Καθαρισμός οικοπέδων με… ρολόι: Δίμηνο υποχρέωσης, δήλωση έως 15 Ιουνίου και αυστηροποίηση ελέγχων – Η παρέμβαση ΠΟΜΙΔΑ

Σε πιο αυστηρό καθεστώς μπαίνει από φέτος η υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων, με στόχο να περιοριστεί ο κίνδυνος πυρκαγιών ενόψει της αντιπυρικής περιόδου και να πάψει το φαινόμενο των «αυθαίρετων» καθαρισμών χωρίς δήλωση, χωρίς απόδειξη και χωρίς σαφές πλαίσιο ευθύνης.

Το βασικό μήνυμα που εκπέμπει το νέο πλαίσιο είναι ότι δεν αρκεί πλέον ο ιδιοκτήτης να ισχυριστεί ότι «καθάρισε». Οφείλει να καθαρίσει πλήρως, μέσα σε καθορισμένο χρονικό διάστημα, να υποβάλει δήλωση εμπρόθεσμα και να μπορεί να τεκμηριώσει ότι η παρέμβαση ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις που προβλέπει η Πυροσβεστική Διάταξη του 2024. Η αυστηροποίηση αυτή αποτυπώνεται όχι μόνο στις προθεσμίες, αλλά και στο νέο πλαίσιο προστίμων, που αποκτά μεγαλύτερη κλιμάκωση και στοχεύει πλέον πιο «χειρουργικά» τις παραβάσεις.

Καθαρισμός εντός διμήνου: Από 1η Απριλίου έως 31 Μαΐου

Από το 2025 ο καθαρισμός οικοπέδων γίνεται με συγκεκριμένο χρονικό «παράθυρο» που δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών. Η υποχρέωση καθαρισμού πρέπει να ολοκληρώνεται εντός δύο μηνών, από 1η Απριλίου έως 31 Μαΐου, ενώ παράταση μπορεί να δοθεί μόνο εφόσον υπάρξει υπουργική απόφαση.

Πρόκειται για αλλαγή ουσίας, καθώς μέχρι σήμερα πολλοί ιδιοκτήτες προχωρούσαν σε καθαρισμούς χωρίς σαφές πλαίσιο χρόνου, με αποτέλεσμα ορισμένα ακίνητα να παραμένουν επιβαρυμένα ή να καθαρίζονται καθυστερημένα, όταν ήδη το θερμικό φορτίο της περιόδου έχει αυξηθεί και ο κίνδυνος πυρκαγιάς γίνεται μεγαλύτερος.

Το ζητούμενο είναι πλέον ο καθαρισμός να μην γίνεται «όποτε βολεύει», αλλά πριν το καλοκαίρι, σε φάση που η αποψίλωση της βλάστησης μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά.

Δήλωση καθαρισμού: Καταληκτική ημερομηνία η 15η Ιουνίου

Μαζί με το δίμηνο καθαρισμού, αλλάζει και η λογική της δήλωσης. Μέχρι σήμερα, η δήλωση καθαρισμού λειτουργούσε συχνά συμπληρωματικά, χωρίς σαφές και αυστηρό καταληκτικό όριο, κάτι που επέτρεπε «γκρίζες ζώνες» στον έλεγχο και στην απόδοση ευθύνης.

Πλέον, προβλέπεται ρητά ότι η δήλωση καθαρισμού πρέπει να υποβληθεί έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους. Ωστόσο, η ΠΟΜΙΔΑ επισημαίνει ότι το χρονικό αυτό σημείο δεν ανταποκρίνεται πάντα στις πραγματικές συνθήκες, ειδικά σε περιοχές όπου οι εργασίες καθυστερούν λόγω φόρτου συνεργείων ή λόγω δυσκολιών στην αποκομιδή των υπολειμμάτων. Για τον λόγο αυτό, η Ομοσπονδία ζητά η προθεσμία να μετατεθεί έως τις 30 Ιουνίου, ώστε να συμβαδίζει με την πραγματική δυνατότητα ολοκλήρωσης εργασιών και απομάκρυνσης των προϊόντων καθαρισμού.

Η συζήτηση αυτή δεν είναι τυπική. Αγγίζει την «καρδιά» του συστήματος, αφού ένα αυστηρό χρονικό όριο, αν δεν συνοδεύεται από ρεαλισμό στην εφαρμογή, μπορεί να οδηγήσει σε μαζικές παραβάσεις τυπικού χαρακτήρα, ακόμη και από πολίτες που έχουν συμμορφωθεί ουσιαστικά.

Τα πρόστιμα αλλάζουν: Αυξήσεις για μη καθαρισμό, εξορθολογισμός για μη δήλωση

Στο πιο ευαίσθητο κομμάτι, αυτό των οικονομικών κυρώσεων, το νέο πλαίσιο φέρνει δύο ταυτόχρονες τάσεις: μεγαλύτερη αυστηρότητα για τη βασική παράβαση, αλλά πιο λογική προσέγγιση για τα διαδικαστικά λάθη.

Μέχρι σήμερα, το πρόστιμο για μη καθαρισμό οικοπέδου υπολογιζόταν σε 0,50 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ. Από το 2026 όμως προβλέπεται αυστηροποίηση, καθώς το πρόστιμο διπλασιάζεται και διαμορφώνεται στο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, διατηρώντας το ελάχιστο ποσό.

Η αύξηση αυτή μεταφράζεται σε αισθητά μεγαλύτερο κόστος για μεσαία και μεγάλα ακίνητα, ιδίως σε περιοχές με αυξημένη επικινδυνότητα πυρκαγιάς ή κοντά σε δασικές εκτάσεις. Το μήνυμα είναι ότι η αμέλεια δεν θα αντιμετωπίζεται πλέον ως μια απλή διοικητική παράλειψη, αλλά ως παράγοντας κινδύνου για το σύνολο της κοινότητας.

Την ίδια στιγμή, σημαντικές αλλαγές έρχονται στο καθεστώς για τη μη υποβολή δήλωσης καθαρισμού. Το πρόστιμο που μέχρι σήμερα μπορούσε να φτάσει έως και τα 1.000 ευρώ μειώνεται και διαφοροποιείται ανάλογα με την πραγματική κατάσταση του οικοπέδου.

Αν δεν έχει γίνει καθαρισμός, το πρόστιμο ορίζεται στα 500 ευρώ. Αν ο καθαρισμός έχει γίνει αλλά δεν δηλώθηκε, τότε η κύρωση περιορίζεται στα 100 ευρώ. Η διαφοροποίηση αυτή θεωρείται κομβική, καθώς εισάγει επιτέλους διάκριση ανάμεσα στην ουσιαστική παράβαση και στο τυπικό λάθος.

ΠΟΜΙΔΑ: «Διορθώνεται ένα παράλογο πλαίσιο, αλλά παραμένουν κρίσιμα κενά»

Η ΠΟΜΙΔΑ χαρακτηρίζει θετική τη δραστική μείωση των προστίμων για τη μη υποβολή δήλωσης, υπογραμμίζοντας ότι διορθώνεται μια προηγούμενη πρόβλεψη που είχε χαρακτηριστεί «απολύτως παράλογη», ειδικά στις περιπτώσεις όπου ο πολίτης είχε ήδη καθαρίσει το οικόπεδό του.

Ωστόσο, η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι παρά τις βελτιώσεις, παραμένουν ανεπίλυτα βασικά προβλήματα στην εφαρμογή. Στην κορυφή των επισημάνσεων βρίσκεται η αποκομιδή των υπολειμμάτων καθαρισμού, η οποία στην πράξη γίνεται από τους δήμους, χωρίς όμως να περιλαμβάνεται ρητά στις θεσμικές τους υποχρεώσεις. Αυτό οδηγεί συχνά σε καθυστερήσεις, σε προσωρινές εναποθέσεις κλαδιών και χόρτων και τελικά σε μια αντιφατική εικόνα: να έχει γίνει καθαρισμός, αλλά να παραμένει καύσιμη ύλη στο περιβάλλον.

Επιπλέον, η ΠΟΜΙΔΑ ζητά εξορθολογισμό του ορισμού του «καθαρισμού», όπως αυτός προβλέπεται στην πυροσβεστική νομοθεσία, ώστε να υπάρχει κοινή γραμμή για το τι θεωρείται επαρκές και τι όχι. Διαφορετικά, ο κίνδυνος είναι το πλαίσιο να παράγει αντιδικίες και ασάφειες, ειδικά όταν μπαίνει στο παιχνίδι ο έλεγχος και η βεβαίωση παράβασης.

Το στοίχημα της φετινής χρονιάς: Εφαρμογή στην πράξη, όχι μόνο στα χαρτιά

Η αυστηροποίηση των κανόνων για τα ακαθάριστα οικόπεδα δείχνει ότι η Πολιτεία επιχειρεί να μετατρέψει την πρόληψη από «ευχή» σε πραγματικό μηχανισμό. Όμως η αποτελεσματικότητα δεν θα κριθεί μόνο από το ύψος των προστίμων ή από τις ημερομηνίες.

Θα κριθεί από το αν θα υπάρξει σαφής εφαρμογή, κοινά κριτήρια ελέγχου, δυνατότητα συμμόρφωσης για όλους και λειτουργική συνεργασία με τους δήμους στο πιο κρίσιμο σημείο: στην αποκομιδή των υπολειμμάτων. Γιατί στην αντιπυρική προστασία δεν αρκεί να δηλώνεις ότι καθάρισες. Πρέπει να έχεις καθαρίσει πραγματικά.

Διαβάστε επίσης; Καθαρισμός οικοπέδων 2025: Πρόστιμα έως 1.000 ευρώ για όσους δεν δηλώσουν