Προοπτικές νέου δημοσιονομικού χώρου με τη ρήτρα διαφυγής που προωθεί η Κομισιόν – Το σενάριο για εξαίρεση 1,5 δισ. στις αμυντικές δαπάνες
Ένα νέο παράθυρο δημοσιονομικής χαλάρωσης φαίνεται να ανοίγει για την Ελλάδα, καθώς η Κομισιόν εξετάζει την εξαίρεση των αμυντικών δαπανών από το όριο αύξησης των δαπανών που έχει συμφωνηθεί. Το ενδεχόμενο αυτό, εφόσον υλοποιηθεί, θα μπορούσε να δημιουργήσει επιπλέον δημοσιονομικό χώρο για νέες ελαφρύνσεις ή πρόσθετες επενδύσεις μέσα στο 2025.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε στη Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια ότι προτίθεται να προτείνει την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, κάτι που θα επιτρέψει στα κράτη-μέλη να αυξήσουν τις επενδύσεις στην άμυνα χωρίς να επηρεάζεται το Σύμφωνο Σταθερότητας.
Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι αυτό θα γίνει «με τρόπο ελεγχόμενο και υπό προϋποθέσεις», κάτι που κρατά τις κυβερνήσεις σε αναμονή για περισσότερες διευκρινίσεις.
Οι επιπτώσεις στον ελληνικό προϋπολογισμό
Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του 2025, οι αμυντικές δαπάνες της Ελλάδας ανέρχονται σε 1,5 δισ. ευρώ, ποσό που θα μπορούσε να εξαιρεθεί από τους περιορισμούς και να δημιουργήσει χώρο για νέες παρεμβάσεις. Σε συνολικό επίπεδο, οι αμυντικές δαπάνες της χώρας αγγίζουν το 3% του ΑΕΠ (μεταξύ 2,7%-2,8%), εκ των οποίων περίπου 0,6% του ΑΕΠ αφορά αγορές αμυντικού εξοπλισμού.
Για το 2026, οι προβλέψεις δείχνουν περαιτέρω αύξηση των αμυντικών επενδύσεων κατά 400-500 εκατ. ευρώ, φτάνοντας τα 2 δισ. ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι αν η Κομισιόν εγκρίνει την εξαίρεση, η Ελλάδα θα μπορεί είτε να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες της χωρίς να επηρεάζεται το έλλειμμα, είτε να χρησιμοποιήσει τον δημοσιονομικό χώρο για ελαφρύνσεις σε άλλους τομείς.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης καλωσόρισε την πρόταση, επισημαίνοντας τη δυνατότητα περαιτέρω ενίσχυσης των αμυντικών επενδύσεων χωρίς να επιβαρύνεται ο προϋπολογισμός.
Προσεκτική στάση από το οικονομικό επιτελείο
Παρά το θετικό κλίμα, το οικονομικό επιτελείο αντιμετωπίζει τη νέα προοπτική με συγκρατημένη αισιοδοξία, καθώς οποιαδήποτε χαλάρωση των δημοσιονομικών περιορισμών δεν πρέπει να θέσει σε κίνδυνο τη μείωση του χρέους και την αξιοπιστία της χώρας στις αγορές.
Η ελληνική οικονομία έχει επιδείξει ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις τα τελευταία χρόνια:
- Ο προϋπολογισμός του 2024 έκλεισε με πρωτογενές πλεόνασμα 5,1% του ΑΕΠ σε ταμειακή βάση και 3% του ΑΕΠ σε εθνικολογιστική βάση.
- Το πρωτογενές πλεόνασμα ξεπέρασε τον στόχο του 2,5% του ΑΕΠ, που είχε τεθεί στον προϋπολογισμό του 2025.
- Τα κρατικά έσοδα από φόρους τον Ιανουάριο του 2025 ήταν αυξημένα κατά 409 εκατ. ευρώ (+7,3%) έναντι των στόχων.
Αν και τα στοιχεία δείχνουν θετική πορεία, η κυβέρνηση εμφανίζεται προσεκτική, καθώς η δημοσιονομική χαλάρωση δεν πρέπει να διακινδυνεύσει τη σταθεροποίηση της οικονομίας.
Τι σημαίνει αυτό για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις;
Αν η Κομισιόν επιβεβαιώσει την εξαίρεση των αμυντικών δαπανών, η κυβέρνηση θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον επιπλέον δημοσιονομικό χώρο για:
- Πρόσθετες φοροελαφρύνσεις σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά
- Μείωση ασφαλιστικών εισφορών ή αύξηση επιδομάτων
- Περαιτέρω επενδύσεις σε υποδομές και κοινωνική πολιτική
Ωστόσο, πολλά θα εξαρτηθούν από τους όρους που θα θέσει η Κομισιόν και τις προτεραιότητες που θα επιλέξει η κυβέρνηση. Η οικονομική σταθερότητα παραμένει βασικός στόχος, αλλά αν επιβεβαιωθεί η νέα δημοσιονομική χαλάρωση, το 2025 μπορεί να φέρει επιπλέον ανάσες για την οικονομία και τους φορολογούμενους.
Διαβάστε επίσης: Ρήτρα διαφυγής: Η ΕΕ ανοίγει δημοσιονομικό χώρο για αμυντικές δαπάνες
Μ.Η.Τ. 242183