Η χρονική διάρκεια του δικαιώματος του Δημοσίου να διενεργεί φορολογικό έλεγχο και να καταλογίζει φόρους, πρόστιμα και προσαυξήσεις διαφοροποιείται σημαντικά ανάλογα με το φορολογικό έτος.
Η ισχύουσα νομοθεσία του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ΚΦΔ) προβλέπει τρία βασικά καθεστώτα παραγραφής, ειδικά για περιπτώσεις μη υποβολής δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ.
1. Δεκαπενταετής παραγραφή για τα έτη 2010–2013
Για φορολογικές υποχρεώσεις που αφορούν τα έτη 2010, 2011, 2012 και 2013, ισχύει δεκαπενταετής προθεσμία παραγραφής.
Η προθεσμία αυτή υπολογίζεται από το τέλος του έτους μέσα στο οποίο έπρεπε να είχε υποβληθεί η δήλωση.
Ενδεικτικά:
2010 → έως 31/12/2026
2011 → έως 31/12/2027
2012 → έως 31/12/2028
2013 → έως 31/12/2029
Συμπέρασμα: Για τα έτη αυτά, το δικαίωμα της φορολογικής διοίκησης δεν έχει ακόμη παραγραφεί, συνεπώς οι υποθέσεις παραμένουν ανοιχτές σε έλεγχο.
2. Πενταετής παραγραφή για τα έτη 2014–2017
Για τα φορολογικά έτη 2014, 2015, 2016 και 2017 προβλέπεται πενταετής προθεσμία παραγραφής.
Σύμφωνα με την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων, η προθεσμία αυτή έχει ήδη παρέλθει.
Συνεπώς:
Οι υποθέσεις μη υποβολής δηλώσεων για τα έτη αυτά θεωρούνται πλέον παραγεγραμμένες, με αποτέλεσμα να μην υφίσταται δυνατότητα καταλογισμού φόρων και προστίμων από τη φορολογική διοίκηση.
3. Δεκαετής παραγραφή για τα έτη 2018 και μετά
Για τα φορολογικά έτη 2018 και επόμενα ισχύει δεκαετής προθεσμία παραγραφής.
Η προθεσμία ξεκινά από τη λήξη του έτους εντός του οποίου έπρεπε να υποβληθεί η δήλωση.
Ενδεικτικά:
2018 → έως 31/12/2029
2019 → έως 31/12/2030
2020 → έως 31/12/2031
2021 → έως 31/12/2032 κ.ο.κ.
Στρεβλώσεις και ανισότητες στο ισχύον καθεστώς
Η διαφορετική διάρκεια παραγραφής ανά φορολογική περίοδο δημιουργεί ασυνέχειες και ανισότητες μεταξύ φορολογουμένων.
Ειδικότερα:
Υποθέσεις παλαιότερων ετών (2010–2013) παραμένουν ακόμη ανοικτές.
Μεταγενέστερα έτη (2014–2017) έχουν ήδη παραγραφεί.
Νεότερα έτη (2018 και μετά) βρίσκονται σε εκτεταμένο χρονικό ορίζοντα ελέγχου.
Η κατάσταση αυτή οδηγεί σε ένα σύνθετο και συχνά δυσνόητο πλαίσιο εφαρμογής, το οποίο εξαρτάται από τη διαδοχή των νομοθετικών αλλαγών στον ΚΦΔ.
Το ισχύον σύστημα παραγραφής για μη υποβολή φορολογικών δηλώσεων χαρακτηρίζεται από τρεις διαφορετικές χρονικές ζώνες (15ετής, 5ετής και 10ετής), γεγονός που επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα ελέγχου και καταλογισμού φόρων από το Δημόσιο.
Η κατανόηση των ορίων αυτών είναι κρίσιμη τόσο για τους φορολογούμενους όσο και για τη φορολογική διοίκηση, καθώς καθορίζει το πραγματικό χρονικό πλαίσιο ευθύνης και ελέγχου.
Μ.Η.Τ. 242183