Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει τη δρομολόγηση δεύτερης έκδοσης του χρηματοδοτικού μηχανισμού SAFE για αμυντικά έργα, μετά την υπερκάλυψη του αρχικού προγράμματος ύψους 150 δισ. ευρώ και στο πλαίσιο της αυξανόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, που επικαλείται δύο αξιωματούχους της ΕΕ, η Επιτροπή αξιολογεί την προοπτική νέας έκδοσης ομολόγων κοινής ευρωπαϊκής δανειοληψίας, καθώς η ζήτηση για το πρώτο πρόγραμμα ανήλθε περίπου στα 190 δισ. ευρώ. Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επιβεβαίωσε ότι το SAFE έχει υπερκαλυφθεί, προσθέτοντας ότι αρκετά κράτη-μέλη ζητούν πλέον επίσημα τη δημιουργία δεύτερου κύκλου χρηματοδότησης.
Το SAFE παρέχει μακροπρόθεσμα δάνεια έως 45 ετών, με περίοδο χάριτος 10 ετών για το κεφάλαιο και με κόστος χαμηλότερο για τα περισσότερα κράτη-μέλη, δεδομένου ότι η ΕΕ διαθέτει πιστοληπτική αξιολόγηση AAA. Το χρηματοδοτικό μοντέλο προβλέπει κοινή δανειοληψία από τις αγορές και διοχέτευση των κεφαλαίων σε εθνικά αμυντικά έργα, με βασική προϋπόθεση ότι αυτά αφορούν κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες.
Υπερβολικά υψηλό ποσοστό εθνικών προμηθειών στα σχέδια SAFE
Από τα 19 εθνικά σχέδια που υποβλήθηκαν στον πρώτο κύκλο, η Κομισιόν εντόπισε 691 αμυντικά έργα, εκ των οποίων μόλις το 65% αφορά κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες. Το υπόλοιπο 35% αντιστοιχεί σε έργα που αποτελούν ουσιαστικά αιτήματα για καθαρά εθνικές προμήθειες, κάτι που βρίσκεται οριακά εκτός των κριτηρίων επιλεξιμότητας.
Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν, Τομάς Ρενιέ, διευκρίνισε ότι τα εθνικά έργα είναι επιλέξιμα «μόνο σε πολύ εξαιρετικές περιπτώσεις» και ότι η αξιολόγηση συνεχίζεται ώστε το ποσοστό των κοινών προμηθειών να υπερβεί το ελάχιστο όριο του 65%.
Κατανομή αιτηθέντων ποσών ανά κατηγορία οπλικών συστημάτων
Βάσει της αρχικής αξιολόγησης των σχεδίων:
~50 δισ. ευρώ κατευθύνονται σε αεράμυνα, πυραυλική άμυνα, πυρομαχικά και πυραύλους.
~6 δισ. ευρώ σε UAVs και αντιαεροπορικά συστήματα.
~13 δισ. ευρώ σε ναυτιλιακά/ναυτικά έργα.
Τα ποσά αυτά αντιστοιχούν στα τέσσερα «εμβληματικά» clusters της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανικής στρατηγικής. Σε 15 από τα 19 σχέδια περιλαμβάνονται επίσης κονδύλια άμεσης ή έμμεσης υποστήριξης της Ουκρανίας.
Εθνική κατανομή δανείων SAFE – Η Ελλάδα στα 787,7 εκατ. ευρώ
Η Επιτροπή έχει εγκρίνει συνολικά 150 δισ. ευρώ σε δάνεια στο πλαίσιο της πρώτης έκδοσης SAFE. Η κατανομή περιλαμβάνει:
Πολωνία: 43,73 δισ. ευρώ
Ρουμανία: 16,7 δισ. ευρώ
Γαλλία & Ουγγαρία: 16,2 δισ. ευρώ έκαστη
Ιταλία: 14,9 δισ. ευρώ
Βέλγιο: 8,34 δισ. ευρώ
Λιθουανία: 6,37 δισ. ευρώ
Λετονία: 5,68 δισ. ευρώ
Ελλάδα: 787,7 εκατ. ευρώ
Κύπρος: 1,18 δισ. ευρώ
Η Γερμανία, λόγω των ιδιαίτερα χαμηλών επιτοκίων δανεισμού που απολαμβάνει στις αγορές, δεν υπέβαλε αίτημα για δάνεια από το SAFE.
Προοπτικές SAFE 2
Αν και δεν υπάρχει ακόμα εκτίμηση για το πιθανό ύψος του δεύτερου προγράμματος, αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η απόφαση ενδέχεται να ληφθεί το 2026, καθώς ενισχύονται τα επιχειρήματα περί ανάγκης ενός μόνιμου χρηματοδοτικού μηχανισμού για την ευρωπαϊκή άμυνα και την κοινή προμήθεια κρίσιμων συστημάτων.
Μ.Η.Τ. 242183