Τη στρατηγική αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας στον ενεργειακό χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης επιβεβαίωσε η Τετραμερής Υπουργική Συνάντηση για την Ενέργεια και τη Διασυνδεσιμότητα που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, με τη συμμετοχή Ελλάδας, Σερβίας, Βόρειας Μακεδονίας και Βουλγαρίας.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η διεύρυνση του Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου και η ενίσχυση των περιφερειακών ενεργειακών διασυνδέσεων.
Επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου
Όπως ανέφερε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, η συνεργασία με τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία εντάσσεται στον σχεδιασμό για περαιτέρω ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της γεωπολιτικής σταθερότητας στην περιοχή, μέσω της ενοποίησης των ενεργειακών υποδομών και της βελτίωσης της διασυνδεσιμότητας.
Στη συνάντηση υπογραμμίστηκε η ανάγκη για ταχύτερη ανάπτυξη στρατηγικών έργων υποδομής, καθώς και για στενότερη σύγκλιση των ενεργειακών αγορών της περιοχής με την ευρωπαϊκή αγορά.
Συμμετοχές υψηλού επιπέδου
Στην Τετραμερή συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, η υπουργός Ενέργειας της Σερβίας Ντουμπράβκα Χαντάνοβοτς, η υπουργός Ενέργειας και Ορυκτών της Βόρειας Μακεδονίας Σάνια Μποζίνοφσκα, καθώς και ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος.
Παρόντες ήταν επίσης ανώτατα στελέχη διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς ενέργειας και φυσικού αερίου από τις τέσσερις χώρες, καθώς και η ηγεσία της ΔΕΣΦΑ και του ΑΔΜΗΕ, επιβεβαιώνοντας τον τεχνικό και επιχειρησιακό χαρακτήρα της συνεργασίας.
Αποφάσεις – Επόμενα βήματα
Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν στη θεσμοθέτηση της Τετραμερούς Υπουργικής Συνάντησης ως μόνιμου μηχανισμού συνεργασίας για την ενέργεια στα Βαλκάνια.
Η επόμενη συνεδρίαση έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί τον Σεπτέμβριο στη Σερβία, με στόχο την επιτάχυνση των έργων διασύνδεσης και την περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου της περιοχής.
Ο κ. Παπασταύρου έκανε την ακόλουθη δήλωση:
«Η γεωγραφία και η ιστορία μάς χώριζαν για δεκαετίες. Η ενέργεια χτίζει γέφυρες σταθερότητας και συνεργασίας. Η σημερινή συνάντηση των υπουργών Ενέργειας της Ελλάδας, της Σερβίας, της Βόρειας Μακεδονίας και της Βουλγαρίας επιβεβαίωσε ότι η ενεργειακή ασφάλεια και η περιφερειακή συνεργασία είναι προτεραιότητα για όλους μας. Η Ελλάδα πρωταγωνιστεί στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική με έργα στρατηγικής σημασίας. Υποδομές, διασυνδέσεις, σύζευξη αγορών, ο Κάθετος Διάδρομος, έργα που ενισχύουν την ασφάλεια εφοδιασμού, ενδυναμώνουν τη γεωπολιτική σταθερότητα και δημιουργούν συνθήκες ανάπτυξης στην περιοχή. Σήμερα συμφωνήσαμε τη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου με τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, καθώς και τη θεσμοθέτηση της συνεργασίας των τεσσάρων κρατών. Η επόμενη συνάντηση θα γίνει τον Σεπτέμβριο στο Βελιγράδι. Με κοινό όραμα, με σχέδιο, η ενέργεια γίνεται δύναμη σύγκλησης και ευημερίας στην περιοχή».
Η υπουργός Ενέργειας της Σερβίας Ντουμπράβκα Χαντάνοβιτς υπογράμμισε: «Πολύ καλή και παραγωγική ήταν η περιφερειακή Υπουργική Συνάντηση στην Αθήνα και είμαι ευγνώμων στον υπουργό κ. Παπασταύρου για τη διοργάνωση. Είναι πολύ σημαντικό να συζητάμε για τη βελτίωση των διασυνδέσεών μας και της συνδεσιμότητας στην περιοχή. Ο στόχος είναι να ολοκληρωθεί ο διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου Σερβίας-Βόρειας Μακεδονίας μέχρι το τέλος του 2027. Βρισκόμαστε στη διαδικασία εξασφάλισης των χωροθετικών όρων τόσο για τη διασύνδεση όσο και για το βόρειο τμήμα του δικτύου αγωγών φυσικού αερίου προς την πόλη Βράνιε. Το δικό μας τμήμα θα έχει δυναμικότητα ενάμισι δισεκατομμυρίου κυβικών μέτρων. Η Σερβία σχεδιάζει να επενδύσει τα επόμενα χρόνια 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ σε υποδομές φυσικού αερίου και στην ενίσχυση των αγωγών που διέρχονται από τη χώρα μας, όπως προβλέπεται και στο σχέδιο “Σερβία 2030-2035”. Η Σερβία είναι η πρώτη χώρα μεταξύ των υποψήφιων προς ένταξη χωρών που πληροί τις προϋποθέσεις για σύζευξη με την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχουμε εναρμονίσει το ρυθμιστικό μας πλαίσιο και αναμένουμε την επιβεβαίωση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Ελλάδα και η Βουλγαρία έχουν επίσης ενδιαφέρον για τη σύζευξη αγορών, ως κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ως χώρες που συνδέονται με τα συστήματα μεταφοράς με τα οποία θα ενοποιηθούμε. Χρειαζόμαστε στήριξη στις Βρυξέλλες ώστε να ολοκληρωθούν αυτές οι διαδικασίες το συντομότερο δυνατό. Η επόμενη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στο Βελιγράδι το φθινόπωρο. Χαιρόμαστε που θα είμαστε οι οικοδεσπότες και θα εξετάσουμε το ενδεχόμενο να προσκαλέσουμε και άλλες χώρες».
Η υπουργός Ενέργειας και Ορυκτών της Βόρειας Μακεδονίας Σάνια Μποζίνοφσκα τόνισε: «Πρώτα απ’ όλα, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Έλληνα υπουργό γι’ αυτή την ευκαιρία. Είναι μια συνάντηση που γίνεται για πρώτη φορά και είναι πολύ σημαντικό ότι οι τέσσερις χώρες καθίσαμε μαζί στο ίδιο τραπέζι. Παρότι οι δύο χώρες είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι άλλες δύο δεν είναι, νομίζω ότι όλοι συμφωνήσαμε πως η περιφερειακή συνεργασία είναι πολύ σημαντική. Συζητήσαμε για τα έργα πάνω στα οποία εργάζεται κάθε χώρα. Υπάρχουν κοινά έργα που υλοποιούμε μαζί. Μιλήσαμε για τα έργα που έχει κάθε χώρα με τη Βουλγαρία, με τη Σερβία και με την Ελλάδα. Η Βόρεια Μακεδονία εργάζεται πάνω στη διασύνδεση με την Ελλάδα. Χθες δημοσιεύσαμε τον διαγωνισμό για τη Σερβία. Έτσι, μέχρι το τέλος του επόμενου έτους θα είμαστε έτοιμοι και η διασύνδεση Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας-Σερβίας θα βρίσκεται σε λειτουργία. Στη συνέχεια, συζητήσαμε για ακόμη μεγαλύτερη περιφερειακή συνεργασία. Συμφωνήσαμε να πραγματοποιηθεί και επόμενη συνάντηση. Πιστεύω ότι είναι μια εξαιρετική ευκαιρία να καθόμαστε όλοι μαζί με αυτόν τον τρόπο και όλοι οι συμμετέχοντες στον ενεργειακό τομέα να εκφράζουν το ενδιαφέρον τους και να λένε ότι χρειάζεται να συνεργαστούμε ακόμη περισσότερο.
Συμφωνήσαμε η επόμενη συνάντηση να γίνει στο Βελιγράδι, στη συνέχεια στα Σκόπια και μετά στη Σόφια. Άρα θα έχουμε τακτικές συναντήσεις αυτού του τύπου».
Ο υφυπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας Κίριλ Τεμέλκοφ ανέφερε: «Είμαι πολύ χαρούμενος που βρίσκομαι εδώ, έπειτα από την πρόσκληση του υπουργού κ. Παπασταύρου. Βρισκόμαστε εδώ μαζί με τους συναδέλφους μας από τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία. Συζητήσαμε εκτενώς για την ολοκλήρωση των ενεργειακών υποδομών και την ενοποίηση των αγορών μεταξύ των χωρών μας και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι όλες αυτές οι χώρες χρειάζεται να αναπτύξουν πολύ στενές σχέσεις και να συνεργαστούν στενά για την ανάπτυξη των ενεργειακών μας συστημάτων, γιατί τελικά αυτός είναι ο τρόπος ώστε να είμαστε πολύ πιο ασφαλείς, πολύ πιο αξιόπιστοι στις μεταξύ μας σχέσεις και να διασφαλίζουμε την αξιοπιστία προς τους πολίτες μας. Εντοπίσαμε πολύ σημαντικά έργα τα οποία μπορούμε να συνεχίσουμε να αναπτύσσουμε στην περιοχή. Η διασυνδεσιμότητα δεν αφορά μόνο Βουλγαρία και Ελλάδα. Είμαστε χαρούμενοι που έχουμε μια πολύ καλή σχέση και μια πολύ καλή διασύνδεση μεταξύ των δύο χωρών μας. Όμως συνειδητοποιήσαμε ότι, μαζί με τους γείτονές μας, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, μπορούμε να επεκτείνουμε ακόμη περισσότερο αυτή τη συνεργασία. Ευχαριστώ λοιπόν όλους τους συμμετέχοντες. Οι χώρες μας θα συνεχίσουν να συνεργάζονται εντατικά, γιατί αυτό είναι προς όφελος των πολιτών μας, κάτι που αποτελεί ακριβώς το βασικό μας καθήκον».
Μεγαλύτερη ενοποίηση των αγορών και ισότιμα οφέλη
Στο Κοινό Ανακοινωθέν που εξέδωσαν οι τέσσερις υπουργοί αναφέρουν:
«Σήμερα, οι υπουργοί και εκπρόσωποι αρμόδιοι για θέματα Ενέργειας της Ελληνικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Σερβίας, της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας και της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας συναντήθηκαν στην Αθήνα, προκειμένου να συζητήσουν το μέλλον της περιφερειακής ενεργειακής συνεργασίας και συνδεσιμότητας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Σε μια περίοδο συνεχιζόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και μεταβλητότητας στις διεθνείς ενεργειακές αγορές, οι υπουργοί επαναβεβαίωσαν ότι η ενεργειακή ασφάλεια, η προσιτότητα των τιμών και η ανθεκτικότητα δεν αποτελούν πλέον αποκλειστικά εθνικές προτεραιότητες, αλλά κοινές ευρωπαϊκές και περιφερειακές ευθύνες. Υπογράμμισαν ότι η Νοτιοανατολική Ευρώπη πρέπει να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της μελλοντικής αρχιτεκτονικής του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος, μέσω βαθύτερης συνεργασίας, ισχυρότερων διασυνδέσεων και μεγαλύτερης ενοποίησης των αγορών.
Οι υπουργοί αναγνώρισαν τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτύχει η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια στην ενίσχυση της ενεργειακής της ασφάλειας, στη διαφοροποίηση των οδεύσεων και πηγών προμήθειας και στην επιτάχυνση της καθαρής ενεργειακής μετάβασης. Ταυτόχρονα, τόνισαν ότι εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές προκλήσεις, ιδιαίτερα ως προς τη διασφάλιση ότι όλες οι περιφέρειες της Ευρώπης θα επωφελούνται ισότιμα από μια πραγματικά ολοκληρωμένη, διασυνδεδεμένη και ανταγωνιστική Ενεργειακή Ένωση.
Στο πλαίσιο αυτό, οι υπουργοί ανέδειξαν τη στρατηγική σημασία της περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ γειτονικών χωρών ως καταλύτη για την προώθηση της διασυνδεσιμότητας των υποδομών, της ενοποίησης των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, της ευελιξίας των συστημάτων και της ασφάλειας εφοδιασμού. Χαιρέτισαν τον στενότερο συντονισμό μεταξύ των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς και ενθάρρυναν όλους τους εμπλεκόμενους φορείς να εντείνουν τις προσπάθειες για την άρση των εναπομεινάντων εμποδίων στη διασυνοριακή ενοποίηση και τη διευκόλυνση επενδύσεων σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
Οι υπουργοί συζήτησαν επίσης τις επιπτώσεις της συνεχιζόμενης αστάθειας στην ευρύτερη περιοχή και στη Μέση Ανατολή στις διεθνείς ενεργειακές αγορές, αναγνωρίζοντας τη σημασία συντονισμένων δράσεων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι σε διαταραχές εφοδιασμού και διακυμάνσεις τιμών. Υπογράμμισαν ότι η ενισχυμένη περιφερειακή διασυνδεσιμότητα συμβάλλει όχι μόνο στην ενεργειακή ασφάλεια, αλλά και στη σταθερότητα των τιμών, στην ανταγωνιστικότητα και στην επιτυχή ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Οι συμμετέχοντες επαναβεβαίωσαν την κοινή τους φιλοδοξία να εργαστούν προς ένα περισσότερο διασυνδεδεμένο, ανθεκτικό και στραμμένο στο μέλλον περιφερειακό ενεργειακό πλαίσιο, σε ευθυγράμμιση με τους ευρύτερους στόχους της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Ένωσης. Συμφώνησαν ότι η Νοτιοανατολική Ευρώπη μπορεί και πρέπει να αναδειχθεί σε πυλώνα σταθερότητας, συνεργασίας και στρατηγικής συνδεσιμότητας για την ευρύτερη ευρωπαϊκή ήπειρο».
Μ.Η.Τ. 242183