Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030: 16,2 δισ. ευρώ για υποδομές, πράσινη και ψηφιακή μετάβαση

Το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030 προβλέπει σημαντική αύξηση των επενδυτικών πόρων, με συνολικό «πακέτο» ύψους 12,827 δισ. ευρώ, που φθάνει στα 16,198 δισ. ευρώ με την υπερδέσμευση. Η μεγαλύτερη κατανομή (20%) θα κατευθυνθεί σε έργα υποδομών και μεταφορών.

Το πρόγραμμα, που τίθεται σε δημόσια διαβούλευση από το υπουργείο Οικονομικών, σηματοδοτεί τη δεύτερη πενταετή εφαρμογή του θεσμού που εισήχθη με τον νόμο 4635/2019, εστιάζοντας στον ολοκληρωμένο σχεδιασμό, διαχείριση και έλεγχο παρεμβάσεων χρηματοδοτούμενων από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ).

Η κατάρτιση του ΕΠΑ γίνεται σε μια περίοδο σταθερής ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας, μετά την πανδημία και την ενεργειακή κρίση, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας, καθώς και τη διασφάλιση κοινωνικά δίκαιης ανάπτυξης.

Στρατηγικές Προτεραιότητες

Οι κύριες κατευθύνσεις του ΕΠΑ 2026-2030 είναι:

• Διπλή Μετάβαση: Πράσινη και ψηφιακή μετάβαση για βιώσιμη ανάπτυξη.
• Περιφερειακή Σύγκλιση: Μείωση ανισοτήτων και ισόρροπη ανάπτυξη.
• Ανθεκτικότητα: Ενίσχυση της ικανότητας αντιμετώπισης κρίσεων.
• Καινοτομία & Εξωστρέφεια: Προώθηση καινοτομίας και διεθνούς ανταγωνιστικότητας.

Το ΕΠΑ δομείται γύρω από 6+1 αναπτυξιακούς άξονες:

• Κοινωνική Συνοχή και Ανάπτυξη: Υγεία, Παιδεία, Απασχόληση, στέγαση.
• Υποδομές και Μεταφορές: Συντήρηση, αναβάθμιση και επέκταση οδικών, σιδηροδρομικών, λιμενικών και αερομεταφορικών υποδομών, ενίσχυση οδικής ασφάλειας.
• Πολιτική Προστασία & Κλιματική Κρίση: Πρόληψη και αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
• Καινοτομία-Εξωστρέφεια & Ανταγωνιστικότητα: Ενίσχυση έρευνας, επιχειρηματικής καινοτομίας, ανάπτυξη υψηλής προστιθέμενης αξίας και πολιτισμού.
• Ψηφιακός Μετασχηματισμός: Ψηφιοποίηση διαδικασιών, αναβάθμιση ψηφιακών υποδομών, ασφάλεια δεδομένων.
• Πράσινη Ανάπτυξη: Επιτάχυνση ενεργειακής μετάβασης, κυκλική οικονομία, προστασία περιβάλλοντος και βιοποικιλότητας.
• Υποστήριξη Προγραμμάτων (Υποστηρικτικός Άξονας): Ενδυνάμωση διοικητικής ικανότητας, παρακολούθηση και αξιολόγηση, εκπαίδευση και ενημέρωση.

Κατανομή Πόρων

Ο αρχικός προϋπολογισμός των 12,827 δισ. € κατανέμεται ως εξής:

• Τομεακά Προγράμματα Ανάπτυξης (ΤΠΑ): 8,737 δισ. € (68,1%)
• Κυρίαρχα Υπουργεία: Υποδομών & Μεταφορών (20,36%), Ανάπτυξης (7,80%), Εσωτερικών (7,02%)
• Περιφερειακά Προγράμματα Ανάπτυξης (ΠΠΑ): 2,5 δισ. € (19,5%)
• Ειδικά Προγράμματα Ανάπτυξης: 1,59 δισ. € (12,4%)
• Περιλαμβάνουν: Φυσικές Καταστροφές (~800 εκατ. €), ΣΔΙΤ (~600 εκατ. €), Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση (~150 εκατ. €)

Έχουν επίσης εξασφαλιστεί 5,8 δισ. € για την ολοκλήρωση των έργων της περιόδου 2021-2025 έως το 2028.

Επιχειρούμενα Αποτελέσματα

Η υλοποίηση του ΕΠΑ 2026-2030 στοχεύει σε:

• Ανάπτυξη και επέκταση κοινωνικών υποδομών (Υγεία, Παιδεία) και αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος.
• Ενίσχυση της εξωστρέφειας, της ανθεκτικότητας και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, δημιουργία νέων θέσεων εργασίας υψηλής αμοιβής.
• Μείωση περιφερειακών ανισοτήτων και προώθηση σύγκλισης.
• Προώθηση πράσινης οικονομίας και ψηφιακού μετασχηματισμού.
• Ενδυνάμωση δομών πολιτικής προστασίας.