Ενεργειακή «καταιγίδα»: Ο ΔΟΕ προειδοποιεί για ιστορική διαταραχή στις αγορές τον Απρίλιο

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί για τη μεγαλύτερη ενεργειακή διαταραχή των τελευταίων δεκαετιών, με άμεσο αντίκτυπο στην Ευρώπη

Σε μια από τις πιο ηχηρές προειδοποιήσεις των τελευταίων ετών, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για μια βαθιά ενεργειακή διαταραχή που αρχίζει να μεταφέρεται με ταχύτητα από τη Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη. Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής του Οργανισμού, Φατίχ Μπιρόλ, οι διαταραχές στην προσφορά πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου όχι μόνο εντείνονται, αλλά εισέρχονται πλέον σε φάση άμεσης επίδρασης στις ευρωπαϊκές οικονομίες.

Το επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους πιο κρίσιμους ενεργειακούς διαύλους παγκοσμίως. Το κλείσιμο και οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα έχουν ήδη αφαιρέσει περισσότερα από 12 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από την αγορά, δημιουργώντας ένα έλλειμμα που αναμένεται να διπλασιαστεί μέσα στον Απρίλιο. Το αποτέλεσμα είναι ένα ντόμινο επιπτώσεων που ξεκινά από την προσφορά και καταλήγει στον πληθωρισμό και την οικονομική ανάπτυξη.

Από την Ασία στην Ευρώπη: Το ενεργειακό σοκ περνά τα σύνορα

Η κρίση έχει ήδη αφήσει το αποτύπωμά της στις ασιατικές αγορές, με εμφανείς ελλείψεις σε κρίσιμα καύσιμα όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ΔΟΕ, η Ευρώπη βρίσκεται πλέον στο επόμενο κύμα επιπτώσεων, το οποίο αναμένεται να εκδηλωθεί άμεσα μέσα στην άνοιξη.

Η καθυστέρηση αυτή δεν είναι τυχαία. Πολλά φορτία πετρελαίου και LNG που έφτασαν στην Ευρώπη τον Μάρτιο βασίζονταν σε προπολεμικά συμβόλαια, γεγονός που «απορρόφησε» προσωρινά το σοκ. Από τον Απρίλιο και μετά, όμως, η πραγματική εικόνα της αγοράς αρχίζει να αποκαλύπτεται, με τις νέες, μειωμένες ροές ενέργειας να μεταφράζονται σε υψηλότερο κόστος.

Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να περάσει γρήγορα στην πραγματική οικονομία, αυξάνοντας τις τιμές ενέργειας και πιέζοντας εκ νέου τον πληθωρισμό. Παράλληλα, η άνοδος του κόστους παραγωγής και μεταφορών απειλεί να επιβραδύνει την οικονομική δραστηριότητα, επαναφέροντας σενάρια στασιμοπληθωρισμού.

Η μεγαλύτερη ενεργειακή διαταραχή των τελευταίων δεκαετιών

Η προειδοποίηση του ΔΟΕ αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα από τη σύγκριση με προηγούμενες κρίσεις. Όπως τονίζει ο Φατίχ Μπιρόλ, η σημερινή διαταραχή είναι συνολικά πιο έντονη ακόμη και από τις πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και του 1979, αλλά και από το σοκ που προκάλεσε η απώλεια ρωσικού φυσικού αερίου μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Η κλίμακα του προβλήματος αποτυπώνεται και στις ζημιές που έχουν καταγραφεί στην περιοχή. Περίπου 40 ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή έχουν υποστεί πλήγματα, γεγονός που σημαίνει ότι η αποκατάσταση των ροών δεν θα είναι άμεση. Η διάρκεια της κρίσης, επομένως, αναμένεται να είναι μεγαλύτερη από ένα απλό βραχυπρόθεσμο σοκ.

Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, ο ΔΟΕ εξετάζει ήδη το ενδεχόμενο νέας απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων, μετά την ιστορική απόφαση των κρατών-μελών για διάθεση 400 εκατομμυρίων βαρελιών. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η παρέμβαση ενδέχεται να λειτουργήσει μόνο ως «ανάχωμα» και όχι ως οριστική λύση.

Το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές: η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια νέα φάση ενεργειακής αβεβαιότητας. Και αυτή τη φορά, το σοκ δεν είναι απλώς κυκλικό, αλλά βαθιά γεωπολιτικό – με επιπτώσεις που απλώνονται από τις αγορές ενέργειας μέχρι τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Διαβάστε επίσης; Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας: «Μέτρα εξοικονόμησης τώρα» – Η απάντηση στο ενεργειακό σοκ