H ελληνική κυβέρνηση προετοιμάζεται για μια μακρά διαπραγμάτευση ενόψει του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034

Σε φάση στρατηγικής προετοιμασίας βρίσκεται η ελληνική κυβέρνηση, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη δώσει στη δημοσιότητα την πρότασή της για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (Multiannual Financial Framework – MFF) που καλύπτει την περίοδο 2028-2034. Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυξημένο συνολικό προϋπολογισμό, ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές, αλλά ταυτόχρονα φέρνει σημαντικές ανακατατάξεις στον τρόπο κατανομής των κονδυλίων.

Η Ελλάδα διατηρεί επιφυλακτική στάση, ενόψει των αναμενόμενων σκληρών διαπραγματεύσεων, οι οποίες ενδέχεται να κορυφωθούν κατά την ελληνική Προεδρία της Ε.Ε. στο δεύτερο εξάμηνο του 2027. Την εθνική στρατηγική «τρέχει» ο Κωστής Μουσουρούλης, έμπειρο στέλεχος της Κομισιόν, που έχει αναλάβει ειδικός σύμβουλος του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη για το MFF.

Η ατζέντα της Αθήνας: Ποια κονδύλια επιδιώκει να διασφαλίσει

Η βασική στόχευση της Ελλάδας είναι να διατηρηθεί τουλάχιστον η ισχύουσα ροή χρηματοδότησης προς τους δύο παραδοσιακούς πυλώνες: την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) και τις πολιτικές Συνοχής (ΕΣΠΑ). Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, η χώρα μας αναμένεται να λάβει συνολικά 49,2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028–2034. Από αυτά:

• 42,9 δισ. ευρώ κατευθύνονται σε κοινό άξονα για περιφερειακή ανάπτυξη (ΕΣΠΑ, ΚΑΠ και άλλες δράσεις).

• 3,5 δισ. ευρώ προβλέπονται για πολιτικές μετανάστευσης, ασφάλειας και εσωτερικών υποθέσεων.

• 2,8 δισ. ευρώ θα διατεθούν από το νέο Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα.

Ωστόσο, σύμφωνα με εκτιμήσεις από το οικονομικό επιτελείο, η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στα απόλυτα ποσά, αλλά και στη σταδιακή υποβάθμιση του ρόλου της ΚΑΠ και των πολιτικών Συνοχής, καθώς αυτές οι κατηγορίες βλέπουν το μερίδιό τους να μειώνεται από 66% στο 40% του συνόλου του προϋπολογισμού.

Αντιδράσεις για τις περικοπές στην ΚΑΠ – Το «μέτωπο του Νότου»

Σοβαρές ενστάσεις έχει προκαλέσει στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, η πρόβλεψη για μείωση της χρηματοδότησης της ΚΑΠ έως και κατά 30%, σε πραγματικές τιμές 2025, με συνολικό κονδύλι κάτω από τα 300 δισ. ευρώ έναντι σχεδόν 387 δισ. της περιόδου 2021-2027.

Όπως διαρρέεται, τόσο η Ισπανία όσο και η Πορτογαλία είναι αντίθετες σε μια τέτοια εξέλιξη, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει σε τροποποιήσεις της αρχικής πρότασης. Η ελληνική πλευρά παρακολουθεί στενά τις διεργασίες, στοχεύοντας στη διατήρηση επαρκούς στήριξης για τον αγροτικό τομέα, ιδίως ενόψει των αυξημένων προκλήσεων λόγω κλιματικής αλλαγής και γεωπολιτικών αναταράξεων.

Νέες προτεραιότητες: Ευρω-φόρος, άμυνα, ανταγωνιστικότητα

Για πρώτη φορά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση ευρωπαϊκού φόρου στις μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις που έχουν ετήσιο τζίρο άνω των 100 εκατ. ευρώ. Αν και αρχικά η πρόταση στόχευε σε κατώφλι των 50 εκατ., το όριο αυξήθηκε μετά από έντονες αντιδράσεις ώστε να περιοριστεί ο αριθμός των επιχειρήσεων που επηρεάζονται.

Η αντίδραση ήταν άμεση, με τον Γερμανό Καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς να δηλώνει ρητά ότι η Ε.Ε. «δεν έχει καμία νομική βάση να επιβάλλει φόρο» και προσθέτοντας ότι «δεν πρόκειται να το κάνουμε αυτό». Σημειώνεται ότι ο Μερτς και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανήκουν στο ίδιο πολιτικό κόμμα (CDU), γεγονός που προσδίδει ακόμη μεγαλύτερο πολιτικό βάρος στις δηλώσεις του.

Στο σκέλος της άμυνας και ανταγωνιστικότητας, η Κομισιόν προτείνει τη δημιουργία δύο νέων ισχυρών εργαλείων:

• Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, με κονδύλια άνω των 400 δισ. ευρώ, για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης και τη στήριξη της καινοτομίας.

• Τον μηχανισμό Global Europe, με 200 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση της εξωτερικής πολιτικής της Ε.Ε., με προφανή στόχευση τις γεωπολιτικές ισορροπίες με Ρωσία, Κίνα και ΗΠΑ.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόταση ενοποίησης της ΚΑΠ και των πολιτικών Συνοχής σε κοινό ταμείο, κάτι που για πρώτη φορά θα επιφέρει κοινή διαχείριση των πόρων αυτών. Παρότι αυτή η αλλαγή στοχεύει σε μεγαλύτερη ευελιξία, γεννά ανησυχίες για πιθανή συμπίεση των εθνικών προτεραιοτήτων, ειδικά για χώρες όπως η Ελλάδα με ιδιαίτερα αναπτυξιακές ανάγκες σε περιφέρειες, νησιά και ορεινούς δήμους.