Οι ΗΠΑ επιχειρούν να διατηρήσουν την εμπιστοσύνη των συμμάχων τους στον Κόλπο, καθώς οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν συνεχίζονται
Καθησυχαστικά μηνύματα προς τις αραβικές χώρες του Κόλπου έστειλε ο υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, Μάρκο Ρούμπιο, ολοκληρώνοντας την τριήμερη περιοδεία του στη Μέση Ανατολή, η οποία είχε ως βασικό στόχο να περιορίσει τις έντονες ανησυχίες που έχει προκαλέσει η προκαταρκτική συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) στο Μπαχρέιν, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας διαβεβαίωσε ότι οποιαδήποτε τελική συμφωνία με το Ιράν θα λαμβάνει υπόψη τις ανησυχίες ασφαλείας των περιφερειακών συμμάχων των ΗΠΑ και δεν πρόκειται να ενισχύσει τη γεωπολιτική επιρροή της Τεχεράνης σε βάρος των αραβικών κρατών.
Οι δηλώσεις του αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς αρκετές χώρες του Κόλπου θεωρούν ότι το υπό διαμόρφωση πλαίσιο συμφωνίας παραχωρεί σημαντικά ανταλλάγματα στο Ιράν, παρά το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της πρόσφατης πολεμικής σύγκρουσης βρέθηκαν στο στόχαστρο ιρανικών επιθέσεων.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων
Κεντρικό ζήτημα των συνομιλιών αποτέλεσε η ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, το Ιράν είχε αποκτήσει ουσιαστικό έλεγχο της στρατηγικής θαλάσσιας αρτηρίας, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές και έντονη ανησυχία για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Ο Μάρκο Ρούμπιο ξεκαθάρισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρόκειται να αποδεχθούν οποιαδήποτε συμφωνία που θα επιτρέπει στην Τεχεράνη να επιβάλλει τέλη ή άλλους περιορισμούς στη διέλευση πλοίων.
«Καμία χώρα στον κόσμο δεν έχει το δικαίωμα να χρεώνει τη χρήση διεθνών θαλάσσιων οδών», τόνισε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενες προσπάθειες παρεμπόδισης της ελεύθερης ναυσιπλοΐας θα δημιουργήσουν σοβαρή κρίση στις σχέσεις με την Ουάσιγκτον.
Στην κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε μετά τη συνάντηση, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι έξι χώρες του GCC υπογράμμισαν ότι μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία θα πρέπει να καλύπτει όχι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αλλά και το βαλλιστικό του οπλοστάσιο, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, καθώς και τη στήριξη που παρέχει σε ένοπλες οργανώσεις στην ευρύτερη περιοχή.
Παράλληλα, επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για ελεύθερη, απρόσκοπτη και χωρίς οικονομικές επιβαρύνσεις ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Σημαντική ήταν και η παρέμβαση του υπουργού Εξωτερικών του Μπαχρέιν, ο οποίος χαιρέτισε την πρωτοβουλία του Ομάν για τη δημιουργία ασφαλούς διαδρόμου διέλευσης των εμπορικών πλοίων, ενώ το σουλτανάτο διαβεβαίωσε ότι οποιαδήποτε μελλοντική ρύθμιση δεν θα προβλέπει την επιβολή διοδίων ή τελών διέλευσης.
Οι φόβοι των συμμάχων και τα «αγκάθια» της συμφωνίας
Η περιοδεία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ και Μπαχρέιν αποτέλεσε την πρώτη υψηλού επιπέδου διπλωματική αποστολή μετά την επίτευξη του πλαισίου συμφωνίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν για τον τερματισμό της πολεμικής σύγκρουσης.
Βασικός στόχος ήταν να καθησυχαστούν οι περιφερειακοί σύμμαχοι, οι οποίοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη το περιεχόμενο της συμφωνίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, αρκετές κυβερνήσεις του Κόλπου ανησυχούν ότι το σχέδιο δεν προβλέπει περιορισμούς στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, ενώ προβληματισμό προκαλεί και η πρόβλεψη για τη δημιουργία ταμείου ανοικοδόμησης ύψους 300 δισ. δολαρίων, καθώς εκφράζονται φόβοι ότι μέρος των πόρων θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για την ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης.
Την ίδια ώρα, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης ως προς βασικές πτυχές της συμφωνίας. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υποστήριξε ότι το Ιράν αποδέχθηκε απεριόριστες πυρηνικές επιθεωρήσεις, θέση που η ιρανική πλευρά απορρίπτει κατηγορηματικά.
Αντίστοιχες αποκλίσεις καταγράφονται και σε ζητήματα όπως ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ, τα οικονομικά ανταλλάγματα προς το Ιράν, αλλά και ο ρόλος της Τεχεράνης στις περιφερειακές συγκρούσεις.
Κοινό μέτωπο για τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή
Στην τελική κοινή δήλωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες και τα έξι κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου επανέλαβαν τη βούλησή τους να διατηρήσουν στενή στρατηγική συνεργασία για τη σταθερότητα της Μέσης Ανατολής.
Παράλληλα, υποστήριξαν τη συνέχιση των προσπαθειών για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα, την ενίσχυση της πολιτικής διαδικασίας στη Συρία και την προώθηση του διαλόγου στον Λίβανο, επισημαίνοντας ότι η αποστρατιωτικοποίηση μη κρατικών ένοπλων οργανώσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της περιφερειακής ασφάλειας.
Το μήνυμα που επιχείρησε να εκπέμψει η Ουάσιγκτον ήταν σαφές: η διπλωματική προσέγγιση με το Ιράν δεν σημαίνει αλλαγή των στρατηγικών ισορροπιών στη Μέση Ανατολή ούτε αποδυνάμωση των παραδοσιακών αμερικανικών συμμαχιών στον Κόλπο, οι οποίες εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό πυλώνα της αμερικανικής παρουσίας και αποτρεπτικής ισχύος στην περιοχή.
Διαβάστε επίσης; ΗΠΑ-Ιράν: Ο Ρούμπιο σε αποστολή «κατευνασμού» στον Κόλπο μετά τη συμφωνία με την Τεχεράνη
Μ.Η.Τ. 242183