Νέο πειθαρχικό για το Δημόσιο: Τι αλλάζει από σήμερα

Αναμορφωμένο και αυστηρότερο πειθαρχικό πλαίσιο – Νέες ποινές και διευρυμένα παραπτώματα

Από σήμερα, 1η Ιανουαρίου 2026, τίθεται σε ισχύ το νέο πειθαρχικό δίκαιο για τους δημοσίους υπαλλήλους, με τον ν. 5225/25 να αναδιαρθρώνει ριζικά το πλαίσιο ευθυνών, κυρώσεων και διαδικασιών στο Δημόσιο. Ο νόμος αυστηροποιεί τις ποινές, διευρύνει τον κατάλογο των πειθαρχικών παραπτωμάτων και καθορίζει νέες περιπτώσεις απόλυσης υπαλλήλου.

Νέα πειθαρχικά παραπτώματα

Στον κατάλογο των παραπτωμάτων προστίθενται νέα και κωδικοποιούνται υπάρχοντα, σύμφωνα με ειδικούς νόμους. Ενδεικτικά:

Παράλειψη δήλωσης κωλύματος συμφέροντος

Εκδήλωση κάθε μορφής βίας ή παρενόχλησης στην εργασία

Καθυστέρηση ή παράλειψη έκδοσης διαπιστωτικής πράξης έκπτωσης

Συμμετοχή σε εταιρείες ή άσκηση έργων ασυμβίβαστων με την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου

Η άρνηση συμμετοχής σε διαδικασία αξιολόγησης (είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος) αποτελεί πλέον διακριτό παράπτωμα, με πρόστιμο δύο μηνών αποδοχών. Η επαναλαμβανόμενη άρνηση σε δύο συνεχόμενες περιόδους οδηγεί σε οριστική παύση.

Για δημοτικούς υπαλλήλους, ειδικά παραπτώματα περιλαμβάνουν:

Άρνηση χρήσης μέσων ατομικής προστασίας (γάντια, κράνη, μάσκες)

Μη προσέλευση στον προληπτικό ιατρικό έλεγχο

Για το ένστολο προσωπικό της δημοτικής αστυνομίας, παράπτωμα αποτελεί η άρνηση φέρειν τη στολή και το διακριτικό σήμα.

Νέες πειθαρχικές ποινές

Στις υπάρχουσες ποινές προστίθενται:

Στέρηση δικαιώματος χορήγησης μισθολογικού κλιμακίου (1–5 έτη)

Αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων

Απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου (1–5 έτη)

Η πλήρης κλίμακα των ποινών, σε αύξουσα βαρύτητα, έχει ως εξής:

Έγγραφη επίπληξη

Πρόστιμο έως 12 μηνών αποδοχών

Στέρηση δικαιώματος χορήγησης μισθολογικού κλιμακίου (1–5 έτη)

Αφαίρεση έως 4 μισθολογικών κλιμακίων

Στέρηση δικαιώματος προαγωγής (1–5 έτη)

Στέρηση δικαιώματος συμμετοχής σε διαδικασία επιλογής προϊσταμένου (1–5 έτη)

Αφαίρεση καθηκόντων προϊσταμένου ή απαγόρευση άσκησής τους (1–5 έτη)

Υποβιβασμός έως δύο βαθμούς

Προσωρινή παύση (3–12 μήνες) με πλήρη στέρηση αποδοχών

Οριστική παύση

Το ανώτατο όριο προστίμου που μπορεί να επιβάλλει ο υπουργός αυξάνεται από τρεις σε πέντε μήνες αποδοχών.

Πειθαρχική συνδιαλλαγή

Για πρώτη φορά εισάγεται η «πειθαρχική συνδιαλλαγή», που επιτρέπει στον ελεγχόμενο υπάλληλο να αιτηθεί, υπό προϋποθέσεις, ευνοϊκότερη ποινή. Αυτό εφαρμόζεται μόνο σε παραπτώματα που δεν επισύρουν οριστική παύση και δεν προκαλούν ή έχουν πλήρως αποκατασταθεί οικονομική ζημία.

Νέο πειθαρχικό όργανο

Από το 2026, τις πειθαρχικές υποθέσεις θα χειρίζεται το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, με 60 δικαστές του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. Θα λειτουργεί σε τρίμελη ή πενταμελή κλιμάκια, ανάλογα με τη σοβαρότητα της υπόθεσης. Ένα ειδικό πενταμελές κλιμάκιο θα εξετάζει υποθέσεις που προκαλούν έντονο δημόσιο αίσθημα.

Τα υφιστάμενα συλλογικά πειθαρχικά όργανα καταργούνται από τις αρχές του 2027, με υποχρέωση ολοκλήρωσης των εκκρεμών υποθέσεων έως τα τέλη του 2026. Σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, 3.360 ένορκες διοικητικές εξετάσεις εκκρεμούν, εκ των οποίων 77 από το 2021, ενώ οι υπάλληλοι με εκκρεμείς υποθέσεις υπερβαίνουν τους 5.900.