Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης, παρουσίασε σημαντικές αλλαγές στο ελληνικό κληρονομικό δίκαιο, οι πρώτες μετά από οκτώ δεκαετίες, σε συνέντευξή. Όπως τόνισε, οι νέες ρυθμίσεις «φέρνουν τον Αστικό Κώδικα στα σύγχρονα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα», ενώ στόχος τους είναι η προστασία των κληρονόμων από υπέρογκα χρέη, η εισαγωγή των κληρονομικών συμβάσεων και η αναγνώριση δικαιωμάτων για ζευγάρια που συμβιώνουν χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης.
Η προστασία των κληρονόμων
Σύμφωνα με τον κ. Φλωρίδη, με τις νέες διατάξεις η ευθύνη των κληρονόμων περιορίζεται στην αξία της κληρονομούμενης περιουσίας. Με άλλα λόγια, η προσωπική περιουσία του κληρονόμου δεν κινδυνεύει ποτέ να καλύψει τα χρέη του θανόντος. Ο Υπουργός επισήμανε ότι με αυτόν τον τρόπο αντιμετωπίζονται προβλήματα που δημιουργούνταν από λανθασμένες εκτιμήσεις ή καθυστερημένες αποποιήσεις, προστατεύοντας χιλιάδες οικογένειες από οικονομική κατάρρευση.
Κληρονομικές συμβάσεις και διασφάλιση επιχειρήσεων
Για πρώτη φορά στο ελληνικό δίκαιο, εισάγονται οι κληρονομικές συμβάσεις. Μέσω συμβολαιογραφικής πράξης, ο διαθέτης μπορεί εν ζωή να καθορίζει τον τρόπο κατανομής της περιουσίας του, με ακυρωσιμότητα μετά θάνατον. Η ρύθμιση στοχεύει στην αποφυγή μεταθανάτιων συγκρούσεων, τη διατήρηση επιχειρήσεων και τη διασφάλιση ομαλής διαδοχής. Επιπλέον, θεσπίζεται η δυνατότητα οικονομικής ενίσχυσης παιδιού με αντάλλαγμα παραίτηση από μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα, αποτρέποντας μελλοντικές διεκδικήσεις.
Τροποποίηση νόμιμης μοίρας και κατανομής περιουσίας
Οι νέες ρυθμίσεις αλλάζουν την κατανομή μεταξύ επιζώντος συζύγου και παιδιών: όταν υπάρχει ένα παιδί, ο σύζυγος θα λαμβάνει το 1/3 της περιουσίας (από 1/4 προηγουμένως), ενώ σε περιπτώσεις με περισσότερα παιδιά διατηρείται η αναλογία 1/4 – 3/4. Επιπλέον, επιτρέπεται σε ιδρύματα ή επιχειρήσεις που κληρονομούν περιουσία να αποζημιώνουν τους δικαιούχους της νόμιμης μοίρας μέσω πώλησης περιουσιακών στοιχείων, διασφαλίζοντας τη λειτουργία τους.
Προστασία συμβιούντων και περιορισμοί κατάχρησης διαθηκών
Ο νόμος εισάγει ειδική πρόβλεψη για ανύπαντρους συντρόφους, επιτρέποντας τη διαμονή τους στην κοινή κατοικία για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μετά τον θάνατο του συντρόφου. Παράλληλα, απαγορεύεται η μεταβίβαση περιουσιών μέσω διαθήκης σε διοικούντες ή εργαζόμενους σε δομές φροντίδας, με δυνατότητα εξαίρεσης σε περιπτώσεις κατ’ οίκον φροντίδας υπό προϋποθέσεις. Οι ιδιόχειρες διαθήκες δεν καταργούνται, αλλά θα πρέπει να κηρύσσονται κύριες από δικαστήριο και να εξετάζονται μέσω γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης όταν υπάρχουν αμφιβολίες. Αποκλείεται η εμφάνιση αμφιλεγόμενων «διαθηκών από το πουθενά», με περιουσία να περιέρχεται στο Δημόσιο εάν δεν υπάρχει συμβιούν σύντροφος.
Μείωση χρόνων απονομής δικαιοσύνης
Ο Υπουργός τόνισε ότι οι καθυστερήσεις στην απονομή κληρονομικών αποφάσεων μειώθηκαν σημαντικά, με τη συγχώνευση Πρωτοδικείων και Ειρηνοδικείων: στην Αθήνα οι χρόνοι μειώθηκαν από τέσσερα χρόνια σε ενάμιση, ενώ σε υπόλοιπη χώρα κυμαίνονται κάτω από 280 ημέρες. Η δημοσίευση διαθηκών επιταχύνθηκε από 400 ημέρες σε 7, χάρη στη νέα ψηφιακή πλατφόρμα των συμβολαιογράφων.
Οι αλλαγές αυτές σηματοδοτούν μια ολοκληρωμένη και κοινωνικά προσαρμοσμένη μεταρρύθμιση, ενισχύοντας τη δικαιοσύνη, την οικονομική ασφάλεια των κληρονόμων και τη σταθερότητα των οικογενειακών και επιχειρηματικών σχέσεων.
Μ.Η.Τ. 242183