Η επιστροφή των Δώρων στους δημοσίους υπαλλήλους κρίνεται το 2025 – Το πραγματικό δημοσιονομικό κόστος και το σενάριο των 1.000 ευρώ

Η επιστροφή των Δώρων στους δημοσίους υπαλλήλους –δηλαδή του 13ου και 14ου μισθού– επανέρχεται δυναμικά στο τραπέζι, όχι ως ρητορικό αίτημα αλλά ως πραγματικό διακύβευμα.

Με την πιλοτική δίκη στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) να έχει οριστεί για τις 6 Ιουνίου 2025, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η κουβέντα θα ανοίξει, αλλά αν το κράτος είναι έτοιμο να αναλάβει το κόστος αυτής της επιλογής.

Και το κόστος δεν είναι καθόλου αμελητέο:
Από 700 εκατ. ευρώ έως και 1,8 δισ. ευρώ ετησίως, σε μόνιμη βάση, εφόσον επανέλθει το πλήρες καθεστώς των Δώρων στους μισθούς του Δημοσίου.

Η συζήτηση αναθερμάνθηκε το φθινόπωρο του 2024, με πρωτοβουλία της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων, και κορυφώθηκε με την αγωγή της ΑΔΕΔΥ, η οποία θα εξεταστεί από το ανώτατο δικαστήριο τον Ιούνιο.

Η απόφαση του ΣτΕ θα είναι καθοριστική – όχι μόνο νομικά, αλλά κυρίως πολιτικά και δημοσιονομικά. Ειδικά σε μια περίοδο που η κυβέρνηση αναζητά ισορροπίες ανάμεσα σε κοινωνικές προσδοκίες και δημοσιονομική φερεγγυότητα.

Υπάρχει, ωστόσο, και ένας εναλλακτικός δρόμος: η “μερική” επαναφορά των Δώρων, όχι με βάση δικαστική επιταγή, αλλά κατόπιν πολιτικής απόφασης.

Το σενάριο των 1.000 ευρώ: Μια μεσοβέζικη λύση

Αυτό το σενάριο περιλαμβάνει την καταβολή ενός ετήσιου ποσού 1.000 ευρώ σε τρεις δόσεις:

• 500 € τα Χριστούγεννα

• 250 € το Πάσχα

• 250 € ως επίδομα άδειας

Πρόκειται για το μοντέλο που ίσχυσε την περίοδο 2010–2012, λίγο πριν την πλήρη κατάργηση των Δώρων με τα μνημονιακά μέτρα του 2013.

Η υιοθέτησή του δεν εξαρτάται από την απόφαση του ΣτΕ. Αντιθέτως, θα μπορούσε να αποτελέσει μια πολιτική παραχώρηση χαμηλού ρίσκου, εφόσον δεν αναγνωριστεί πλήρες δικαίωμα στους μισθούς.

Η «άβολη» σύγκριση με τον ιδιωτικό τομέα

Στην καρδιά του προβληματισμού βρίσκεται και μια νέα μορφή ανισότητας, λιγότερο ορατή αλλά εξίσου σημαντική:

Από φέτος, ο κατώτατος μισθός στον ιδιωτικό τομέα (870 €) εξισώνεται με τον εισαγωγικό στο Δημόσιο (κατηγορία Υ.Ε.).

Ωστόσο, στον ιδιωτικό τομέα υπάρχουν ακόμα Δώρα. Που σημαίνει ότι, σε ετήσια βάση, ο εργαζόμενος στον ιδιωτικό τομέα παίρνει περισσότερα χρήματα από τον αντίστοιχο δημόσιο υπάλληλο.

Η εξίσωση μισθών σε μηνιαίο επίπεδο δεν σημαίνει και πραγματική ισότητα.

Τι θα κρίνει το ΣτΕ – και τι όχι

Σύμφωνα με έγκριτους νομικούς, το ΣτΕ δύσκολα θα αναιρέσει την απόφαση του 2019, όταν είχε κρίνει αντισυνταγματική την επαναφορά των Δώρων λόγω του υπέρογκου κόστους.

Αν αποφανθεί υπέρ της επαναφοράς, θα πρέπει να ορίσει και το ποσό (π.χ. δύο μισθούς επιπλέον), ώστε να δεσμεύσει την κυβέρνηση.

Αν δεν καθορίσει το ύψος, τότε η κυβέρνηση θα έχει ευχέρεια χειρισμών – και μπορεί να προχωρήσει σε ένα συμβολικό μοντέλο ενίσχυσης, όπως το σενάριο των 1.000 ευρώ.

Η επαναφορά των Δώρων έχει σίγουρα ηθική και εργασιακή διάσταση. Όμως δεν μπορεί να αγνοηθεί η δημοσιονομική αλήθεια:

• Ένα μόνιμο κόστος 1,8 δισ. ευρώ τον χρόνο μπορεί να διαταράξει τους δημοσιονομικούς στόχους, ειδικά σε μια περίοδο αβεβαιότητας για το διεθνές περιβάλλον.

• Η επαναφορά των Δώρων στο Δημόσιο θα ανοίξει την πόρτα και για τις συντάξεις, φέρνοντας νέα πίεση στον προϋπολογισμό.

Το β΄ εξάμηνο του 2025 αναμένεται να είναι πολιτικά καυτό. Στο ΣτΕ θα τεθεί το νομικό σκέλος. Στο Μαξίμου, το πολιτικό. Και στο ΥΠΟΙΚ, το καθαρά οικονομικό: αν μπορεί το κράτος να υποσχεθεί ένα “δώρο” που δεν θα μετατραπεί σε βάρος για όλους.

Διαβάστε επίσης: Κατώτατος μισθός: Οι αυξήσεις μισθών σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα από 1η Απριλίου