Σοκ από έκθεση του ΔΝΤ: «Έκρηξη» 85% στις τιμές κατοικιών στην Ελλάδα το 2016

Τα σπίτια ακριβαίνουν πιο γρήγορα από τους μισθούς: Η Ελλάδα με πολλά σπίτια αλλά χωρίς προσιτή στέγη – Οι προειδοποιήσεις του ΔΝΤ

Σε μία από τις πιο ηχηρές αποτυπώσεις της στεγαστικής κρίσης στην Ελλάδα προχώρησε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, καταγράφοντας ότι οι ζητούμενες τιμές κατοικιών έχουν αυξηθεί περίπου κατά 85% από το 2016, την ώρα που το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών ενισχύθηκε μόλις κατά 47%.

Η ανάλυση του ΔΝΤ, που βασίστηκε και σε δεδομένα της πλατφόρμας Spitogatos, περιγράφει μια αγορά ακινήτων η οποία δεν αντιμετωπίζει μόνο πρόβλημα επάρκειας κατοικιών, αλλά κυρίως βαθιά δομική ανισορροπία μεταξύ προσφοράς, ζήτησης και εισοδημάτων.

Σύμφωνα με την έκθεση «Inside Greece’s Housing Affordability Paradoxes», το στεγαστικό κόστος στην Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε σοβαρό κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα, καθώς το 2025 το διάμεσο κόστος στέγασης ξεπέρασε το ένα τρίτο του διαθέσιμου εισοδήματος. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι περίπου δύο στα πέντε νοικοκυριά δαπανούν πλέον πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση.

Η έκθεση αναδεικνύει ότι, παρά το γεγονός πως η Ελλάδα διαθέτει από τα υψηλότερα ποσοστά κατοικιών ανά κάτοικο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι πιέσεις στην προσιτότητα όχι μόνο δεν αποκλιμακώνονται αλλά επιδεινώνονται διαρκώς.

Οι μεγαλύτερες πιέσεις εντοπίζονται στην Αττική, τη Θεσσαλονίκη και τους τουριστικούς προορισμούς, όπου οι ζητούμενες τιμές αγοράς και ενοικίασης κινούνται αισθητά υψηλότερα από τον μέσο όρο της χώρας.

Ακίνητα ακριβά, μικρά σπίτια λίγα και ενοίκια σε νέα επίπεδα

Η έκθεση του ΔΝΤ καταγράφει έντονες στρεβλώσεις στην ελληνική αγορά κατοικίας. Παρά την αύξηση των διαθέσιμων αγγελιών, η αγορά εμφανίζει σημαντικές αναντιστοιχίες μεταξύ του τύπου ακινήτων που προσφέρονται και εκείνων που πραγματικά ζητούν τα νοικοκυριά.

Περισσότερο από το 55% των ακινήτων που διατίθενται προς πώληση ξεπερνούν τις 200.000 ευρώ, επίπεδο το οποίο θεωρείται απαγορευτικό για μεγάλο μέρος των Ελλήνων αγοραστών. Την ίδια στιγμή, η ζήτηση μετατοπίζεται όλο και περισσότερο προς μικρότερα και οικονομικότερα ακίνητα.

Ωστόσο, στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη μόλις το 30% των διαθέσιμων κατοικιών προς ενοικίαση είναι κάτω από 60 τετραγωνικά μέτρα, όταν στις υπόλοιπες περιφέρειες το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει περίπου το 55%.

Η μέση ζητούμενη τιμή ενοικίασης διαμορφώνεται πλέον στα περίπου 575 ευρώ σε εθνικό επίπεδο και στα 785 ευρώ στην Αττική, αποτυπώνοντας την ένταση των πιέσεων κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Παράλληλα, ο μέσος χρόνος παραμονής ενός ακινήτου στην αγορά φτάνει περίπου τους οκτώ μήνες για πώληση και τους έξι μήνες για ενοικίαση, στοιχείο που δείχνει ότι η αγορά παραμένει ενεργή αλλά όχι επαρκώς λειτουργική ως προς τη σύζευξη προσφοράς και ζήτησης.

Airbnb, ενεργειακό κόστος και οι παρεμβάσεις που ζητά το ΔΝΤ

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει το ΔΝΤ και στην εκρηκτική ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων, τις οποίες συνδέει άμεσα με την επιδείνωση της στεγαστικής προσιτότητας σε περιοχές υψηλής ζήτησης.

Σύμφωνα με την ανάλυση, οι καταχωρίσεις βραχυχρόνιων μισθώσεων αυξήθηκαν κατά 240% την περίοδο 2017-2024, φτάνοντας περίπου τις 230.000 κατοικίες, δηλαδή περίπου το 3,5% του συνολικού στεγαστικού αποθέματος της χώρας.

Η έκθεση διαπιστώνει ότι όπου υπάρχει μεγάλη συγκέντρωση Airbnb καταγράφονται υψηλότερες τιμές κατοικιών και μικρότερη διαθεσιμότητα ακινήτων για μακροχρόνια μίσθωση, κυρίως σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και τουριστικές περιοχές.

Ταυτόχρονα, το ΔΝΤ αναδεικνύει και ένα ακόμη διαρθρωτικό πρόβλημα: τη χαμηλή ενεργειακή απόδοση του ελληνικού κτιριακού αποθέματος. Όπως επισημαίνεται, οι ελληνικές κατοικίες καταναλώνουν περίπου 65% περισσότερη ενέργεια ανά τετραγωνικό μέτρο σε σχέση με τις αντίστοιχες πορτογαλικές κατοικίες, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο το συνολικό κόστος στέγασης.

Με βάση τα ευρήματα, το ΔΝΤ προτείνει συνδυασμό παρεμβάσεων που περιλαμβάνει περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, επενδύσεις σε κοινωνική και προσιτή κατοικία, μεταρρυθμίσεις στο καθεστώς εξ αδιαιρέτου ιδιοκτησίας και ενίσχυση της παραγωγικότητας του κατασκευαστικού κλάδου ώστε να αυξηθεί η διαθέσιμη προσφορά κατοικιών.

Η έκθεση καταλήγει ότι η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα δεν αποτελεί παροδικό φαινόμενο, αλλά βαθιά δομική πρόκληση με σοβαρές κοινωνικές, δημογραφικές και οικονομικές συνέπειες.

Διαβάστε επίσης: Το ΔΝΤ δίνει «συντεταγμένες» για την επίλυση του στεγαστικού στην Ελλάδα