Η αντίστροφη μέτρηση για την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης έχει ξεκινήσει, με την Τράπεζα της Ελλάδος να επισημαίνει ότι η τελευταία περίοδος εφαρμογής του προγράμματος θα είναι και η πλέον απαιτητική. Το μεγάλο στοίχημα είναι η έγκαιρη ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων και των επενδυτικών έργων, ώστε να αξιοποιηθούν στο σύνολό τους οι διαθέσιμοι ευρωπαϊκοί πόροι πριν από τη λήξη του μηχανισμού, στα τέλη Αυγούστου.
Στην τελευταία της έκθεση, η κεντρική τράπεζα σημειώνει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ως προς την πρόοδο υλοποίησης του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης, τόσο στις εκταμιεύσεις όσο και στην επίτευξη των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών στόχων.
Μετά την εκταμίευση της έβδομης δόσης επιχορηγήσεων και της έκτης δόσης δανείων, τον Απρίλιο του 2026, οι συνολικοί πόροι που έχει εισπράξει η χώρα μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης διαμορφώθηκαν στα 24,6 δισ. ευρώ. Το ποσό αντιστοιχεί στο 68% των συνολικών κονδυλίων που δικαιούται η Ελλάδα. Από αυτά, τα 12,9 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις, που αντιστοιχούν στο 71% των εγκεκριμένων πόρων αυτής της κατηγορίας, ενώ τα υπόλοιπα 11,7 δισ. ευρώ προέρχονται από το δανειακό σκέλος, καλύπτοντας το 66% των διαθέσιμων δανείων.
Τον Μάιο ακολούθησε η κατάθεση των προτελευταίων αιτημάτων πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα οποία αφορούν την όγδοη δόση επιχορηγήσεων και την έβδομη δόση δανείων, συνολικού ύψους 1,63 δισ. ευρώ. Τα αιτήματα συνδέονται με την ολοκλήρωση 34 οροσήμων και στόχων που καλύπτουν παρεμβάσεις στην Υγεία, την αγορά εργασίας, την αναβάθμιση δεξιοτήτων, την κοινωνική συνοχή, τον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δημοσίου και της οικονομίας, καθώς και τη συμβασιοποίηση δανειακών πόρων ύψους 11,5 δισ. ευρώ.
Συμβάσεις ύψους 13,2 δισ. ευρώ
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο δανειακό πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς η πορεία των συμβασιοποιήσεων αποτελεί βασικό προαπαιτούμενο για την εκταμίευση των σχετικών πόρων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, μέχρι το τέλος Μαΐου, οπότε και ολοκληρώθηκε η προθεσμία υπογραφής συμβάσεων, είχαν εγκριθεί έργα συνολικού προϋπολογισμού 13,2 δισ. ευρώ μέσω του RRF. Πρόκειται για το ανώτατο όριο που απαιτείται προκειμένου να υποβληθεί και το τελευταίο αίτημα χρηματοδότησης από το δανειακό σκέλος του προγράμματος.
Οι εκταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις θα συνεχιστούν έως το 2029, καθώς πραγματοποιούνται σταδιακά ανάλογα με την πρόοδο υλοποίησης κάθε επενδυτικού σχεδίου. Μέχρι το τέλος Μαΐου είχαν ήδη διοχετευθεί στην αγορά περίπου 6 δισ. ευρώ.
Η δύσκολη τελική ευθεία
Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει καταγραφεί, η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι η ολοκλήρωση του προγράμματος συνοδεύεται από αυξημένες προκλήσεις. Για να απορροφηθούν οι εναπομείναντες πόροι, που προσεγγίζουν τα 10 δισ. ευρώ, θα πρέπει μέσα στους επόμενους μήνες να ολοκληρωθεί ένας μεγάλος αριθμός επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, ώστε να υποβληθούν εγκαίρως τα τελικά αιτήματα πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η κεντρική τράπεζα, πρόκειται για έναν ιδιαίτερα φιλόδοξο στόχο, δεδομένου του όγκου των εκκρεμοτήτων που απομένουν έως τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης.
Πιθανές δημοσιονομικές επιβαρύνσεις
Η έκθεση προειδοποιεί παράλληλα για τον κίνδυνο δημοσιονομικών επιβαρύνσεων σε περίπτωση καθυστερήσεων. Εφόσον συμβασιοποιημένα έργα δεν καταφέρουν να ολοκληρώσουν εγκαίρως τις απαιτούμενες διαδικασίες ώστε να χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενδέχεται να χρειαστεί η κάλυψη μέρους του κόστους από εθνικούς πόρους μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, γεγονός που θα μπορούσε να ασκήσει πρόσθετες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά.
Η επόμενη ημέρα μετά το NGEU
Με δεδομένο ότι το ευρωπαϊκό πρόγραμμα NextGenerationEU ολοκληρώνεται τον Αύγουστο, η Τράπεζα της Ελλάδος υπογραμμίζει ότι οι μεταρρυθμίσεις και τα επενδυτικά σχέδια που δεν θα έχουν ολοκληρωθεί θα πρέπει να συνεχιστούν μέσω άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, κρίσιμη θεωρείται η αξιοποίηση των πόρων του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου της περιόδου 2028-2034, καθώς και των ειδικών ευρωπαϊκών ταμείων, όπως το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων, ώστε να διατηρηθεί η επενδυτική δυναμική της ελληνικής οικονομίας και τα επόμενα χρόνια.
Διαβάστε επίσης: Ταμείο Ανάκαμψης: Εκτός χρηματοδότησης έργα άνω των €150 εκατ. – Οι μεγαλύτερες απεντάξεις
Μ.Η.Τ. 242183