ΔΑΕΕ και Γενικό Χημείο «σκανάρουν» το προπάνιο: Ελέγχουν υπόγειες σωληνώσεις και δεξαμενές – Σενάρια για διάβρωση ή αστοχία

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η εισαγγελική διερεύνηση για το πολύνεκρο δυστύχημα στην μπισκοτοβιομηχανία «Βιολάντα» στα Τρίκαλα, που κόστισε τη ζωή σε πέντε γυναίκες εργαζόμενες της νυχτερινής βάρδιας. Η εισαγγελέας Τρικάλων έδωσε διευρυμένη εντολή για λεπτομερή έρευνα, η οποία έχει περάσει πλέον στα χέρια της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) του Πυροσβεστικού Σώματος, προκειμένου να συνταχθεί πόρισμα με όλες τις κρίσιμες τεχνικές και διοικητικές παραμέτρους της τραγωδίας.

Η προκαταρκτική εξέταση κινείται σε δύο βασικούς άξονες που ουσιαστικά θα καθορίσουν και την εξέλιξη της υπόθεσης. Από τη μία πλευρά, διερευνώνται τα ακριβή αίτια της διαρροής προπανίου που οδήγησε στην έκρηξη. Από την άλλη, ελέγχεται η νομιμότητα των εγκαταστάσεων, το ιστορικό των αδειοδοτήσεων και –το πιο κρίσιμο– το κατά πόσο οι αρμόδιες υπηρεσίες είχαν πλήρη εικόνα για τη μορφή και τη λειτουργία της συγκεκριμένης πτέρυγας του εργοστασίου.

Οι σωλήνες προπανίου βγαίνουν από το έδαφος για εργαστηριακό έλεγχο

Στο τεχνικό σκέλος της έρευνας, το κλιμάκιο της ΔΑΕΕ αναμένεται να προχωρήσει σε μια επιχείρηση υψηλής δυσκολίας: την εκσκαφή και εξαγωγή των υπόγειων σωληνώσεων που μετέφεραν το προπάνιο από δύο εξωτερικές δεξαμενές προς τη γραμμή παραγωγής. Οι σωλήνες είναι θαμμένοι σε βάθος περίπου 80 εκατοστών και θα απομακρυνθούν προκειμένου να εξεταστούν σε εξειδικευμένα εργαστήρια, όπου θα αναζητηθεί το «αποτύπωμα» της αστοχίας.

Οι ειδικοί θα επιχειρήσουν να εντοπίσουν το σημείο και τον μηχανισμό διάτρησης, εξετάζοντας διαδοχικά σενάρια όπως η φυσική διάβρωση υλικών, η αστοχία σε συνδέσεις, η κόπωση του δικτύου ή η καταπόνηση από εξωτερικούς παράγοντες. Στο πλαίσιο αυτό, η διοίκηση της εταιρείας έχει ήδη θέσει το ενδεχόμενο η ζημιά να σχετίζεται με πρόσφατες εργασίες ασφαλτόστρωσης, καθώς το βάρος βαρέων οχημάτων που κινήθηκαν πάνω από το δίκτυο σωληνώσεων μπορεί –όπως υποστηρίζεται– να επηρέασε την ακεραιότητά του.

Παράλληλα, το Γενικό Χημείο του Κράτους καλείται να πιστοποιήσει την ποσότητα του αερίου που διέρρευσε, καθώς η συγκέντρωση προπανίου στο χώρο θεωρείται ότι ξεπέρασε κάθε όριο ασφαλείας, οδηγώντας στην αλυσιδωτή κατάρρευση της κατάστασης μέσα σε λίγα λεπτά.

Λόγω της επικινδυνότητας, οι εργασίες στον χώρο έχουν προσωρινά παγώσει και, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, αναμένεται να συνεχιστούν την ερχόμενη εβδομάδα, ώστε να καταστεί δυνατή η ασφαλής πρόσβαση και ολοκλήρωση των δειγματοληψιών και κατασχέσεων υλικών.

Η «δεύτερη έρευνα» πίσω από την έκρηξη: Άδειες, σχέδια και μια υπόγεια αποθήκη που δεν δηλώθηκε

Το δεύτερο σκέλος της διερεύνησης έχει έντονο διοικητικό και ενδεχομένως ποινικό βάρος. Η έρευνα στρέφεται πλέον προς τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, με στόχο να διαπιστωθεί εάν υπήρξαν παρατυπίες, ελλιπείς έλεγχοι ή ακόμη και αναντιστοιχίες ανάμεσα στα εγκεκριμένα σχέδια και στην πραγματική κατάσταση της εγκατάστασης.

Σύμφωνα με τα έως τώρα στοιχεία, το τμήμα όπου σημειώθηκε η έκρηξη αποτελεί επέκταση που τέθηκε σε λειτουργία το 2007. Ωστόσο, εντοπίζεται σοβαρή αναντιστοιχία: ενώ στα σχέδια εμφανιζόταν ως ισόγεια κατασκευή που πληρούσε τις προϋποθέσεις πυρασφάλειας, στην πράξη διαπιστώνεται ότι διέθετε υπόγεια αποθήκη, η οποία δεν είχε δηλωθεί επίσημα.

Η ύπαρξη ενός μη δηλωμένου υπόγειου χώρου σε χώρο βιομηχανικής δραστηριότητας και με παρουσία εύφλεκτων υλικών δεν θεωρείται τυπικό ζήτημα, αλλά κρίσιμο στοιχείο που μπορεί να επηρεάζει το σύνολο των όρων ασφαλείας, εξαερισμού, πρόσβασης και διαφυγής.

Οι δεξαμενές προπανίου και η αμφισβήτηση της εικόνας που εμφανιζόταν στα έγγραφα

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο ζήτημα των δεξαμενών προπανίου. Στα σχέδια ενεργητικής πυρασφάλειας που –σύμφωνα με τις πληροφορίες– κατατέθηκαν μόλις τον περασμένο Σεπτέμβριο, η εταιρεία φέρεται να εμφάνιζε την προσθήκη νέων υπόγειων δεξαμενών, χωρίς όμως να αποτυπώνεται με σαφήνεια η ύπαρξη των δύο υπέργειων δεξαμενών που τροφοδοτούσαν τη νέα πτέρυγα και από τις οποίες ξεκίνησε η διαρροή.

Οι νέες υπόγειες δεξαμενές είχαν εγκατασταθεί, ωστόσο δεν είχαν συνδεθεί ακόμη με το σύστημα παραγωγής, γεγονός που περιπλέκει ακόμη περισσότερο την εικόνα: άλλες υποδομές φαίνεται να δηλώνονται, άλλες να λειτουργούν, και άλλες να υπάρχουν χωρίς να είναι ενταγμένες στο σύστημα.

Κατασχέσεις φακέλων και έλεγχος όλων των εγκρίσεων από την ίδρυση της μονάδας

Οι αξιωματικοί της ΔΑΕΕ έχουν ήδη κατασχέσει όλους τους φακέλους από τη Διεύθυνση Ανάπτυξης της Περιφέρειας Θεσσαλίας, συγκεντρώνοντας το πλήρες ιστορικό της επιχείρησης από την ίδρυσή της. Στόχος είναι να διαπιστωθεί αν οι διαδικασίες ακολουθήθηκαν όπως προβλέπει ο νόμος, ποιοι υπέγραψαν τις κρίσιμες εγκρίσεις, αν πραγματοποιήθηκαν επιτόπιοι έλεγχοι και αν υπήρξαν παραλείψεις που επέτρεψαν τη λειτουργία εγκατάστασης η οποία –σύμφωνα με τις πρώτες ενδείξεις– αποκλίνει ουσιωδώς από τα εγκεκριμένα σχέδια.

Η υπόθεση της Βιολάντα μετατρέπεται πλέον σε δοκιμασία για την απόδοση ευθυνών, όχι μόνο για τα τεχνικά αίτια της διαρροής, αλλά και για τη συνολική αλυσίδα εποπτείας, αδειοδότησης και ελέγχου που επέτρεψε την ύπαρξη ενός τέτοιου κινδύνου σε χώρο εργασίας.

Στο επίκεντρο η ευθύνη της διοίκησης και η επόμενη μέρα για την εργασιακή ασφάλεια

Με δεδομένη τη σοβαρότητα του δυστυχήματος, στο μικροσκόπιο μπαίνει και η ευθύνη της διοίκησης της εταιρείας, τόσο σε επίπεδο λειτουργικής ασφάλειας όσο και σε επίπεδο συμμόρφωσης με τα πρωτόκολλα πρόληψης. Το πόρισμα της ΔΑΕΕ αναμένεται να αποτελέσει τη βάση για τις επόμενες δικαστικές κινήσεις, σε μια υπόθεση που προκαλεί ισχυρό κοινωνικό σοκ και επαναφέρει με δραματικό τρόπο το ζήτημα της εργασιακής ασφάλειας σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις.

Η πλήρης διαλεύκανση δεν αφορά μόνο τη δικαίωση των θυμάτων και των οικογενειών τους. Αφορά και την αξιοπιστία του μηχανισμού ελέγχου, ώστε να μην επαναληφθεί τραγωδία που θα μπορούσε –όπως όλα δείχνουν– να είχε προληφθεί.

Διαβάστε επίσης; Έκρηξη στη «Βιολάντα»: Διαρροή προπανίου, αυθαίρετο υπόγειο και απουσία ανίχνευσης