Προϋπολογισμός-μαμούθ μετά το 2028 φέρνει ρήξη Βορρά–Νότου για άμυνα, γεωργία και ανταγωνιστικότητα
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μία από τις πιο κρίσιμες διαπραγματεύσεις των τελευταίων ετών, με αντικείμενο τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό ύψους περίπου 2 τρισ. ευρώ. Στο επίκεντρο βρίσκεται η στρατηγική κατεύθυνση της Ένωσης σε μια περίοδο αυξανόμενης γεωπολιτικής έντασης, με την Κίνα να αναδεικνύεται σε βασικό οικονομικό ανταγωνιστή και την άμυνα να αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη βαρύτητα.
Η ΕΕ ανάμεσα στην Κίνα και τον νέο παγκόσμιο ανταγωνισμό
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να αποφασίσουν πώς θα κατανείμουν τους διαθέσιμους πόρους μετά το 2028, την ώρα που:
η Κίνα ενισχύει τη θέση της σε κρίσιμους βιομηχανικούς τομείς,
οι ΗΠΑ προσελκύουν επενδύσεις μέσω βιομηχανικών κινήτρων,
η Ευρώπη αντιμετωπίζει πιέσεις για τεχνολογική και ενεργειακή αυτάρκεια.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει περιγράψει το νέο περιβάλλον ως εποχή «γεωπολιτικού κατακερματισμού, οικονομικής αναδιάταξης και ταχύτατων τεχνολογικών αλλαγών».
Δύο στρατόπεδα στην Ευρώπη για τον προϋπολογισμό
Η διαπραγμάτευση έχει ήδη διαμορφώσει δύο βασικά μπλοκ κρατών-μελών:
Βόρεια Ευρώπη: λιγότερες δαπάνες, περισσότερη άμυνα και καινοτομία
Χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, η Σουηδία και η Αυστρία υποστηρίζουν έναν πιο «σφιχτό» προϋπολογισμό και ανακατεύθυνση πόρων προς:
άμυνα και στρατηγική αυτονομία
τεχνολογική ανάπτυξη και καινοτομία
ενεργειακή ασφάλεια
βιομηχανική ανταγωνιστικότητα
Η θέση τους βασίζεται στην ανάγκη η ΕΕ να απαντήσει στον παγκόσμιο ανταγωνισμό από Κίνα και ΗΠΑ, αποφεύγοντας την οικονομική στασιμότητα.
Νότια και Ανατολική Ευρώπη: προστασία γεωργίας και συνοχής
Από την άλλη πλευρά, χώρες του ευρωπαϊκού Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης ζητούν:
διατήρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής
ενίσχυση της πολιτικής συνοχής
προστασία των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών
Τονίζουν ότι οι υπάρχοντες πόροι μπορούν να προσαρμοστούν στις νέες ανάγκες χωρίς δραστική περικοπή των παραδοσιακών κονδυλίων.
Ο προϋπολογισμός των 2 τρισ. ευρώ και το «ευρωπαϊκό δίλημμα»
Ο επόμενος πολυετής προϋπολογισμός της ΕΕ αποτελεί το βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο της Ένωσης και θα καθορίσει:
αγροτικές επιδοτήσεις
έργα υποδομών και περιφερειακή ανάπτυξη
προγράμματα καινοτομίας
νέες επενδύσεις στην άμυνα και την ενεργειακή ασφάλεια
Η σύγκρουση δεν αφορά μόνο τα κονδύλια, αλλά τη συνολική κατεύθυνση της Ευρώπης:
μια Ένωση που επενδύει στη γεωπολιτική ισχύ ή μια Ένωση που διατηρεί το κοινωνικό και περιφερειακό της μοντέλο.
Το πολιτικό ρήγμα που βαθαίνει
Το χάσμα ανάμεσα στις γεωπολιτικές φιλοδοξίες και στις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες γίνεται ολοένα πιο έντονο. Η άνοδος λαϊκιστικών και εθνικιστικών δυνάμεων περιορίζει τα περιθώρια συμβιβασμών, καθιστώντας τη συμφωνία για τον νέο προϋπολογισμό εξαιρετικά δύσκολη.
Οι επόμενες συζητήσεις στις Βρυξέλλες αναμένεται να αποτυπώσουν με σαφήνεια αυτό το στρατηγικό ρήγμα, σε μια περίοδο όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της στο παγκόσμιο σύστημα ισχύος.
Μ.Η.Τ. 242183