Σε δημόσια διαβούλευση το νέο πλαίσιο για δάνεια, ηλεκτρονικές συναλλαγές και δικαιώματα καταναλωτών

Νέο νομοσχέδιο ΥΠΑΝ για δάνεια και ηλεκτρονικές συναλλαγές. Πλαφόν στο κόστος δανεισμού και αυστηρότεροι κανόνες κατά του greenwashing

Σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση έως τις 29 Ιουνίου τέθηκε το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης, το οποίο φέρνει εκτεταμένες αλλαγές στην προστασία των καταναλωτών, στις συμβάσεις πιστώσεων, στις ηλεκτρονικές συναλλαγές και στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.

Η νομοθετική πρωτοβουλία ενσωματώνει τέσσερις ευρωπαϊκές οδηγίες, ωστόσο περιλαμβάνει και πρόσθετες εθνικές παρεμβάσεις που, σύμφωνα με το υπουργείο, ενισχύουν περαιτέρω τα δικαιώματα των πολιτών απέναντι σε τράπεζες, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις.

Στόχος είναι η δημιουργία ενός πιο διαφανούς και ασφαλούς πλαισίου συναλλαγών, σε μια περίοδο όπου η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών, η αύξηση του καταναλωτικού δανεισμού και οι νέες μορφές ηλεκτρονικού εμπορίου δημιουργούν νέες προκλήσεις για την προστασία των πολιτών.

Το νομοσχέδιο αφορά κυρίως καταναλωτικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες και λοιπές πιστώσεις χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις έως 100.000 ευρώ, δηλαδή το μεγαλύτερο μέρος των καθημερινών τραπεζικών συναλλαγών των νοικοκυριών.

Παράλληλα, επιχειρεί να αντιμετωπίσει χρόνιες παθογένειες της αγοράς, όπως οι δυσνόητοι συμβατικοί όροι, οι κρυφές χρεώσεις και η ελλιπής ενημέρωση των καταναλωτών πριν από τη λήψη χρηματοδότησης.

Πλαφόν στα επιτόκια και στο συνολικό κόστος των δανείων

Από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις του νομοσχεδίου είναι η θέσπιση ανώτατων ορίων στο συνολικό κόστος δανεισμού, με στόχο τον περιορισμό φαινομένων υπερχρέωσης.

Συγκεκριμένα, προβλέπεται η επιβολή πλαφόν στο Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο (Σ.Ε.Π.Ε.), το οποίο δεν θα μπορεί να υπερβαίνει συγκεκριμένα όρια σε σχέση με τα στοιχεία που δημοσιεύει η Τράπεζα της Ελλάδος. Το ακριβές ποσοστό θα καθορίζεται με κοινή υπουργική απόφαση σε συνεργασία με την κεντρική τράπεζα.

Παράλληλα, εισάγονται ανώτατα όρια και στο τελικό ποσό αποπληρωμής του δανείου. Για δάνεια διάρκειας έως τέσσερα χρόνια, το συνολικό κόστος δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το αρχικό κεφάλαιο κατά περισσότερο από 60%, ενώ για μεγαλύτερες διάρκειες τα όρια διαμορφώνονται στο 70% και 75% αντίστοιχα.

Η παρέμβαση αυτή στοχεύει να αποτρέψει περιπτώσεις όπου τόκοι, προμήθειες και πρόσθετες χρεώσεις εκτοξεύουν το τελικό ποσό αποπληρωμής πολύ υψηλότερα από το αρχικό ύψος του δανείου.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη διαφάνεια των τραπεζικών συμβάσεων. Οι τράπεζες θα υποχρεούνται να παρουσιάζουν με σαφή και κατανοητό τρόπο όλα τα επιτόκια, τις προμήθειες, τις επιβαρύνσεις και τους κινδύνους που συνδέονται με κάθε χρηματοδοτικό προϊόν.

Παράλληλα, ενισχύεται το δικαίωμα υπαναχώρησης των δανειοληπτών, καθώς καθίσταται απολύτως σαφές ότι οι πολίτες μπορούν να ακυρώσουν μία σύμβαση πίστωσης εντός 14 ημερών χωρίς αιτιολόγηση και χωρίς κυρώσεις.

Ανθρώπινη εξυπηρέτηση, «δικαίωμα στη λήθη» και μάχη κατά του greenwashing

Το νέο πλαίσιο επεκτείνει την προστασία και στις ψηφιακές υπηρεσίες, προβλέποντας ότι οι καταναλωτές θα διατηρούν το δικαίωμα επικοινωνίας με φυσικό πρόσωπο ακόμη και όταν οι συναλλαγές πραγματοποιούνται εξ αποστάσεως.

Η διάταξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι τράπεζες και οι επιχειρήσεις υιοθετούν όλο και περισσότερο αυτοματοποιημένα συστήματα εξυπηρέτησης και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Παράλληλα, θεσμοθετείται το λεγόμενο «δικαίωμα στη λήθη» για τους επιζώντες καρκίνου. Οι πιστωτικοί φορείς δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούν στοιχεία που αφορούν ογκολογική νόσο για ασφαλιστικές συμβάσεις που συνδέονται με δάνεια, εφόσον έχουν περάσει πέντε χρόνια από την ολοκλήρωση της θεραπείας.

Το νομοσχέδιο εισάγει επίσης αυστηρότερους κανόνες κατά των παραπλανητικών περιβαλλοντικών ισχυρισμών. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να τεκμηριώνουν με σαφήνεια κάθε αναφορά σε «πράσινα», «βιώσιμα» ή «οικολογικά» προϊόντα, ενώ προβλέπονται μέτρα για την αντιμετώπιση του φαινομένου του greenwashing.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας για το «δικαίωμα στην επισκευή». Οι καταναλωτές θα έχουν ενισχυμένα δικαιώματα να επιλέγουν επισκευή αντί αντικατάστασης σε μια σειρά ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών, από πλυντήρια και ψυγεία μέχρι κινητά τηλέφωνα, tablets και τηλεοράσεις.

Το Υπουργείο Ανάπτυξης καλεί πολίτες, επαγγελματικούς φορείς και κοινωνικούς εταίρους να συμμετάσχουν στη δημόσια διαβούλευση, η οποία θα ολοκληρωθεί στις 29 Ιουνίου, πριν το σχέδιο νόμου πάρει τον δρόμο προς τη Βουλή.