Νέα εποχή στην αποταμίευση: Οι χαμηλές αποδόσεις οδηγούν τους Έλληνες μακριά από τις προθεσμιακές καταθέσεις. Τι δείχνουν τα στοιχεία της ΤτΕ

Το 2026 προδιαγράφεται ως χρονιά αυξημένου διαθέσιμου εισοδήματος για τα ελληνικά νοικοκυριά, χάρη στις φορολογικές ελαφρύνσεις και τη σταδιακή άνοδο των μισθών. Ωστόσο, η εικόνα στις τράπεζες δείχνει ότι αυτή η πρόσθετη ρευστότητα δεν κατευθύνεται πλέον αυτόματα στις κλασικές προθεσμιακές καταθέσεις. Οι χαμηλές αποδόσεις λειτουργούν αποτρεπτικά και ενισχύουν μια σταδιακή αλλά σταθερή μετατόπιση των αποταμιευτών προς πιο ευέλικτες και πιο αποδοτικές λύσεις.

Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το ενδεκάμηνο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2025 καταγράφουν μια σαφή εικόνα. Οι καταθέσεις των νοικοκυριών αυξήθηκαν κατά 4,651 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση, φτάνοντας στα 152,436 δισ. ευρώ τον Νοέμβριο, από 147,785 δισ. ευρώ έναν χρόνο νωρίτερα. Την ίδια περίοδο οι καταθέσεις των επιχειρήσεων ενισχύθηκαν κατά 4,172 δισ. ευρώ, αγγίζοντας τα 50,284 δισ. ευρώ. Παρά τη συνολική άνοδο, η σύνθεση αυτών των καταθέσεων αλλάζει με ταχείς ρυθμούς.

Η μεγάλη μετατόπιση από τις προθεσμιακές στη ρευστότητα

Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει στην Ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής ότι περίπου το 76% των καταθέσεων του ιδιωτικού τομέα βρίσκεται πλέον σε λογαριασμούς μίας ημέρας, δηλαδή σε πλήρως ρευστά διαθέσιμα. Η αύξηση των καταθέσεων το 2025 προήλθε σχεδόν αποκλειστικά από αυτή την κατηγορία, η οποία ενισχύθηκε κατά 5,5 δισ. ευρώ στους πρώτους δέκα μήνες του έτους, την ώρα που οι προθεσμιακές καταθέσεις μειώθηκαν κατά 2,3 δισ. ευρώ.

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τη συμπίεση των αποδόσεων. Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής των καταθέσεων μίας ημέρας επιταχύνθηκε στο 7,9% τον Οκτώβριο του 2025, από 5,7% τον Δεκέμβριο του 2024, ενώ στις προθεσμιακές καταθέσεις ο αντίστοιχος ρυθμός γύρισε σε αρνητικό έδαφος, στο -1,8% από θετικό 0,9% ένα χρόνο πριν. Ταυτόχρονα, το μεσοσταθμικό επιτόκιο των προθεσμιακών καταθέσεων των νοικοκυριών υποχώρησε στο 1,2% το τρίτο τρίμηνο του 2025, από 1,7% στο τέλος του 2024, υπογραμμίζοντας ότι οι αποδόσεις δεν επαρκούν για να καλύψουν ούτε τον πληθωρισμό.

Οι τράπεζες επενδύουν στη στροφή των καταθετών

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι τράπεζες επιχειρούν να διατηρήσουν τα κεφάλαια εντός του συστήματος μέσω νέων επενδυτικών προϊόντων. Τα τελευταία τρία χρόνια έχουν προωθηθεί λύσεις τύπου target maturity, οι οποίες συνδέουν την απόδοση με συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα και επιδιώκουν να προστατεύσουν την αγοραστική δύναμη από τον πληθωρισμό. Σε αυτά τα προϊόντα έχουν τοποθετηθεί περίπου 5,1 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 3,2 δισ. μόνο μέσα στο 2025, στοιχείο που αντανακλά τόσο την αυξημένη ρευστότητα όσο και την αναζήτηση αποδόσεων πέρα από τις καταθέσεις.

Παράλληλα, το γεγονός ότι τα επιτόκια των ελληνικών προθεσμιακών παραμένουν χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης ενισχύει την πίεση για διαφοροποίηση. Οι αποταμιευτές διατηρούν μεγαλύτερα ποσά σε λογαριασμούς άμεσης διαθεσιμότητας για ευελιξία, αλλά ταυτόχρονα αναζητούν επενδυτικά εργαλεία που προσφέρουν καλύτερη σχέση κινδύνου και απόδοσης.

Το 2026 ως σημείο καμπής για τις αποταμιεύσεις

Η αναμενόμενη άνοδος του διαθέσιμου εισοδήματος το 2026 δημιουργεί προϋποθέσεις για περαιτέρω αύξηση των τραπεζικών καταθέσεων. Όμως η δομή τους θα εξαρτηθεί από το αν οι τράπεζες θα καταφέρουν να προσφέρουν προϊόντα που ανταποκρίνονται στις νέες απαιτήσεις των καταναλωτών. Με τις προθεσμιακές να χάνουν την ελκυστικότητά τους και τις αγορές κεφαλαίου να αποκτούν μεγαλύτερο ρόλο στη λιανική αποταμίευση, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα εισέρχεται σε μια φάση μετάβασης, όπου η ρευστότητα παραμένει άφθονη, αλλά η παραδοσιακή κατάθεση παύει να είναι η αυτονόητη επιλογή.

Διαβάστε επίσης: Τράπεζες: Επιβραδύνεται η στροφή στις προθεσμιακές καταθέσεις