Βρυξέλλες: Σκληρό παζάρι για τον νέο 7ετή προϋπολογισμό – Τι ζητά η Γερμανία και τι διακυβεύεται για την Ελλάδα
Η διαπραγμάτευση για τον νέο Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης εισέρχεται στην πιο κρίσιμη φάση της, με τη Γερμανία να ανεβάζει κατακόρυφα τον πήχη των απαιτήσεων για περικοπές και να ανοίγει ένα νέο μέτωπο στις Βρυξέλλες. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για προϋπολογισμό σχεδόν 2 τρισ. ευρώ την περίοδο 2028-2034 συναντά ήδη ισχυρές αντιδράσεις από τις λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, οι οποίες θεωρούν ότι η αύξηση των δαπανών υπερβαίνει τις δημοσιονομικές δυνατότητες των κρατών-μελών.
Το αποτέλεσμα είναι ένα σκληρό πολιτικό και οικονομικό παζάρι που δεν αφορά μόνο το συνολικό ύψος του κοινοτικού προϋπολογισμού, αλλά και τις προτεραιότητες της επόμενης επταετίας, από την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα έως την αγροτική πολιτική και τα κονδύλια συνοχής.
Η Γερμανία ζητά βαθιές περικοπές στον κοινοτικό προϋπολογισμό
Μετά τη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου, η Ιρλανδία ανέλαβε από την 1η Ιουλίου την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, με αποστολή να οδηγήσει τις διαπραγματεύσεις σε συμφωνία έως το τέλος του 2026, ώστε να ολοκληρωθούν οι νομοθετικές διαδικασίες μέσα στο 2027 και ο νέος προϋπολογισμός να τεθεί σε εφαρμογή από τον Ιανουάριο του 2028.
Ωστόσο, οι αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν μεγάλες.
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει συνολικές δαπάνες σχεδόν 2 τρισ. ευρώ, έναντι περίπου 1,2 έως 1,3 τρισ. ευρώ της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου. Η απερχόμενη Κυπριακή Προεδρία επιχείρησε να γεφυρώσει τις διαφορές προτείνοντας περιορισμό των δαπανών κατά περίπου 32,8 δισ. ευρώ, χωρίς όμως να πείσει τις χώρες του Βορρά.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, η Γερμανία επιδιώκει πολύ βαθύτερες περικοπές, ύψους περίπου 400 δισ. ευρώ. Το Βερολίνο, ως ο μεγαλύτερος καθαρός χρηματοδότης του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, εκτιμά ότι η πρόταση της Κομισιόν θα αύξανε την ετήσια γερμανική εισφορά σε περισσότερα από 50 δισ. ευρώ, επίπεδο που θεωρεί δημοσιονομικά μη αποδεκτό.
Η μεγάλη σύγκρουση αφορά τις νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες
Παρά το υψηλό ονομαστικό ποσό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η πραγματική αύξηση του προϋπολογισμού είναι αισθητά μικρότερη.
Σε σταθερές τιμές του 2025, οι συνολικές δαπάνες διαμορφώνονται περίπου στα 1,7 τρισ. ευρώ, ενώ στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται και 134 δισ. ευρώ που αφορούν την αποπληρωμή των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης και όχι νέες πολιτικές.
Η ουσία της αντιπαράθεσης βρίσκεται στις νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες.
Η Κομισιόν προτείνει περίπου 500 δισ. ευρώ για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, 131 δισ. ευρώ για άμυνα και διαστημικές δραστηριότητες -ποσό σχεδόν πενταπλάσιο σε σχέση με την τρέχουσα περίοδο- καθώς και 175 δισ. ευρώ για την έρευνα μέσω του Horizon Europe.
Παράλληλα, προβλέπονται 67,4 δισ. ευρώ για την πράσινη μετάβαση και τη βιομηχανική απανθρακοποίηση, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να ενισχύσει τη θέση της απέναντι στον εντεινόμενο ανταγωνισμό από τις Ηνωμένες Πολιτείες και κυρίως από την Κίνα.
Ο Επίτροπος Προϋπολογισμού Πιοτρ Σεραφίν προειδοποίησε ότι ένας υπερβολικά περιορισμένος προϋπολογισμός θα υπονομεύσει ακριβώς αυτούς τους στρατηγικούς στόχους, σημειώνοντας ότι πολλές από τις σχετικές δαπάνες θα μεταφερθούν τελικά στους εθνικούς προϋπολογισμούς, με μικρότερη αποτελεσματικότητα και υψηλότερο συνολικό κόστος.
ΚΑΠ, ΕΣΠΑ και η θέση της Ελλάδας
Παρά τις νέες προτεραιότητες, σημαντικοί πόροι εξακολουθούν να κατευθύνονται στις παραδοσιακές ευρωπαϊκές πολιτικές.
Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει 300 δισ. ευρώ για τη στήριξη των αγροτικών εισοδημάτων μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και ακόμη 450 δισ. ευρώ για τις πολιτικές συνοχής, μέσω των αναπτυξιακών ταμείων και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου.
Η βασική θεσμική αλλαγή αφορά την ενοποίηση των κονδυλίων συνοχής, αγροτικής ανάπτυξης και μεταναστευτικής πολιτικής σε ένα ενιαίο «Σχέδιο Εθνικής και Περιφερειακής Εταιρικής Σχέσης» για κάθε κράτος-μέλος, στα πρότυπα των Εθνικών Σχεδίων Ανάκαμψης.
Για την Ελλάδα, η πρόταση μεταφράζεται σε συνολική χρηματοδότηση 49,2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034 μέσω του νέου αυτού μηχανισμού, ποσό που θα συνδέεται με συγκεκριμένες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις.
Η τελική διαπραγμάτευση αναμένεται να κορυφωθεί τους επόμενους μήνες, με τη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου να θεωρείται το πρώτο μεγάλο ορόσημο. Μέχρι τότε, η μάχη ανάμεσα στις χώρες που ζητούν μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία και σε εκείνες που επιμένουν σε αυστηρό περιορισμό των δαπανών αναμένεται να καθορίσει όχι μόνο το μέγεθος, αλλά και τον προσανατολισμό του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού για την επόμενη επταετία.
Διαβάστε επίσης: Ευρωπαϊκός Προϋπολογισμός 2028-2034: Περικοπές 2% στην ΚΑΠ και στη Συνοχή
Μ.Η.Τ. 242183