Έρευνα ΕΚΠΟΙΖΩ: Το κόστος διαβίωσης «λυγίζει» και τη μεσαία τάξη, κόβουν θέρμανση, καθυστερούν λογαριασμούς και ζουν σε υγρασία

Νέα έρευνα της ΕΚΠΟΙΖΩ αποτυπώνει με ανησυχητική σαφήνεια την πραγματικότητα που βιώνουν χιλιάδες νοικοκυριά στην Αττική, τα οποία βρίσκονται αντιμέτωπα με το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης και την ενεργειακή φτώχεια. Σύμφωνα με τα ευρήματα, οκτώ στα δέκα νοικοκυριά θεωρούνται ενεργειακά ευάλωτα, καθώς αδυνατούν να καλύψουν βασικές ανάγκες, όπως η θέρμανση, ο φωτισμός και η επαρκής σίτιση.

Η μελέτη, που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου REVERTER, καταγράφει τις δυσκολίες πρόσβασης των ευάλωτων πολιτών στα οφέλη της πράσινης μετάβασης και στην ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών τους. Στόχος της ήταν να χαρτογραφήσει τη σημερινή κατάσταση και να αναδείξει τα εμπόδια που αποκλείουν τα νοικοκυριά από τα προγράμματα στήριξης, όπως το «Εξοικονομώ 2025».

Η εικόνα των κατοικιών αποτυπώνει τα δομικά ελλείμματα που επιτείνουν την ενεργειακή φτώχεια. Μόνο το 11,4% των σπιτιών διαθέτει μονωμένους τοίχους, ενώ το 75% έχει κουφώματα αλουμινίου, αλλά μόλις το ένα τέταρτο δηλώνει ικανοποιημένο από την αεροστεγανότητά τους. Σχεδόν τα μισά νοικοκυριά (48,7%) χρησιμοποιούν κεντρική θέρμανση, κυρίως με πετρέλαιο (77%) και φυσικό αέριο (23%), ενώ επτά στα δέκα κάνουν χρήση δευτερεύοντος συστήματος, κυρίως κλιματιστικών (63%).

Οι πολίτες, αντιμέτωποι με το αυξανόμενο κόστος ζωής, περιορίζουν ακόμη και τις πιο βασικές τους ανάγκες. Τους τελευταίους δώδεκα μήνες, το 65% μείωσε τη χρήση θέρμανσης, το 67,5% τη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος και σχεδόν το 48% τη χρήση ζεστού νερού. Παράλληλα, το 57,4% περιόρισε την κατανάλωση τροφίμων, το 68,2% τις αγορές ενδυμάτων και το 69% τις δαπάνες ψυχαγωγίας. Ακόμη και σε κατηγορίες όπως τα φάρμακα και η εκπαίδευση των παιδιών, παρατηρούνται σημαντικές μειώσεις.

Η ενεργειακή κρίση δεν πλήττει μόνο τους πιο ευάλωτους. Πάνω από το 80% των νοικοκυριών με μηνιαίο εισόδημα έως 900 ευρώ δηλώνουν ότι δυσκολεύονται πολύ να τα βγάλουν πέρα, ενώ ακόμη και τα νοικοκυριά με εισόδημα 1.200 – 2.000 ευρώ αναφέρουν σε ποσοστό 50-60% ότι βρίσκονται σε δυσχερή θέση. Συνολικά, το 51,4% των νοικοκυριών δηλώνει ότι αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες.

Το 18% των πολιτών καθυστερεί την πληρωμή λογαριασμών ενέργειας, ενώ πάνω από το 60% αναφέρει προβλήματα υγρασίας ή μούχλας. Σχεδόν οι μισοί δηλώνουν ότι βιώνουν θερμική δυσφορία τόσο τον χειμώνα όσο και το καλοκαίρι, με αρκετούς να συνδέουν την κατάσταση αυτή με προβλήματα υγείας όπως ρευματικά και συχνά κρυολογήματα.

Θέλουν αλλά δεν μπορούν να ενταχθούν σε προγράμματα επιδότησης

Αν και πολλοί πολίτες αναγνωρίζουν τη σημασία της ενεργειακής αναβάθμισης, η πλειονότητα δεν μπορεί να συμμετάσχει οικονομικά. Πάνω από το 50% δηλώνει ότι δεν είναι σε θέση να ενταχθεί σε πρόγραμμα επιδότησης, με το 46% να επικαλείται οικονομική αδυναμία και το 33,7% να θεωρεί ότι η επιδότηση είναι ανεπαρκής. Ο μέσος όρος συμμετοχής που μπορούν να διαθέσουν τα νοικοκυριά υπολογίζεται στα 130 ευρώ, ποσό που για όσους αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες πέφτει στα 90 ευρώ μηνιαίως.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 67% των νοικοκυριών δεν μπορεί να συμμετάσχει σε προγράμματα ανακαίνισης, ακόμη και με επιδοτούμενο δάνειο, γεγονός που καταδεικνύει τη βαθιά απόσταση μεταξύ πολιτικών κινήτρων και οικονομικής πραγματικότητας.

Η ανάγκη για προοδευτικά μέτρα και κοινωνική δικαιοσύνη

Η ΕΚΠΟΙΖΩ υπογραμμίζει ότι η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης είναι πολυδιάστατο ζήτημα που απαιτεί ολιστική αντιμετώπιση και στοχευμένες πολιτικές. Προτείνει την υιοθέτηση προοδευτικών συντελεστών επιδότησης που θα φτάνουν έως και 100% του κόστους ανακαίνισης για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης της ενημέρωσης και συνεργασίας των δήμων, καθώς και την απλούστευση των διαδικασιών για την ένταξη σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης.

Η έρευνα, που διήρκεσε 14 μήνες (Απρίλιος 2024 – Ιούνιος 2025) και βασίστηκε σε 790 απαντήσεις, αναδεικνύει πως η ενεργειακή φτώχεια δεν είναι μόνο οικονομικό πρόβλημα, αλλά και ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης, το οποίο απαιτεί άμεση πολιτική βούληση και συντονισμένες παρεμβάσεις.

Διαβάστε επίσης: Υγεία με όρους και… αστερίσκους: Σφοδρή αντίδραση της ΕΚΠΟΙΖΩ για μονομερείς αλλαγές στα ισόβια συμβόλαια