδα.

Η νέα λογική: Το τελευταίο ταμείο «κρατά» την αίτηση μέχρι τέλους

Με τη διάταξη που προωθείται, καταργούνται τα ενδιάμεσα στάδια και η «περιπλάνηση» της αίτησης από υπηρεσία σε υπηρεσία. Η αίτηση θα μένει στο τελευταίο ταμείο και θα εξετάζεται εκεί, ανεξάρτητα από το πού βρίσκονται τα περισσότερα ένσημα του ασφαλισμένου.

Η αλλαγή έχει δύο άμεσες συνέπειες. Πρώτον, μειώνει δραστικά τις καθυστερήσεις, καθώς καταργείται ο χρόνος που χάνεται μέχρι να αποσαφηνιστεί αρμοδιότητα. Δεύτερον, αποσυμπιέζει τον μηχανισμό συνολικά, γιατί οι υπηρεσίες δεν θα αναλώνονται σε σύνθετες διαδοχικές περιπτώσεις με διαρκή «πήγαινε-έλα», με αποτέλεσμα να μπορούν να τρέξουν πιο γρήγορα και τις αιτήσεις με ασφάλιση σε ένα μόνο ταμείο, οι οποίες σήμερα επίσης καθυστερούν, ακριβώς επειδή ο ίδιος μηχανισμός είναι υπερφορτωμένος.

Στελέχη της αγοράς και γνώστες του ασφαλιστικού επισημαίνουν ότι στην πράξη πρόκειται για μια κίνηση διοικητικής αποσυμφόρησης, που δεν αλλάζει τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, αλλά αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο το σύστημα «χωνεύει» τον όγκο των αιτήσεων.

Οι προϋποθέσεις: Το 15ετές όριο και η σύνδεση με την κύρια σύνταξη

Υπενθυμίζεται ότι ο ν. 5078/2023 απλοποίησε τις προϋποθέσεις απονομής επικουρικής σύνταξης, προβλέποντας ότι ο ασφαλισμένος δικαιούται επικουρική λόγω γήρατος εφόσον έχει συμπληρώσει 4.500 ημέρες ασφάλισης ή 15 έτη και έχει ήδη δικαιωθεί κύρια σύνταξη για την ίδια αιτία.

Στις περιπτώσεις όπου ο χρόνος επικουρικής ασφάλισης έχει πραγματοποιηθεί αποκλειστικά σε επικουρικά ταμεία που έχουν ενταχθεί στον ΕΦΚΑ, η επικουρική εκδίδεται από τον φορέα στον οποίο έχει υποβληθεί η αίτηση, υπό την προϋπόθεση ότι ο ασφαλισμένος διαθέτει συνολικά 15 έτη επικουρικής ασφάλισης. Το ίδιο ισχύει και όταν υπάρχει διαδοχική ασφάλιση, αρκεί ο συνολικός χρόνος να είναι 15 έτη.

Το σημείο-κλειδί της νέας ρύθμισης είναι ότι ο χρόνος διαδοχικής ασφάλισης θα θεωρείται ενιαίος συνολικά και όχι μόνο ως προς το όριο της 15ετίας που ισχύει σήμερα. Με άλλα λόγια, το σύστημα δεν θα «σπάει» τον χρόνο σε κομμάτια για να κρίνει αρμοδιότητα, αλλά θα αντιμετωπίζει τη διαδρομή του ασφαλισμένου ως μία συνεχόμενη ασφαλιστική πραγματικότητα, που στο τέλος «κλείνει» στο τελευταίο ταμείο.

Τα νέα ποσά επικουρικής: Τι «βγαίνει» για το 2026

Παράλληλα με τις αλλαγές στη διαδικασία, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι εκτιμήσεις για τα ποσά των επικουρικών συντάξεων σε όσους σχεδιάζουν να συνταξιοδοτηθούν εντός του 2026. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, για ασφαλισμένους με 33 έως 40 έτη ασφάλισης οι επικουρικές συντάξεις κυμαίνονται περίπου από 160 έως 401 ευρώ μικτά.

Ο υπολογισμός βασίζεται στις αποδοχές των ασφαλισμένων για την περίοδο 2002–2014, στις αποδοχές και εισφορές από το 2015 μέχρι το 2026, καθώς και στον ασφαλιστικό χρόνο μέχρι και το 2014, με διαφορετική βαρύτητα πριν και μετά την εφαρμογή του νέου τρόπου υπολογισμού.

Ιδιαίτερα καθοριστικός είναι και ο παράγοντας ηλικία συνταξιοδότησης. Εφαρμόζεται ειδικός συντελεστής, γνωστός στον ασφαλιστικό χώρο ως «ράντα», ο οποίος μειώνει το ποσό όταν η έξοδος γίνεται σε ηλικία μικρότερη των 67 ετών. Αυτό σημαίνει ότι δύο ασφαλισμένοι με παρόμοια έτη και αποδοχές μπορεί να καταλήξουν σε αισθητά διαφορετική επικουρική, μόνο και μόνο λόγω ηλικίας εξόδου.

Παραδείγματα που δείχνουν τη διαφορά στην πράξη

Στο Δημόσιο, ασφαλισμένος που αποχωρεί στο 65ο έτος με 37 έτη ασφάλισης, μέσο όρο αποδοχών 1.620 ευρώ την περίοδο 2002–2014 και συνολικές ετήσιες εισφορές επικουρικής (εργοδότη και εργαζομένου) 1.342 ευρώ από το 2015 έως το 2026, εκτιμάται ότι μπορεί να λάβει επικουρική σύνταξη περίπου 260 ευρώ μικτά.

Επίσης, ασφαλισμένος του Δημοσίου που συνταξιοδοτείται στο 67ο έτος με 40 έτη ασφάλισης, μέσο όρο αποδοχών 2.260 ευρώ από το 2002 έως το 2014 και ετήσιες εισφορές 1.872 ευρώ για την περίοδο 2015–2026, μπορεί να φτάσει σε επικουρική σύνταξη έως 401 ευρώ μικτά.

Αντίστοιχα, στον ιδιωτικό τομέα, ασφαλισμένος που αποχωρεί στο 64ο έτος με 37 έτη ασφάλισης, μέσο όρο αποδοχών 1.940 ευρώ την περίοδο 2002–2014 και ετήσιες εισφορές 1.606 ευρώ για τα έτη 2015–2026, εκτιμάται ότι μπορεί να λάβει επικουρική περίπου 335 ευρώ μικτά.

Για τους ασφαλισμένους, το ζητούμενο είναι ένα: να πάψει η επικουρική να είναι η «ουρά» του ασφαλιστικού συστήματος, που έρχεται πάντα τελευταία και με καθυστέρηση. Για τον ΕΦΚΑ, το διακύβευμα είναι ακόμη μεγαλύτερο: να σπάσει το εμπόδιο που κρατά επίμονα ένα σημαντικό μέρος των αιτήσεων κολλημένο επί μήνες ή χρόνια και να κερδίσει ξανά χρόνο, ρυθμό και αξιοπιστία.

Διαβάστε επίσης:Επικουρικές συντάξεις: Πλεόνασμα-έκπληξη ανοίγει τον δρόμο για αναπροσαρμογές