Παπασταύρου-Ράιτ ξεκλειδώνουν τον Κάθετο Διάδρομο και επενδύσεις με γεωπολιτικό βάθος, από το περιθώριο της Συνόδου των «Τριών Θαλασσών»

Σε μια συγκυρία όπου η ενέργεια μετατρέπεται σε βασικό γεωπολιτικό εργαλείο, η κατ’ ιδίαν συνάντηση του Σταύρου Παπασταύρου με τον Αμερικανό Υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Οι δύο υπουργοί συναντήθηκαν στο περιθώριο της Συνόδου της Πρωτοβουλίας Τριών Θαλασσών στην Κροατία, λίγες ώρες πριν τη συνάντησή τους με τον Κωνσταντίνο Τασούλα.

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στις εξελίξεις στην ενέργεια τόσο σε περιφερειακό όσο και σε διεθνές επίπεδο, με σαφή στόχο την ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου. Το τετ-α-τετ δεν είχε τυπικό χαρακτήρα, αλλά λειτούργησε ως πλατφόρμα συντονισμού για κινήσεις που ήδη εξελίσσονται σε κρίσιμες υποδομές και επενδύσεις.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις γεωτρητικές δραστηριότητες στο Ιόνιο, με τον Έλληνα υπουργό να ενημερώνει για την προώθηση του έργου στο Block 2, στο βορειοδυτικό τμήμα της χώρας. Πρόκειται για μια εξέλιξη που επαναφέρει δυναμικά την Ελλάδα στον χάρτη των υδρογονανθράκων, σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή αυτάρκεια αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την Ευρώπη.

Κάθετος Διάδρομος και νέα αγορά φυσικού αερίου

Κεντρικό θέμα αποτέλεσε ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου, ένα έργο που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για τη διαφοροποίηση των πηγών και των διαδρομών εφοδιασμού της Ευρώπης. Ο Σταύρος Παπασταύρου παρουσίασε τις τελευταίες εξελίξεις που αφορούν τη συμφωνία μεταξύ των διαχειριστών των χωρών που συμμετέχουν στο έργο και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η νέα αρχιτεκτονική προβλέπει ενιαίο και διαφανές σύστημα χρεώσεων, στοιχείο που περιορίζει τις στρεβλώσεις μεταξύ των αγορών και ενισχύει τη λειτουργία του διαδρόμου ως ενοποιημένης ενεργειακής διαδρομής. Για πρώτη φορά, οι διαχειριστές θα προσφέρουν ευρύ φάσμα προϊόντων, από βραχυχρόνια έως ετήσια, με εφαρμογή από το έτος φυσικού αερίου 2026-2027.

Η αλλαγή αυτή θεωρείται κρίσιμη για την ευελιξία της αγοράς και τον στρατηγικό προγραμματισμό των ενεργειακών εταιρειών. Παράλληλα, προβλέπεται μεταβατική περίοδος έως τον Οκτώβριο του 2026, κατά την οποία θα συνεχίσουν να ισχύουν τα υφιστάμενα προϊόντα, υπό την εποπτεία των αρμόδιων αρχών.

EastMed, «3+1» και η γεωπολιτική διάσταση

Από την πλευρά του, ο Κρις Ράιτ ανέδειξε τις πρωτοβουλίες των ΗΠΑ για την ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας στην περιοχή, με επίκεντρο τόσο τον Κάθετο Διάδρομο όσο και το σχήμα συνεργασίας «3+1». Το συγκεκριμένο πλαίσιο, που συνδέει την Ελλάδα με τις ΗΠΑ και χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο East Mediterranean Gas Forum, όπου η Ελλάδα διαδραματίζει ενεργό ρόλο, ενισχύοντας τη θέση της ως πυλώνας σταθερότητας και ενεργειακής συνεργασίας. Η Ανατολική Μεσόγειος, άλλωστε, αποτελεί πλέον πεδίο έντονου ενδιαφέροντος για την Ουάσινγκτον, ιδίως υπό το πρίσμα των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη ενεργειακή ασφάλεια.

Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με αναφορά στις επόμενες κινήσεις, με την προσοχή να στρέφεται στη νέα συνάντηση του σχήματος «3+1» που προγραμματίζεται για τα μέσα Ιουνίου στην Ουάσινγκτον. Εκεί αναμένεται να αποτυπωθούν πιο συγκεκριμένα οι στρατηγικές επιλογές που θα καθορίσουν την επόμενη φάση της ενεργειακής συνεργασίας.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ότι η Ελλάδα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση και να μετατραπεί σε βασικό ενεργειακό κόμβο, ενώ οι ΗΠΑ επιδιώκουν να ενισχύσουν την επιρροή τους σε μια περιοχή όπου η ενέργεια και η γεωπολιτική πλέον κινούνται στην ίδια τροχιά.

Διαβάστε επίσης; Η Ελλάδα «παίζει» ενεργειακή γεωπολιτική: Ο Παπασταύρου στην πρώτη γραμμή των Τριών Θαλασσών