Μία από τις πλέον κρίσιμες αποφάσεις που καλούνται να λάβουν σε ετήσια βάση οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι αφορά την επιλογή της ασφαλιστικής κατηγορίας κύριας ασφάλισης για το επόμενο έτος.
Ελεύθεροι επαγγελματίες: 2 στους 10 ανεβαίνουν κλάση και κερδίζουν σύνταξη έως 1.671€
Για το 2026, οι ασφαλισμένοι έχουν περιθώριο έως και τις 31 Ιανουαρίου να προβούν στην επιλογή ή μεταβολή της ασφαλιστικής τους κατηγορίας, μέσω της σχετικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας του e-ΕΦΚΑ.
Όπως είχε επισημανθεί εγκαίρως από το skai.gr ήδη από τις 10 Δεκεμβρίου, η ετήσια αναπροσαρμογή των ασφαλιστικών εισφορών θα πραγματοποιηθεί και φέτος με βάση τον πληθωρισμό, καθώς δεν κατέστη δυνατή η έγκαιρη ενεργοποίηση του ειδικού Δείκτη Μεταβολής Μισθών της ΕΛΣΤΑΤ, ο οποίος – σύμφωνα με τη νομοθεσία – θα έπρεπε να αποτελεί το νέο μηχανισμό αναπροσαρμογής.
Η μη εφαρμογή του συγκεκριμένου δείκτη είχε ως αποτέλεσμα οι αυξήσεις να περιοριστούν στο 2,6%, ποσοστό σαφώς χαμηλότερο από αυτό που θα προέκυπτε σε αντίθετη περίπτωση, καθώς οι επιβαρύνσεις θα ήταν υπερδιπλάσιες.
Νέες ασφαλιστικές κατηγορίες από 1/1/2026
Με βάση τα ανωτέρω, οι μηνιαίες αυξήσεις στις έξι ασφαλιστικές κατηγορίες κυμάνθηκαν από 6,4 ευρώ έως 17,1 ευρώ. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, τα ποσά (συμπεριλαμβανομένης της εισφοράς υγείας) διαμορφώνονται ως εξής:
1η κατηγορία: 251 €
2η κατηγορία: 301 €
3η κατηγορία: 361 €
4η κατηγορία: 434 €
5η κατηγορία: 520 €
6η κατηγορία: 677 €
Επιλογές ασφαλισμένων και συνταξιοδοτικές συνέπειες
Βασική αρχή του συστήματος είναι ότι η επιλογή υψηλότερης ασφαλιστικής κατηγορίας συνεπάγεται υψηλότερες συντάξιμες αποδοχές και, κατ’ επέκταση, αυξημένο συνταξιοδοτικό όφελος.
Ωστόσο, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ, 972.261 ασφαλισμένοι επί συνόλου 1.258.211 (ποσοστό 77%) επιλέγουν συστηματικά την 1η ασφαλιστική κατηγορία. Η επιλογή αυτή, ακόμη και μετά από 40 έτη ασφάλισης, δεν οδηγεί σε σύνταξη άνω των 1.000 ευρώ.
Οι βασικοί λόγοι αυτής της συμπεριφοράς εντοπίζονται:
αφενός στην οικονομική στενότητα των ελεύθερων επαγγελματιών,
αφετέρου στη δομική δυσπιστία απέναντι στη μακροχρόνια βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος.
Όπως προκύπτει από συζητήσεις με ασφαλισμένους, εκφράζονται έντονες ανησυχίες τόσο για το ενδεχόμενο μελλοντικών πολιτικών παρεμβάσεων που θα αλλάξουν εκ νέου το πλαίσιο, όσο και – ιδίως από νεότερες ηλικιακές ομάδες – για το αν τελικά θα καταστεί εφικτή η λήψη σύνταξης.
Συγκριτικά στοιχεία με μισθωτούς
Ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης επισημαίνουν ότι η συστηματική επιλογή των χαμηλότερων κατηγοριών οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε χαμηλές συντάξεις. Ενδεικτικά:
Ασφαλισμένος στην 1η κατηγορία αντιστοιχεί σε μισθωτό με μεικτές αποδοχές 903 ευρώ/μήνα
Ασφαλισμένος στην 6η κατηγορία αντιστοιχεί σε μισθωτό με μεικτές αποδοχές 2.912 ευρώ/μήνα
Οι διαφορές αυτές αποτυπώνονται άμεσα και στο τελικό ύψος της σύνταξης μετά από 40 έτη ασφάλισης, με τις αποκλίσεις μεταξύ κατηγοριών να είναι ιδιαίτερα σημαντικές.
Διαδικασία επιλογής ασφαλιστικής κατηγορίας
Η επιλογή πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας του e-ΕΦΚΑ:
«Επιλογή Ασφαλιστικής Κατηγορίας Κύριας Ασφάλισης, Επικουρικής Ασφάλισης και Εφάπαξ Παροχών», η οποία είναι διαθέσιμη από 1/1/2026.
Για την πρόσβαση απαιτείται:
ταυτοποίηση με κωδικούς Taxisnet
καταχώριση ΑΜΚΑ
Όσοι ασφαλισμένοι δεν προβούν σε καμία ενέργεια, παραμένουν αυτοδικαίως στην ασφαλιστική κατηγορία που είχαν επιλέξει για το έτος 2025.
Μ.Η.Τ. 242183