ΕΣΠΑ : Επενδυτικές δαπάνες συνολικού ύψους άνω των 52 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν σε ποσοστό μεγαλύτερο του 20% του ΑΕΠ, εκτιμά το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟ) ότι θα πραγματοποιηθούν έως το 2029, με τον ιδιωτικό τομέα να αναλαμβάνει τον κυρίαρχο ρόλο.
Σύμφωνα με τις προβολές, οι ιδιωτικές επενδύσεις αναμένεται να ανέλθουν σε 40,5 δισ. ευρώ, ενώ οι δημόσιες επενδύσεις, μετά τη σταδιακή ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), περιορίζονται σε 11,75 δισ. ευρώ.
Η ισχυρή δυναμική των ιδιωτικών επενδύσεων αποδίδεται, αφενός, στην απορρόφηση και αξιοποίηση των δανειακών πόρων του ΤΑΑ ύψους 17,8 δισ. ευρώ, οι οποίοι αναμένεται να κινητοποιήσουν συνολικές ιδιωτικές επενδύσεις της τάξης των 35 δισ. ευρώ, και αφετέρου στη μετατόπιση των ευρωπαϊκών πολιτικών προς την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων και των στρατηγικών επενδύσεων. Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσουν και οι νέες επενδυτικές πρωτοβουλίες της ΕΕ, μεταξύ των οποίων το ΕΣΠΑ 2028-2034, το οποίο θα υιοθετήσει δομή και φιλοσοφία αντίστοιχη του ΤΑΑ, με αυστηρά προσδιορισμένους και κεντρικά καθοριζόμενους στόχους, όπως η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, η στεγαστική πολιτική και η άμυνα.
Ειδικότερα, για το 2026, το ΥΠΕΘΟ εκτιμά ότι οι δημόσιες επενδύσεις θα διαμορφωθούν στο 39% του συνόλου, ήτοι περίπου 18 δισ. ευρώ, ενώ οι ιδιωτικές επενδύσεις στο 61%, δηλαδή 28 δισ. ευρώ, σε συνολικό επενδυτικό όγκο 46 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με το Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2026-2029, η αναλογία αυτή μεταβάλλεται σταδιακά υπέρ των ιδιωτικών επενδύσεων, αντανακλώντας τον επιδιωκόμενο μετασχηματισμό του παραγωγικού υποδείγματος της οικονομίας. Για το 2029, οι δημόσιες επενδύσεις εκτιμάται ότι θα περιοριστούν σε περίπου 22% του συνόλου (11,2 δισ. ευρώ), ενώ οι ιδιωτικές θα ανέλθουν στο 78% (40,5 δισ. ευρώ), με συνολικό επενδυτικό ύψος 51,7 δισ. ευρώ. Σε ονομαστικούς όρους, αυτό συνεπάγεται αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων κατά περίπου 12 δισ. ευρώ ή 45% εντός της τετραετίας.
Παράλληλα, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) εκτός ΤΑΑ –τόσο το εθνικό όσο και το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος– παρουσιάζει σταθερή ενίσχυση, από 9,5 δισ. ευρώ το 2026 σε 9,95 δισ. ευρώ το 2027, 10,75 δισ. ευρώ το 2028 και 11,75 δισ. ευρώ το 2029.
Προϋποθέσεις ενίσχυσης των ιδιωτικών επενδύσεων
Για την επίτευξη επενδυτικού όγκου άνω των 40 δισ. ευρώ, το ΥΠΕΘΟ στηρίζει τις προβολές του στην ολοκλήρωση κρίσιμων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, χρηματοδοτούμενων κυρίως από το ΤΑΑ, με στόχο την άρση χρόνιων θεσμικών και διοικητικών εμποδίων. Η αναβάθμιση της λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης μέσω της μείωσης της γραφειοκρατίας, η επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης, η ολοκλήρωση του κτηματολογίου και των τοπικών και ειδικών πολεοδομικών σχεδίων συνιστούν παρεμβάσεις με υψηλό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας, η διαχρονική απουσία σαφούς και σταθερού κανονιστικού πλαισίου στην Ελλάδα συνεπάγεται ετήσια αναστολή επενδύσεων ύψους 7 έως 10 δισ. ευρώ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι επενδύσεις σε υποδομές μεταφορών (λιμένες, αεροδρόμια, οδικοί άξονες), οι οποίες ενισχύονται από τη δέσμευση της χώρας έναντι του ΝΑΤΟ για ετήσιες δαπάνες ύψους 1,5% του ΑΕΠ (περίπου 4 δισ. ευρώ) σε υποδομές διττής χρήσης, στρατιωτικής και πολιτικής.
Ταυτόχρονα, αναμένεται αναβίωση ενός μέχρι πρότινος υποβαθμισμένου τομέα, εκείνου των επενδύσεων σε έρευνα, ανάπτυξη και τεχνολογία στον τομέα της άμυνας, τόσο από εγχώριες ιδιωτικές επιχειρήσεις όσο και από δημόσιους φορείς.
Η περαιτέρω εμβάθυνση των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες δημιουργεί πρόσθετες επενδυτικές προοπτικές στους τομείς της ενέργειας –ιδίως στη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω της Αλεξανδρούπολης προς την ευρωπαϊκή αγορά– καθώς και των λιμενικών υποδομών, με αιχμή το λιμάνι της Ελευσίνας.
Τέλος, η πρόσφατη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την ενίσχυση της προσιτής στέγασης αναμένεται να λειτουργήσει ως καταλύτης για τον διπλασιασμό των επενδύσεων σε κατασκευή και αγορά ακινήτων, οι οποίες σήμερα εκτιμώνται σε 2,5–3 δισ. ευρώ ετησίως.
Μ.Η.Τ. 242183