Ενέργεια: «Έξυπνα φίλτρα» στο δίκτυο – Πώς αποφεύχθηκε το μπλακ άουτ το Πάσχα

ΑΠΕ και κρίση υπερπαραγωγής: Το νέο μοντέλο διαχείρισης ενέργειας και το τεστ των 6 GW – Πώς ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ κράτησαν «όρθιο» το δίκτυο

Η πασχαλινή περίοδος λειτούργησε ως ένα πραγματικό stress test για το ελληνικό ενεργειακό σύστημα, αποκαλύπτοντας τόσο τους κινδύνους όσο και τις νέες δυνατότητες διαχείρισης. Με την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να εκτοξεύεται και τη ζήτηση να υποχωρεί λόγω αργιών, το ενδεχόμενο ενός γενικευμένου μπλακ άουτ δεν ήταν θεωρητικό σενάριο, αλλά υπαρκτή απειλή.

Το φαινόμενο της υπερπροσφοράς ενέργειας -ιδίως τις μεσημβρινές ώρες με αιχμή τα φωτοβολταϊκά- μπορεί να destabilize ένα ηλεκτρικό σύστημα, όπως έδειξε και το πρόσφατο παράδειγμα της Ισπανίας. Στην Ελλάδα, όμως, η εικόνα ήταν διαφορετική. Παρά την αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ από 15 σε 18 GW, το σύστημα άντεξε και διαχειρίστηκε αποτελεσματικά πλεονάσματα που έφτασαν ακόμη και τα 3 με 4 GW.

Κομβικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη διαδραμάτισε ο ΑΔΜΗΕ, ο οποίος κατάφερε να ισορροπήσει το σύστημα, αξιοποιώντας τόσο τις εξαγωγές ενέργειας όσο και την ευέλικτη διαχείριση της παραγωγής.

Τηλεχειρισμός, αρνητικές τιμές και συντονισμός – Τα νέα «όπλα» του δικτύου

Το βασικό στοιχείο που διαφοροποίησε τη φετινή εικόνα ήταν η τεχνολογική και θεσμική αναβάθμιση του συστήματος. Ο ΔΕΔΔΗΕ απέκτησε πλέον τη δυνατότητα τηλεχειρισμού σχεδόν του συνόλου των μονάδων ΑΠΕ στη μέση τάση, επεκτείνοντας μια πρακτική που μέχρι πρότινος περιοριζόταν σε μεγάλες μονάδες υψηλής τάσης.

Αυτό σημαίνει ότι περίπου 15 από τα 18 GW ανανεώσιμης ισχύος μπορούν πλέον να «ρυθμιστούν» σε πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας την αποκοπή παραγωγής όταν το σύστημα το απαιτεί. Παράλληλα, η εισαγωγή της δυνατότητας αρνητικών τιμών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας άλλαξε τους κανόνες του παιχνιδιού.

Σε περιόδους υπερπαραγωγής, οι παραγωγοί καλούνται ουσιαστικά να πληρώσουν για να διοχετεύσουν ενέργεια στο σύστημα, με κόστος που μπορεί να φτάσει έως και τα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλοί επιλέγουν να διακόψουν οικειοθελώς τη λειτουργία των μονάδων τους, συμβάλλοντας στην αποσυμφόρηση του δικτύου.

Καθοριστικός ήταν και ο θεσμικός συντονισμός μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, με τη συνεργασία του ΥΠΕΝ, της Ρυθμιστικής Αρχής και των διαχειριστών δικτύου να λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής αποτελεσματικότητας.

Η επόμενη πρόκληση: Ακόμη μεγαλύτερα πλεονάσματα και λύση η αποθήκευση

Παρά την επιτυχημένη διαχείριση, τα επόμενα τεστ αναμένονται ακόμη πιο απαιτητικά. Ήδη, την Κυριακή των Βαΐων, η περίσσεια ενέργειας έφτασε τα 6 GW, επίπεδα που θεωρούνται εξαιρετικά υψηλά για τα δεδομένα της χώρας.

Το σύστημα ανταποκρίθηκε και σε αυτή την περίπτωση, μέσω συνδυασμού περικοπών παραγωγής από ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ, αλλά και μέσω αυτόβουλων κινήσεων των παραγωγών ΑΠΕ, οι οποίοι αντέδρασαν στις μηδενικές ή αρνητικές τιμές της προημερήσιας αγοράς του Χρηματιστηρίου Ενέργειας.

Στο σύστημα συνέβαλαν και οι πρώτες μονάδες αποθήκευσης, αν και ακόμη περιορισμένης ισχύος, καθώς και η αξιοποίηση αντλητικών υδροηλεκτρικών μονάδων για την απορρόφηση πλεονάζουσας ενέργειας.

Το επόμενο βήμα είναι ήδη σε εξέλιξη. Μέχρι το τέλος Ιουνίου αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία νέες μονάδες αποθήκευσης ισχύος 400 MW, ενισχύοντας την ικανότητα του συστήματος να διαχειρίζεται τα πλεονάσματα και να αποφεύγει ακραία φαινόμενα.

Διαβάστε επίσης; Το νέο «κρας τεστ» του grid από τον ΑΔΜΗΕ: 28 GW μπαταρίες ζητούν σύνδεση – Ποιοι θα προχωρήσουν και ποιοι κόβονται