Η ΑΑΔΕ εντείνει τους ελέγχους για απάτες με επιστροφές ΦΠΑ, αξιοποιώντας POS και myDATA, μετά από απώλειες 73,5 δισ. ευρώ σε 15 χρόνια

Σε πλήρη ανάπτυξη βρίσκεται η επιχείρηση της ΑΑΔΕ για τον περιορισμό των απατών με επιστροφές ΦΠΑ, με τον ελεγκτικό μηχανισμό να βάζει στο μικροσκόπιο επιχειρήσεις και επαγγελματίες που εμφανίζουν αιτήματα επιστροφών δυσανάλογα υψηλά σε σχέση με τον κύκλο εργασιών τους. Η νέα στρατηγική της Αρχής βασίζεται στη μαζική αξιοποίηση ψηφιακών δεδομένων και στη στοχευμένη ανάλυση κινδύνου, σε μια προσπάθεια να κλείσουν οριστικά πληγές που κόστισαν στο Δημόσιο δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ.

Το επικαιροποιημένο επιχειρησιακό σχέδιο προβλέπει τη διενέργεια 6.600 ελέγχων σε επιστροφές ΦΠΑ, με τις υποθέσεις να επιλέγονται βάσει σύνθετων κριτηρίων που συνδυάζουν στοιχεία από POS, ηλεκτρονικά βιβλία myDATA, ενδοκοινοτικές συναλλαγές και ιστορικά φορολογικής συμπεριφοράς.

Ποιοι μπαίνουν στο «ραντάρ» των ελεγκτών

Στην πρώτη γραμμή των ελέγχων βρίσκονται φορολογούμενοι με μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στα δηλωθέντα οικονομικά στοιχεία και στα αιτούμενα ποσά επιστροφής, επαγγελματίες με παρελθόν παραβάσεων, αλλά και νεοσύστατες ή εποχικές επιχειρήσεις που ζητούν υψηλές επιστροφές χωρίς να τις δικαιολογεί το φορολογικό τους αποτύπωμα. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και σε περιπτώσεις μηδενικών δηλώσεων για το 2024, όταν τα διαθέσιμα ψηφιακά δεδομένα δείχνουν ότι υπήρξε κανονική οικονομική δραστηριότητα.

Αντίστοιχοι έλεγχοι δρομολογούνται και για το φορολογικό έτος 2023, με αιχμή τα δεδομένα της πλατφόρμας myDATA. Παράλληλα, η ΑΑΔΕ σχεδιάζει περισσότερους από 8.300 μερικούς ελέγχους, αξιοποιώντας διασταυρώσεις από ταμειακές μηχανές, POS και συναλλαγές εντός και εκτός Ελλάδας.

Το βαρύ αποτύπωμα του «χαμένου ΦΠΑ»

Παρά τη σαφή βελτίωση των τελευταίων ετών, το συνολικό κόστος της φοροδιαφυγής στον ΦΠΑ παραμένει τεράστιο. Την τελευταία 15ετία, οι απώλειες για το ελληνικό Δημόσιο ανήλθαν σε 73,5 δισ. ευρώ, ποσό που αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος αλλά και τη σημασία των παρεμβάσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μόνο το 2023 το κράτος απώλεσε 2,532 δισ. ευρώ από ΦΠΑ, ενώ για το 2024 οι απώλειες εκτιμάται ότι περιορίστηκαν στα 2,116 δισ. ευρώ, επίπεδο αντίστοιχο με τα ετήσια έσοδα από τον ΕΝΦΙΑ. Η πιο «μαύρη» χρονιά καταγράφηκε το 2011, όταν το χαμένο ΦΠΑ άγγιξε τα 9,1 δισ. ευρώ, σε συνθήκες βαθιάς ύφεσης και αποδιάρθρωσης του φορολογικού μηχανισμού.

Σημαντική πρόοδος, αλλά όχι τέλος στο πρόβλημα

Η εικόνα βελτιώνεται αισθητά μετά το 2018, με τις απώλειες να υποχωρούν σταδιακά κάτω από τα 5 δισ. ευρώ ετησίως. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη έπαιξε η ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, η υποχρεωτική διασύνδεση συστημάτων και η διεύρυνση των ψηφιακών ελέγχων. Το λεγόμενο «κενό ΦΠΑ» μειώθηκε από το 29% το 2017 στο 11,4% το 2023, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη πρόοδο μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Παρά ταύτα, οι απώλειες παραμένουν σημαντικές και η ΑΑΔΕ θεωρεί ότι το περιθώριο περαιτέρω μείωσης είναι μεγάλο, ιδίως στον τομέα των επιστροφών ΦΠΑ, όπου εντοπίζονται σύνθετα σχήματα απάτης και καταχρήσεων.

Το στοίχημα της επόμενης ημέρας

Η νέα φάση ελέγχων δεν αποσκοπεί μόνο στον καταλογισμό φόρων και προστίμων, αλλά στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου οι επιστροφές ΦΠΑ θα καταβάλλονται γρήγορα και αξιόπιστα στους συνεπείς φορολογούμενους, χωρίς να μετατρέπονται σε πεδίο συστηματικής εκμετάλλευσης. Η μάχη κατά των εικονικών επιστροφών αποτελεί πλέον κεντρικό πυλώνα της στρατηγικής κατά της φοροδιαφυγής, με στόχο να περιοριστούν οι απώλειες εσόδων και να αποκατασταθεί η φορολογική δικαιοσύνη.

Διαβάστε επίσης: ΑΑΔΕ: Έλεγχοι για τις επιστροφές φόρου εισοδήματος και ΦΠΑ