Παγκόσμιο «καμπανάκι» για στασιμοπληθωρισμό: Οι PMI σκοτεινιάζουν την οικονομία, η ΕΚΤ ψάχνει ρωγμές στο private credit και η Wall Street μυρίζει ήδη τα «κέρδη των ερειπίων»
Ένα όλο και πιο ανησυχητικό σήμα εκπέμπουν οι πρώτοι δείκτες πραγματικού χρόνου για τη διεθνή οικονομία, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή περνά από το γεωπολιτικό μέτωπο κατευθείαν στην παραγωγή, στις τιμές και στις προσδοκίες των επιχειρήσεων. Οι τελευταίες έρευνες PMI της S&P Global δείχνουν ότι στις μεγάλες οικονομίες η δραστηριότητα χάνει ταχύτητα ακριβώς τη στιγμή που το κόστος ανεβαίνει ξανά, διαμορφώνοντας μια εξίσωση που θυμίζει όλο και περισσότερο στασιμοπληθωρισμό.
Στις ΗΠΑ, η επιχειρηματική δραστηριότητα επιβραδύνθηκε τον Μάρτιο στο χαμηλότερο επίπεδο έντεκα μηνών, με τις υπηρεσίες να δέχονται το μεγαλύτερο πλήγμα, τις νέες παραγγελίες να αδυνατίζουν και τις τιμές να αυξάνονται με τον εντονότερο ρυθμό από το μεγάλο πληθωριστικό κύμα του 2022. Η ίδια η S&P Global μίλησε για επιβάρυνση από την αβεβαιότητα του πολέμου και από το νέο ενεργειακό κόστος, ενώ το Reuters κατέγραψε ότι η αγορά αρχίζει ήδη να φοβάται απώλεια αναπτυξιακής ορμής παράλληλα με αναζωπύρωση του πληθωρισμού.
Στην Ευρωζώνη, η εικόνα είναι ακόμη πιο εύγλωττη. Ο σύνθετος PMI του Μαρτίου έδειξε οικονομία σχεδόν στάσιμη, με την επιχειρηματική εμπιστοσύνη να υποχωρεί, τους χρόνους παράδοσης να επιδεινώνονται και τις πιέσεις τιμών να αναθερμαίνονται εξαιτίας του πολέμου και του ενεργειακού σοκ. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της S&P Global, Κρις Γουίλιαμσον, μίλησε ανοιχτά για «καμπανάκια στασιμοπληθωρισμού» στην Ευρώπη, κάτι που δίνει ιδιαίτερο βάρος στην ερμηνεία των στοιχείων.
Η ίδια τάση εμφανίζεται και στη Βρετανία, όπου ο προκαταρκτικός PMI υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Σεπτέμβριο και η μηνιαία επιτάχυνση του κόστους εισροών στη μεταποίηση ήταν η ισχυρότερη από τον Οκτώβριο του 1992, δηλαδή από την περίοδο της «Μαύρης Τετάρτης». Στην Αυστραλία, η κεντρική τράπεζα προειδοποίησε ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη και να αποσταθεροποιήσει τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό, ενώ το Reuters έχει ήδη καταγράψει αναθεωρήσεις προς τα πάνω για τον πληθωρισμό και προς τα κάτω για το ΑΕΠ.
Το μήνυμα είναι καθαρό: ο κόσμος δεν έχει μπροστά του απλώς ένα ακόμη επεισόδιο γεωπολιτικής έντασης. Έχει μπροστά του ένα σοκ προσφοράς που χτυπά ταυτόχρονα ενέργεια, μεταφορές, εφοδιαστικές αλυσίδες και ψυχολογία της αγοράς. Και αυτό είναι ακριβώς το υλικό από το οποίο κατασκευάζονται τα πιο δύσκολα μακροοικονομικά περιβάλλοντα για κεντρικές τράπεζες, επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Η ΕΚΤ βλέπει το δίλημμα να επιστρέφει και ανοίγει νέο μέτωπο ελέγχων στις τράπεζες
Μέσα σε αυτό το τοπίο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν κρύβει ότι το πρόβλημα γίνεται διπλό. Από τη μία πλευρά, η Κριστίν Λαγκάρντ προειδοποίησε ότι ο πόλεμος μπορεί να ξαναζωντανέψει τον πληθωρισμό μέσω της ενέργειας και να αναγκάσει τη Φρανκφούρτη να αντιδράσει ακόμη και αν η υπέρβαση του στόχου δεν αποδειχθεί μόνιμη. Από την άλλη, η ίδια η ΕΚΤ αναγνωρίζει ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το σοκ σαν μια απλή, περαστική ανατίμηση πετρελαίου, αλλά πρέπει να εξετάσει πώς αυτό περνά στις προσδοκίες, στους μισθούς, στην τιμολόγηση των επιχειρήσεων και τελικά στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί η ΕΚΤ επιστρέφει με μεγαλύτερη ένταση και στο μέτωπο του private credit. Σύμφωνα με το Bloomberg, η ευρωπαϊκή εποπτεία ετοιμάζει νέο γύρο ελέγχων για τις τράπεζες που εποπτεύει, ζητώντας πιο αναλυτικά στοιχεία για τις σχέσεις τους με direct lenders και για την ποιότητα των σχετικών δανείων. Δεν μιλά ακόμη για συστημική κρίση, αλλά δεν θέλει και να αιφνιδιαστεί από μια αγορά η οποία αναπτύχθηκε εκτός παραδοσιακού τραπεζικού πλαισίου, με περιορισμένη διαφάνεια και όλο και πιο σύνθετες διασυνδέσεις.
Η ανησυχία δεν είναι θεωρητική. Το private credit έχει φτάσει σε παγκόσμιο μέγεθος περίπου 1,8 τρισ. δολαρίων και οι πρόσφατες αναταράξεις, μαζί με αυξημένα αιτήματα εξαγοράς από επενδυτές σε ορισμένα funds, έκαναν τις εποπτικές αρχές ακόμη πιο νευρικές. Το Bloomberg μετέδωσε ότι αξιωματούχοι της ΕΚΤ βλέπουν αυξημένη σημασία σε αυτή την άσκηση σε σχέση με το 2024 και το 2025, ακριβώς επειδή οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν πόσο εύκολα ένας κλάδος που μέχρι χθες θεωρούνταν περιφερειακός μπορεί να περάσει στο κέντρο των ανησυχιών.
Χαρακτηριστική είναι και η δημόσια γραμμή του Μπόρις Βούιτσιτς, ο οποίος αναγνώρισε ότι οι συνολικές εκθέσεις των τραπεζών της Ευρωζώνης στο private credit παραμένουν περιορισμένες, αλλά τόνισε ότι ο τομέας «ξεκάθαρα» συνιστά κίνδυνο. Αυτό σημαίνει πως η ΕΚΤ δεν υιοθετεί ακόμη το λεξιλόγιο της «φούσκας» ως τετελεσμένο γεγονός, όμως αντιμετωπίζει σοβαρά το ενδεχόμενο pockets υπερτίμησης, λανθασμένης τιμολόγησης κινδύνου και αλυσιδωτών επιπτώσεων αν επιδεινωθεί η ποιότητα των χαρτοφυλακίων.
Το πραγματικό πρόβλημα για τη Φρανκφούρτη είναι ότι όλα αυτά συμβαίνουν σε μια στιγμή κατά την οποία η οικονομία δείχνει να χάνει ταχύτητα. Αν ο πληθωρισμός αναθερμανθεί από την ενέργεια, αλλά η ανάπτυξη σκοντάψει, η ΕΚΤ θα βρεθεί αντιμέτωπη με το πιο άβολο σενάριο νομισματικής πολιτικής: να χρειάζεται να σφίξει τον τόνο της χωρίς να έχει απέναντί της υπερθέρμανση ζήτησης, αλλά μια οικονομία που ήδη ασθμαίνει. Και τότε κάθε αδύναμος κρίκος στο τραπεζικό ή στο σκιώδες χρηματοπιστωτικό σύστημα θα μετρά διπλά.
Η Wall Street κοιτά ήδη την επόμενη μέρα: Όχι μόνο κρίση, αλλά και αποτίμηση των «επόμενων ερειπίων»
Κι ενώ οι PMI δείχνουν επιβράδυνση και οι κεντρικές τράπεζες ξαναβλέπουν τον στασιμοπληθωρισμό στον ορίζοντα, ένα άλλο, πιο κυνικό αλλά απολύτως ρεαλιστικό, νήμα αρχίζει να ξετυλίγεται στις αγορές. Η Wall Street δεν μετρά μόνο το κόστος της σύγκρουσης. Ψάχνει ήδη και τα assets της επόμενης ημέρας. Το Semafor μετέδωσε ότι ο Τζέιμς Σταυρίδης της Carlyle μίλησε ανοιχτά για τις επενδυτικές δυνατότητες που μπορεί να αναδυθούν από χώρες όπως το Ιράν, η Ουκρανία, η Βενεζουέλα ή η Κούβα, αν και όταν προκύψουν συνθήκες σταθεροποίησης και ανοικοδόμησης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι επενδυτές αγνοούν τον κίνδυνο. Σημαίνει όμως ότι το διεθνές κεφάλαιο λειτουργεί σε δύο χρόνους. Στον πρώτο, φοβάται τον πόλεμο, πουλά ρίσκο, αγοράζει δολάριο και ξαναμετρά τις ενεργειακές απειλές. Στον δεύτερο, αρχίζει ήδη να σκέφτεται ποιος θα μπει πρώτος σε μια αγορά με μεγάλο πληθυσμό, φυσικούς πόρους, υποτιμημένα περιουσιακά στοιχεία και πιθανότητα μελλοντικής επανένταξης στις διεθνείς ροές κεφαλαίου. Το Ιράν, ακριβώς λόγω μεγέθους, ενεργειακού βάρους και γεωγραφικής θέσης, βρίσκεται ήδη μέσα σε αυτή τη συζήτηση.
Εδώ, όμως, αναδύεται μια μεγάλη αντίφαση της εποχής. Από τη μία, οι αγορές σκέφτονται με όρους παγκόσμιας κατανομής κεφαλαίων και μελλοντικών αποδόσεων. Από την άλλη, οι κυβερνήσεις σπρώχνουν όλο και πιο ανοιχτά προς έναν πιο «εγχώριο» καπιταλισμό, ζητώντας από τα κεφάλαια να χρηματοδοτούν περισσότερο την εθνική οικονομία και λιγότερο τις μακρινές ευκαιρίες. Το Semafor περιγράφει ακριβώς αυτή τη στροφή στον Κόλπο, όπου τα κρατικά funds απαιτούν πια μεγαλύτερη εγχώρια προστιθέμενη αξία, ενώ παρόμοιες πιέσεις εμφανίζονται και στη Δύση.
Το αποτέλεσμα είναι ένα παγκόσμιο σκηνικό πολύ πιο ασταθές και πολύ πιο αντιφατικό. Από τη μία πλευρά, οι δείκτες PMI φωνάζουν ότι η οικονομία μπαίνει σε δυσκολότερη ζώνη, με χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερο κόστος. Από την άλλη, τα χρηματοπιστωτικά κέντρα ψάχνουν ήδη πού θα στηθεί η επόμενη μεγάλη ιστορία αποδόσεων όταν κοπάσει ο καπνός. Και ανάμεσα σε αυτά τα δύο, οι κεντρικές τράπεζες και οι εποπτικές αρχές προσπαθούν να εμποδίσουν τις νέες εστίες υπερτίμησης, κακής τιμολόγησης και χρηματοπιστωτικής μόχλευσης να μετατραπούν σε νέα κρίση.
Αυτός είναι ο πυρήνας της νέας εποχής που σχηματίζεται: όχι απλώς ένα σοκ πολέμου, αλλά μια σύγκρουση ανάμεσα στην πραγματική οικονομία που πιέζεται, στις κεντρικές τράπεζες που ξαναμπαίνουν σε άβολα διλήμματα και στις αγορές που, ακόμη και μέσα στην αναταραχή, αναζητούν το επόμενο trade. Ο στασιμοπληθωρισμός δεν είναι ακόμη βέβαιη κατάληξη. Έχει όμως πάψει να είναι αφηρημένη απειλή. Και όσο ο πόλεμος διαρκεί, τόσο περισσότερο θα μοιάζει με το βασικό σενάριο που κανείς δεν θέλει να ομολογήσει ανοιχτά.
Διαβάστε επίθσης;
Καμπανάκι BofA για Ευρώπη: Στασιμοπληθωρισμός αντί ανάπτυξης, αλλά οι αγορές αντέχουν
ΕΚΤ Προειδοποιεί: Παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή μπορεί να φέρει στασιμοπληθωρισμό
Fed σε αδιέξοδο, αγορές σε ένταση: Η σκιά του στασιμοπληθωρισμού επιστρέφει στις ΗΠΑ
Μ.Η.Τ. 242183