Κλιμακώνεται η κόντρα για τον GSI: Ο ΑΔΜΗΕ ζητά 251 εκατ. ευρώ, απορρίπτει τη συμφωνία του 2024 και απειλεί με προσφυγή κατά της ΡΑΕΚ

Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, το μεγαλύτερο ενεργειακό έργο στρατηγικής σημασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, εισέρχεται σε επικίνδυνη τροχιά έντασης. Ο ΑΔΜΗΕ, που έχει τον ρόλο του φορέα υλοποίησης, με επιστολή-«βόμβα» προς τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ), ζητά την ανατροπή της υφιστάμενης συμφωνίας χρηματοδότησης του έργου και απειλεί να προσφύγει στη Δικαιοσύνη.

Σύμφωνα με Κυπριακά ΜΜΕ, η διαμάχη ανακύπτει από την καθυστέρηση της Κυπριακής Δημοκρατίας να καταβάλει την πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ, όπως είχε συμφωνηθεί στο Πλαίσιο Συμφωνίας Ελλάδας-Κύπρου (Ιούλιος 2024). Ο ΑΔΜΗΕ, ωστόσο, διεκδικεί την ανάκτηση 251 εκατ. ευρώ, ποσό που αφορά ήδη πραγματοποιηθείσες δαπάνες για τις προπαρασκευαστικές εργασίες και τις συμβάσεις του έργου.

Ο ελληνικός διαχειριστής αμφισβητεί το ρυθμιστικό πλαίσιο που καθόριζε καταβολή από την Κύπρο μόνο 25 εκατ. ευρώ ετησίως για την περίοδο 2025-2029, με το υπόλοιπο κόστος να επιμερίζεται στους Κύπριους καταναλωτές μετά τη λειτουργία της διασύνδεσης. Ο ΑΔΜΗΕ ζητά πλέον άμεση ανάκτηση του συνόλου των εξόδων του, καθώς αυτά πραγματοποιούνται, καταγγέλλοντας την πρακτική που όπως υποστηρίζει καθυστερεί το έργο.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο που το έργο παραμένει παγιδευμένο ανάμεσα σε ρυθμιστικές και γεωπολιτικές εκκρεμότητες, όπως οι τουρκικές αντιδράσεις στη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Κρήτης και η καθυστέρηση έκδοσης ελληνικής navtex για τις βυθομετρήσεις.

Η έκρηξη Χριστοδουλίδη: «Δεν ξέρει με ποιους έχει να κάνει»

Οι αξιώσεις του ΑΔΜΗΕ προκάλεσαν άμεση και αυστηρή αντίδραση από τη Λευκωσία. Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, δήλωσε:

«Αν ο επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ νομίζει ότι με τέτοιες επιστολές ή με πληρωμένες καταχωρήσεις εκβιάζεται η Κυπριακή Κυβέρνηση, προφανώς δεν ξέρει με ποιους έχει να κάνει.

Η Κυπριακή Κυβέρνηση δεν εκβιάζεται από κανέναν επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ και είναι εδώ για να στηρίξει μόνο τα συμφέροντα του κυπριακού λαού».

Η τοποθέτηση αυτή ανεβάζει τους τόνους, καταδεικνύοντας ότι η Λευκωσία δεν πρόκειται να υποκύψει σε πιέσεις και θα παραμείνει προσηλωμένη στο συμφωνηθέν πλαίσιο, συνδέοντας την καταβολή της πρώτης δόσης με την υλοποίηση δεσμεύσεων από ελληνικής πλευράς, όπως η πρόοδος στις θαλάσσιες έρευνες.

Γεωπολιτικές σκιές και καθυστερήσεις

Παράγοντες που παρακολουθούν το έργο επισημαίνουν ότι η κόντρα για το χρηματοδοτικό σκέλος υποκρύπτει ευρύτερες εντάσεις:

• Η Αθήνα δεν έχει ακόμη εκδώσει navtex για τις κρίσιμες βυθομετρήσεις στο τμήμα Κρήτης-Κύπρου.
• Οι καθυστερήσεις αποδίδονται στις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, που εμποδίζουν την απρόσκοπτη εκτέλεση θαλάσσιων ερευνών.
• Το καλώδιο, που κατασκευάζεται από τη Nexans στη Νορβηγία, δεν μπορεί να ποντιστεί χωρίς τα απαραίτητα δεδομένα.

Η σκληρή επιστολή του ΑΔΜΗΕ ερμηνεύεται ως κίνηση πίεσης προς την Κύπρο και τη ΡΑΕΚ, ακόμη και ως απόπειρα μετακύλισης ευθυνών σε περίπτωση καθυστέρησης ή αποτυχίας του project.

Προοπτικές για νομική σύγκρουση

Σε περίπτωση που η ΡΑΕΚ απορρίψει την ένσταση, ο ΑΔΜΗΕ δύναται να προσφύγει στο Διοικητικό Δικαστήριο Κύπρου, ζητώντας την ακύρωση της απόφασης του Ιουλίου 2024. Πρόκειται για την τρίτη πιθανή δικαστική αντιπαράθεση του φορέα με την κυπριακή ρυθμιστική αρχή, γεγονός που απειλεί να οδηγήσει το έργο σε παρατεταμένο νομικό αδιέξοδο, με γεωπολιτικές συνέπειες για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η επιστολή του ΑΔΜΗΕ συνιστά «προοίμιο σύγκρουσης», με στόχο να καταλογιστούν ευθύνες στην κυπριακή πλευρά για οποιαδήποτε καθυστέρηση ή πιθανή ματαίωση του έργου. Η Λευκωσία, από την άλλη, υποστηρίζει ότι το συμφωνημένο μοντέλο πληρωμών είναι σύμφωνο με την πρακτική της ΕΕ και ότι η αμφισβήτησή του υπονομεύει την εμπιστοσύνη και τη διακρατική συνεργασία.

Κυβερνητικοί και ενεργειακοί αναλυτές προειδοποιούν ότι οι συνεχείς νομικές εμπλοκές μπορεί να καθυστερήσουν το έργο πέρα από το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, θέτοντας σε κίνδυνο και την ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση.

Διαβάστε επίσης: Έκτακτη σύσκεψη στο Μαξίμου για το «καλώδιο» Ελλάδας-Κύπρου: Κομβικές αποφάσεις σήμερα