Ο Ν. 5092/2024 ρυθμίζει την εκμετάλλευση των παραλιών, περιορίζει τις παραχωρήσεις και διασφαλίζει δικαιώματα των πολιτών

Καθώς το καλοκαίρι φτάνει στην κορύφωσή του και οι ακτές γεμίζουν με λουόμενους, η Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ) υπενθυμίζει τι προβλέπει ο Νόμος 5092/2024 για την αξιοποίηση των παραλιών και των αιγιαλών. Ο νέος νόμος ρυθμίζει με σαφήνεια την ισορροπία μεταξύ οικονομικής εκμετάλλευσης και διασφάλισης του δημόσιου χαρακτήρα των ακτών, θέτοντας αυστηρά όρια και υποχρεώσεις για τους επιχειρηματίες, αλλά και σημαντικά δικαιώματα για τους πολίτες.

Βασική αρχή του νέου πλαισίου είναι η ελεύθερη και ακώλυτη πρόσβαση του κοινού στον αιγιαλό. Ο νόμος προβλέπει ότι ακόμη και αν μεταξύ παραλίας και δημόσιας οδού παρεμβάλλεται ιδιωτική ιδιοκτησία, ο ιδιοκτήτης της υποχρεούται να εξασφαλίζει δίοδο προς την παραλία. Σε περίπτωση παρακώλυσης, επιβάλλονται πρόστιμα που ξεκινούν από 2.000 ευρώ και φτάνουν έως και τα 60.000 ευρώ.

Σαφή όρια στην παραχώρηση χώρου

Ο νέος νόμος θέτει σαφές όριο στην έκταση που μπορεί να παραχωρηθεί για επιχειρηματική εκμετάλλευση. Συγκεκριμένα, το ανώτατο ποσοστό παραχώρησης ανά παραλία είναι 50%, ενώ στις προστατευόμενες περιοχές Natura μειώνεται στο 30%. Το μέγιστο εμβαδόν κάθε παραχώρησης ορίζεται στα 500 τετραγωνικά μέτρα, με δυνατότητα τοποθέτησης εξοπλισμού (ομπρέλες, ξαπλώστρες κ.λπ.) σε έως 60% της παραχωρούμενης επιφάνειας, και μόλις 30% για τις Natura.

Παραχώρηση δεν επιτρέπεται όταν η παραλία έχει μικρότερο μήκος ή πλάτος από 4 μέτρα, ή όταν ο αιγιαλός είναι μικρότερος από 150 τ.μ., προκειμένου να διασφαλίζεται ο ανοιχτός χαρακτήρας και η προσβασιμότητα.

Υποχρεώσεις παραχωρησιούχων

Οι επιχειρηματίες που εκμεταλλεύονται παραθαλάσσιους χώρους είναι υποχρεωμένοι να διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη και ασφαλή διέλευση των πολιτών, δίνοντας έμφαση στην προσβασιμότητα ατόμων με αναπηρία και κινητικά προβλήματα. Πέρα από την καθαριότητα του χώρου, οφείλουν να αναρτούν πινακίδες με τις συντεταγμένες της παραχώρησης και τα δικαιώματα του κοινού, μαζί με QR code που οδηγεί στα στοιχεία της σύμβασης. Προβλέπεται επίσης η παροχή υποδομών υγιεινής, όπως ντους και αποδυτήρια, καθώς και η φροντίδα για τη διατήρηση της φυσιογνωμίας της ακτογραμμής.

Αν δεν υπάρχει μέριμνα από τον δήμο, οι παραχωρησιούχοι πρέπει να φροντίζουν και για την παρουσία ναυαγοσώστη και την εγκατάσταση seatracks για ΑμεΑ. Με τη λήξη της περιόδου ή της σύμβασης, ο εξοπλισμός πρέπει να αφαιρείται και ο χώρος να παραδίδεται καθαρός.

Αυστηρές κυρώσεις για καταπατήσεις και υπερβάσεις

Σε περιπτώσεις παραβάσεων, ο νόμος προβλέπει αυστηρές κυρώσεις. Αν δεν τηρούνται οι όροι, η σύμβαση μπορεί να καταγγελθεί χωρίς αποζημίωση. Για αυθαίρετες καταλήψεις παραλίας, επιβάλλεται πρόστιμο τετραπλάσιο του νόμιμου τιμήματος και διατάσσεται σφράγιση και διακοπή λειτουργίας εντός 24 ωρών. Αν υπάρχει σύμβαση αλλά γίνεται υπέρβαση της παραχωρούμενης έκτασης, επιβάλλεται επίσης πρόστιμο τετραπλάσιο για την επιπλέον κατάληψη.

Η ΕΕΚΕ καλεί τους πολίτες να είναι ενεργοί και να καταγγέλλουν τυχόν παρανομίες, συμβάλλοντας στη διατήρηση της νομιμότητας και της προσβασιμότητας των παραλιών. Όπως σημειώνει, η εφαρμογή του νόμου είναι υπόθεση όλων, ιδίως σε μια περίοδο όπου η προστασία των κοινών αγαθών αποκτά κεντρική σημασία.

Διαβάστε επίσης: MyCoast/ Ρεκόρ ελέγχων σε αιγιαλό και παραλίες τον Ιούλιο: Πάνω από 10.000 οι καταγγελίες – 1.150.000 ευρώ τα πρόστιμα