«Κρυφτό» με τα ραντάρ παίζουν οι Έλληνες οδηγοί: Ποια τα όρια νομιμότητας και ποιο το νόημα της πρόληψης όταν η αστυνόμευση γίνεται στα κρυφά;

Ένας τροχονόμος που κρατά φορητό ραντάρ ταχύτητας και κρύβεται πίσω από μεταλλικό κτίσμα κοντά στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» καταγράφεται σε φωτογραφία που προκαλεί ερωτήματα για τις μεθόδους επιτήρησης των δρόμων.

Η εικόνα, τραβηγμένη από διερχόμενο όχημα, δείχνει τον αστυνομικό να λειτουργεί το ραντάρ καλυμμένος σχεδόν πλήρως από τη μεταλλική κατασκευή, με σαφή πρόθεση να μην είναι ορατός στους οδηγούς.

Το ερώτημα που τίθεται εύλογα είναι: είναι αυτή η εικόνα πρόληψη ή παγίδα; Οι έλεγχοι ταχύτητας είναι απολύτως απαραίτητοι για την οδική ασφάλεια. Όμως όταν εφαρμόζονται με μεθόδους αιφνιδιασμού και «καμουφλάζ», χάνεται ο χαρακτήρας αποτροπής και ενισχύεται η καχυποψία των πολιτών.

Πού τελειώνει ο έλεγχος και πού αρχίζει η αμφισβήτηση

Η ελληνική νομοθεσία δεν απαγορεύει ρητά την απόκρυψη του ελέγχου ταχύτητας, ωστόσο το πνεύμα της πρόληψης στην οδική αστυνόμευση προβλέπει ορατότητα, προειδοποίηση και διαφάνεια.

Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, τα σημεία με ραντάρ σημαίνονται ευκρινώς, ώστε να ενισχύεται η συμμόρφωση πριν την καταγραφή της παράβασης. Ο στόχος δεν είναι το πρόστιμο, αλλά η αποφυγή του.

Τι προβλέπει ο ΚΟΚ και η ελληνική νομοθεσία για τα ραντάρ ταχύτητας

Νόμιμη η χρήση φορητών ραντάρ – Όχι όμως στα «κρυφά»

Η χρήση φορητών ή σταθερών συστημάτων ελέγχου ταχύτητας (ραντάρ, κάμερες, φωτογραφικά μέσα) επιτρέπεται, σύμφωνα με το άρθρο 104 του ΚΟΚ, εφόσον χρησιμοποιούνται από εξουσιοδοτημένα όργανα της Τροχαίας.

Ωστόσο, υπάρχει προϋπόθεση ορατότητας και προειδοποίησης.

 Τι λένε οι διατάξεις για τη σήμανση των σημείων ελέγχου:

1. ΥΑ 15623/924/2003 (ΦΕΚ 502 Β’/24.4.2003):
   ➤ «Τα σημεία στα οποία εγκαθίστανται και λειτουργούν αυτόματα ή ημιαυτόματα συστήματα ελέγχου της ταχύτητας των οχημάτων πρέπει να σημαίνονται με ειδική πινακίδα σήμανσης».

2. Υπουργική Απόφαση 29117/1998 (ΦΕΚ 1144 Β’):
   ➤ «Η τοποθέτηση ραντάρ επιτρέπεται μόνο σε σημεία που φέρουν εκ των προτέρων εμφανή και κατάλληλη σήμανση για την ύπαρξη ελέγχου ταχύτητας».

Αυτό σημαίνει πως οποιαδήποτε χρήση ραντάρ, σταθερού ή κινητού, χωρίς πρότερη προειδοποίηση μέσω πινακίδας, θεωρείται προβληματική από νομικής πλευράς – όχι απαραίτητα παράνομη, αλλά πιθανά ακυρώσιμη, ειδικά αν πρόκειται για διοικητικό πρόστιμο χωρίς συνοδευτικό σταθμευμένο περιπολικό ή εμφανή παρουσία τροχονόμου.

Για φορητά ραντάρ:

Δεν υπάρχει ρητή διάταξη που να επιβάλλει υποχρεωτική σήμανση στα φορητά ραντάρ όταν αυτά χρησιμοποιούνται από τροχονόμο παρόντα επί τόπου, όμως ο γενικός κανόνας για την πρόληψη και την οδική ασφάλεια εξακολουθεί να ισχύει.

Άρα, το να κρύβεται ο τροχονόμος πίσω από κτίσμα χωρίς καμία σήμανση, είναι τουλάχιστον στα όρια της καταχρηστικής πρακτικής και μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής αν οδηγεί σε πρόστιμο.

Προστασία ζωών ή ενίσχυση εσόδων;

Η εν λόγω εικόνα εγείρει ζητήματα ουσίας και εμπιστοσύνης. Αν η αστυνόμευση εκλαμβάνεται ως παγίδευση, χάνει τον παιδευτικό και προληπτικό της ρόλο. Και όταν η επιβολή του νόμου αποσυνδέεται από τη διαφάνεια, το αποτέλεσμα είναι η απαξίωση και η αντίδραση.

Σε μια εποχή όπου η τεχνολογία επιτρέπει έξυπνα συστήματα πρόληψης, μήπως ήρθε η ώρα η Τροχαία να επενδύσει σε διαφάνεια αντί για καμουφλάζ;