Έως 2 Μαρτίου οι αιτήσεις για χωριστές φορολογικές δηλώσεις συζύγων. Τι προβλέπει η ΑΑΔΕ, ποια είναι τα ρίσκα με τα τεκμήρια

Μέχρι τις 2 Μαρτίου έχουν περιθώριο οι έγγαμοι φορολογούμενοι να δηλώσουν στην ΑΑΔΕ αν επιθυμούν να ακολουθήσουν τον δρόμο της χωριστής φορολογικής δήλωσης για το 2026, μετατρέποντας τον κοινό φορολογικό τους φάκελο σε δύο απολύτως ανεξάρτητα εκκαθαριστικά. Η διαδικασία, αν και απλή σε επίπεδο υποβολής, έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες στη φορολόγηση, στα τεκμήρια και στη συνολική οικονομική εικόνα του ζευγαριού, γι’ αυτό και παραμένει επιλογή για λίγους και προσεκτικούς.

Η σχετική εφαρμογή στο myAADE είναι ανοιχτή από τις 12 Ιανουαρίου και θα κλείσει οριστικά στις 2 Μαρτίου. Από εκεί και μετά, το καθεστώς που θα έχει επιλεγεί δεν μπορεί να αλλάξει για το συγκεκριμένο φορολογικό έτος. Η είσοδος γίνεται με κωδικούς Taxisnet είτε από έναν εκ των δύο συζύγων είτε μέσω εξουσιοδοτημένου λογιστή και αρκεί η μονομερής δήλωση του ενός για να δεσμευτεί αυτόματα και ο άλλος.

Πώς λειτουργεί το σύστημα και γιατί η επιλογή «κλειδώνει»

Για όσους είχαν επιλέξει χωριστές δηλώσεις και πέρυσι, το σύστημα τις διατηρεί αυτόματα, χωρίς να απαιτείται νέα ενέργεια, εκτός αν το ζευγάρι θέλει να επιστρέψει στο καθεστώς της κοινής δήλωσης. Η ΑΑΔΕ έχει διαμορφώσει το πλαίσιο έτσι ώστε η επιλογή να μην είναι περιστασιακή αλλά συνειδητή και σταθερή, αποτρέποντας αλλαγές την τελευταία στιγμή που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη διαδικασία εκκαθάρισης.

Στην πράξη, η χωριστή δήλωση σημαίνει ότι κάθε σύζυγος αποκτά πλήρη φορολογική αυτονομία, με δικό του εισόδημα, δικές του δαπάνες και δικό του εκκαθαριστικό. Αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερη προστασία του φορολογικού απορρήτου, ιδίως σε περιπτώσεις προσωπικών λογαριασμών ή περιουσιακών στοιχείων που δεν επιθυμεί κάποιος να εμφανίζονται στον κοινό φάκελο. Ωστόσο, αυτή η ανεξαρτησία έχει και κόστος.

Τα τεκμήρια που αλλάζουν όλο το παιχνίδι

Το βασικό μειονέκτημα της χωριστής δήλωσης κρύβεται στα τεκμήρια διαβίωσης. Στο κοινό καθεστώς, το εισόδημα του ενός συζύγου μπορεί να καλύψει τα τεκμήρια του άλλου για κατοικίες, αυτοκίνητα ή δάνεια. Στο χωριστό καθεστώς, αυτό το «μαξιλάρι» εξαφανίζεται. Αν, για παράδειγμα, ο ένας σύζυγος έχει χαμηλό εισόδημα αλλά στο όνομά του βρίσκονται ακίνητα ή ΙΧ, κινδυνεύει να φορολογηθεί με βάση τα τεκμήρια, ακόμη κι αν το ζευγάρι συνολικά έχει επαρκή οικονομική δυνατότητα.

Παράλληλα, έχει καταρρεύσει πλέον ο μύθος ότι η χωριστή δήλωση προστατεύει από συμψηφισμούς. Η ΑΑΔΕ εκδίδει έτσι κι αλλιώς ξεχωριστά εκκαθαριστικά ακόμη και στις κοινές δηλώσεις, οπότε μια επιστροφή φόρου του ενός δεν συμψηφίζεται με τις οφειλές του άλλου. Το κίνητρο αυτό έχει πάψει να υφίσταται στην πράξη.

Ούτε τα επιδόματα αποτελούν πλεονέκτημα. Όλα τα κοινωνικά και οικογενειακά επιδόματα, από το Α21 έως το επίδομα θέρμανσης, υπολογίζονται με βάση το συνολικό οικογενειακό εισόδημα, ανεξαρτήτως του αν οι δηλώσεις είναι κοινές ή χωριστές. Τα πληροφοριακά συστήματα της διοίκησης αθροίζουν τα εισοδήματα των δύο συζύγων μέσω ΑΦΜ, οπότε δεν υπάρχει δυνατότητα τεχνητής μείωσης εισοδήματος για πρόσβαση σε παροχές.

Τα τέκνα, κοινά ή αναγνωρισμένα, δηλώνονται και από τους δύο συζύγους ως εξαρτώμενα μέλη. Αν υπάρχει εισόδημα ανήλικου παιδιού που δεν φορολογείται στο όνομά του, αυτό προστίθεται στον γονέα με τα μεγαλύτερα εισοδήματα, ανεξάρτητα από το καθεστώς δήλωσης.

Λίγοι το επιλέγουν, ακόμη λιγότεροι ωφελούνται

Παρά τη δημοσιότητα που παίρνει κάθε χρόνο το «φορολογικό διαζύγιο», τα στοιχεία δείχνουν ότι παραμένει επιλογή μειοψηφίας. Περίπου 40.000 έως 60.000 ζευγάρια τον χρόνο καταθέτουν χωριστές δηλώσεις, σε σύνολο περίπου 6,7 εκατομμυρίων φορολογικών δηλώσεων. Το ποσοστό είναι ενδεικτικό ότι για τη συντριπτική πλειοψηφία των νοικοκυριών η κοινή δήλωση παραμένει πιο ασφαλής και συχνά πιο συμφέρουσα.

Ειδικές περιπτώσεις υπάρχουν. Αν ένας από τους δύο συζύγους δεν έχει ποσοστό συνιδιοκτησίας ή δικαίωμα χρήσης στην κατοικία, δηλώνει στο Ε1 ότι συνοικεί με τον σύζυγο. Τα νέα ζευγάρια υποβάλλουν υποχρεωτικά κοινή δήλωση από το έτος του γάμου. Για τα σύμφωνα συμβίωσης, η νομοθεσία επιτρέπει εξαρχής κοινές ή χωριστές δηλώσεις χωρίς καμία πρόσθετη γνωστοποίηση.

Η προθεσμία της 2ας Μαρτίου λειτουργεί ως καθαρό ορόσημο. Μέχρι τότε, κάθε ζευγάρι καλείται να ζυγίσει όχι μόνο την επιθυμία για φορολογική ανεξαρτησία αλλά και τον κίνδυνο που κρύβουν τα τεκμήρια και η απώλεια της κοινής κάλυψης εισοδήματος. Σε μια περίοδο που η φορολογική πίεση παραμένει υψηλή, το «φορολογικό διαζύγιο» είναι περισσότερο μια στρατηγική επιλογή παρά μια αυτονόητη διέξοδος.

Διαβάστε επίσης: ΑΑΔΕ: Άνοιξε η πλατφόρμα για χωριστές φορολογικές δηλώσεις συζύγων