Τοξικός λαγοκέφαλος: Πιλοτικό πρόγραμμα εξαλίευσης σε συνεργασία με την Κύπρο

Λαγοκέφαλος: Σχέδιο «αμοιβής ανά αλίευμα» εξετάζει το ΥΠΑΑΤ για την ανάσχεση του εισβολικού είδους στις ελληνικές θάλασσες

Σε μια πιο ενεργητική στρατηγική απέναντι στον λαγοκέφαλο, το ξενικό είδος που έχει εξαπλωθεί ταχύτατα στις ελληνικές θάλασσες, προσανατολίζεται το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, εξετάζοντας για πρώτη φορά την εφαρμογή πιλοτικού προγράμματος στοχευμένης εξαλίευσης με οικονομικό κίνητρο για τους επαγγελματίες αλιείς.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο διαχείρισης του φαινομένου, καθώς η παρουσία του λαγοκέφαλου δεν θεωρείται πλέον μόνο περιβαλλοντική απειλή, αλλά και σοβαρό οικονομικό και κοινωνικό πρόβλημα για πολλές παράκτιες και νησιωτικές περιοχές της χώρας.

Το υπό επεξεργασία σχέδιο προβλέπει την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου μηχανισμού παρακολούθησης και καταγραφής του πληθυσμού του είδους, με έμφαση στις περιοχές όπου παρατηρούνται αυξημένες συγκεντρώσεις και αναπαραγωγική δραστηριότητα. Παράλληλα, προβλέπεται συνεργασία με ερευνητικά ιδρύματα, αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και δημιουργία ειδικών πρωτοκόλλων για τη διαχείριση των ποσοτήτων που θα συλλέγονται.

Στο τραπέζι η κυπριακή εμπειρία

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην εμπειρία της Κύπρου, η οποία τα προηγούμενα χρόνια εφάρμοσε πρόγραμμα ελεγχόμενης αλιείας του λαγοκέφαλου με αποζημίωση των αλιέων για κάθε αλίευμα.

Στο υπουργείο θεωρούν ότι το κυπριακό μοντέλο μπορεί να προσφέρει χρήσιμα συμπεράσματα για τη μείωση των πληθυσμών του είδους σε περιοχές υψηλής συγκέντρωσης, αν και αναγνωρίζουν ότι η εξαλίευση από μόνη της δεν αρκεί για την οριστική επίλυση του προβλήματος.

Η πιλοτική δράση σχεδιάζεται να χρηματοδοτηθεί μέσω του Προγράμματος Αλιεία, Υδατοκαλλιέργεια και Θάλασσα (ΠΑΛΥΘ), ενώ το σχετικό σχέδιο έχει ήδη αποσταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να ξεκινήσει η διαδικασία διαπραγμάτευσης και έγκρισης.

Ένα εισβολικό είδος που αλλάζει τις ελληνικές θάλασσες

Ο λαγοκέφαλος, με επιστημονική ονομασία Lagocephalus sceleratus, αποτελεί ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα θαλάσσιου εισβολικού είδους στη Μεσόγειο.

Προερχόμενος από τον Ινδικό και τον δυτικό Ειρηνικό Ωκεανό, πέρασε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ στο πλαίσιο της λεγόμενης «λεσσεψιανής μετανάστευσης». Στην Ελλάδα εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 2005 και έκτοτε η εξάπλωσή του είναι συνεχής, με ιδιαίτερα έντονη παρουσία στην Κρήτη, τα Δωδεκάνησα και το νοτιοανατολικό Αιγαίο.

Η άνοδος της θερμοκρασίας των θαλασσών, η απουσία φυσικών θηρευτών και η υψηλή αναπαραγωγική του ικανότητα έχουν δημιουργήσει ιδανικές συνθήκες για την εγκατάστασή του στα ελληνικά νερά.

Πλήγμα για τους αλιείς και τη θαλάσσια βιοποικιλότητα

Η ανησυχία των αλιευτικών κοινοτήτων δεν αφορά μόνο την παρουσία του είδους αλλά και τις οικονομικές επιπτώσεις που προκαλεί.

Ο λαγοκέφαλος διαθέτει εξαιρετικά ισχυρά δόντια, με αποτέλεσμα να καταστρέφει δίχτυα, παραγάδια και πετονιές, ενώ συχνά καταναλώνει ή ακρωτηριάζει αλιεύματα πριν αυτά περισυλλεγούν από τους αλιείς.

Το αυξημένο κόστος αντικατάστασης εξοπλισμού και οι απώλειες παραγωγής επιβαρύνουν σημαντικά το εισόδημα των επαγγελματιών ψαράδων, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου η αλιεία αποτελεί βασική οικονομική δραστηριότητα.

Παράλληλα, ως σαρκοφάγο και ιδιαίτερα επιθετικό είδος, επηρεάζει τους πληθυσμούς πολλών θαλάσσιων οργανισμών, μεταβάλλοντας τις ισορροπίες των οικοσυστημάτων και ασκώντας πρόσθετη πίεση στη βιοποικιλότητα της Ανατολικής Μεσογείου.

Συναγερμός για τη δημόσια υγεία

Πέρα από τις περιβαλλοντικές και οικονομικές συνέπειες, οι αρχές επιμένουν ότι ο λαγοκέφαλος αποτελεί σοβαρό κίνδυνο και για τη δημόσια υγεία.

Το ψάρι περιέχει τετροδοτοξίνη, μία από τις ισχυρότερες φυσικές νευροτοξίνες, η οποία δεν εξουδετερώνεται ούτε με το μαγείρεμα ούτε με την κατάψυξη. Για τον λόγο αυτό η εμπορία και η κατανάλωσή του απαγορεύονται αυστηρά.

Στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής, το υπουργείο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενημέρωση αλιέων, επαγγελματιών του τουρισμού και καταναλωτών, ώστε να αποτραπεί οποιαδήποτε προσπάθεια διάθεσης του είδους στην αγορά.

Όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, η επιτυχία του σχεδίου δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των αλιευμάτων αλλά και από τη δημιουργία ενός αξιόπιστου συστήματος παρακολούθησης, που θα επιτρέψει στην Πολιτεία να γνωρίζει με ακρίβεια πού εξαπλώνεται το είδος, ποιοι πληθυσμοί αυξάνονται ταχύτερα και ποιες παρεμβάσεις μπορούν να αποδώσουν καλύτερα αποτελέσματα.

Διαβάστε επίσης: Αυξάνονται οι εμφανίσεις λαγοκέφαλων στις ελληνικές θάλασσες: Οδηγίες πρώτων βοηθειών