ΥΠΕΘΑ: Διευκρινίσεις για το καθεστώς αναβολών και κατοίκων εξωτερικού στο υπό ψήφιση νομοσχέδιο

Πηγές του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας διευκρινίζουν ότι οι ρυθμίσεις του σχεδίου νόμου «Χάρτης μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων στη Νέα Εποχή», το οποίο έχει κατατεθεί στη Βουλή, δεν επηρεάζουν όσους ήδη σπουδάζουν ή διαμένουν στο εξωτερικό. Όπως επισημαίνεται, οι υφιστάμενες διατάξεις εξακολουθούν να ισχύουν για το σύνολο των στρατευσίμων που έχουν ήδη αποκτήσει σχετικό καθεστώς.

Το νομοσχέδιο εισάγει νέο μοντέλο θητείας και αναδιάρθρωση του πλαισίου αναβολών και απαλλαγών, με στόχο τον εξορθολογισμό του συστήματος. Κατά την παρουσίασή του, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας υπογράμμισε ότι η εκπλήρωση της στρατιωτικής θητείας αποτελεί συνταγματική υποχρέωση, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 6 του Συντάγματος.

Ισχύον καθεστώς κατοίκων εξωτερικού (προ του νομοσχεδίου)

Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, μόνιμος κάτοικος εξωτερικού θεωρείται όποιος:

• έχει συμπληρώσει 7 συνεχή έτη διαμονής για λόγους βιοπορισμού, ή
• 11 έτη αθροιστικά, συμπεριλαμβανομένων σπουδών στην αλλοδαπή.

Με τη συμπλήρωση του 33ου έτους ηλικίας παρέχεται η δυνατότητα εξαγοράς της θητείας έναντι 810 ευρώ ανά μήνα, κατόπιν 20ήμερης παρουσίας σε Κέντρο Εκπαίδευσης Νεοσυλλέκτων.

Όσοι έχουν γεννηθεί στην αλλοδαπή και διαμένουν εκτός Ελλάδας έως την ενηλικίωσή τους θεωρούνται αυτοδικαίως κάτοικοι εξωτερικού, με υποχρέωση τρίμηνης θητείας και δυνατότητα παραμονής έως έξι μήνες κατ’ έτος στη χώρα μέχρι την εκπλήρωσή της.

Πρακτική εφαρμογή για όσους μετανάστευσαν μετά τα 18

Μετά τη λήξη της αναβολής λόγω σπουδών (έως το 28ο έτος), οι διαμένοντες στο εξωτερικό χαρακτηρίζονται ανυπότακτοι. Ωστόσο, με παραμονή έως 30 ημέρες ετησίως στην Ελλάδα, διατηρούν δικαίωμα εισόδου έως το 33ο έτος, οπότε δύνανται να προβούν σε εξαγορά της θητείας.

Πηγές του ΥΠΕΘΑ επισημαίνουν ότι τα τελευταία έτη παρατηρείται εκτεταμένη χρήση –και κατά περίπτωση κατάχρηση– των ευνοϊκών διατάξεων, γεγονός που έχει οδηγήσει σε σημαντική απώλεια στρατευσίμων.

Ενδεικτικά:

• Την τελευταία πενταετία, 22.000 από τους 36.000 ανυπότακτους προέρχονται από κατοίκους εξωτερικού.
• Επιπλέον, 46.000 απαλλαγές έχουν χορηγηθεί για λόγους υγείας, εκ των οποίων περίπου το 75% αφορά ψυχικές παθήσεις.

Με δεδομένο ότι ο μέσος αριθμός κατατασσόμενων ανέρχεται σε 35.000 ετησίως, εκτιμάται ότι οι απώλειες υπερβαίνουν το 30% του διαθέσιμου στρατεύσιμου δυναμικού.

Τι αλλάζει με το νέο καθεστώς

Οι νέες διατάξεις αφορούν αποκλειστικά όσους συμπληρώνουν το 18ο έτος ηλικίας μετά την ψήφιση του νόμου. Για όσους ήδη σπουδάζουν ή εργάζονται στο εξωτερικό προβλέπεται 15ετής μεταβατική περίοδος, κατά την οποία εφαρμόζεται το ισχύον καθεστώς.

Στο νέο πλαίσιο:

• Η ιδιότητα του κατοίκου εξωτερικού προϋποθέτει έναρξη διαμονής από το 16ο έτος ηλικίας.
• Η σχετική ιδιότητα θα επανεξετάζεται ανά τριετία.
• Το δικαίωμα εξαγοράς μετατίθεται στο 40ό έτος ηλικίας, με κόστος 1.500 ευρώ ανά μήνα (με πενταετή μεταβατική εφαρμογή).
• Σύμφωνα με το ΥΠΕΘΑ, οι ρυθμίσεις στοχεύουν αποκλειστικά σε περιπτώσεις συστηματικής αποφυγής της στράτευσης, μέσω συνδυασμού σπουδών και επαγγελματικής δραστηριότητας στο εξωτερικό.
• Για τους Έλληνες της Ομογένειας (γεννηθέντες στην αλλοδαπή), διατηρείται το ισχύον καθεστώς τρίμηνης θητείας και η δυνατότητα εξάμηνης παραμονής στην Ελλάδα έως την ολοκλήρωσή της.

Γενική εκτίμηση ΥΠΕΘΑ

Κατά τις ίδιες πηγές, το προηγούμενο καθεστώς, σε συνδυασμό με τη δημογραφική συρρίκνωση, επιδείνωνε ένα ήδη υπαρκτό πρόβλημα και δημιουργούσε άνιση μεταχείριση μεταξύ στρατευσίμων, διαφοροποιώντας όσους φοιτούν στο εξωτερικό από όσους σπουδάζουν στην Ελλάδα και εκπληρώνουν κανονικά τις υποχρεώσεις τους.

Η μεταρρύθμιση αποσκοπεί στην αποκατάσταση της ισονομίας και στην ενίσχυση της επιχειρησιακής επάρκειας των Ενόπλων Δυνάμεων, στο πλαίσιο της συνταγματικά κατοχυρωμένης υποχρέωσης στράτευσης.