Ηλεκτρική αστάθεια στην Ευρώπη με ακραίες τιμές και κινδύνους μπλακ άουτ: Καμπανάκι από ΑΔΜΗΕ

Η αγορά ενέργειας αλλάζει δραματικά: αρνητικές τιμές, φόβοι για μπλακ άουτ, επενδύσεις σε φυσικό αέριο και ανάγκη για έξυπνα δίκτυα

Η αγορά ενέργειας εισέρχεται σε μια εποχή ακραίων διακυμάνσεων, με την Ελλάδα να βιώνει πλέον τα πρώτα «ηλεκτροσόκ» από ένα ευρωπαϊκό φαινόμενο: αρνητικές τιμές ρεύματος, υπερπροσφορά ΑΠΕ, νυχτερινές εκτοξεύσεις κόστους και προειδοποιήσεις για διακοπές ρεύματος.

Από την 1η Μαΐου, η Day Ahead Market του ελληνικού χρηματιστηρίου ενέργειας κατέγραψε αρνητικές τιμές έως -50 €/MWh, ενώ την ίδια στιγμή η Γερμανία βούτηξε στα -130 €/MWh, η Αυστρία στα -125, η Γαλλία στα -118 και η Πολωνία στα -128 ευρώ/MWh.

Το φαινόμενο αυτό οφείλεται σε υπερπροσφορά ενέργειας από ΑΠΕ, ιδίως μεσημέρι-απόγευμα, σε συνδυασμό με χαμηλή ζήτηση. Αντίστροφα, το βράδυ, όταν η παραγωγή από ήλιο και άνεμο μηδενίζεται, η τιμή εκτινάσσεται. Στις 5 Μαΐου, για παράδειγμα, η μέση τιμή ρεύματος ήταν 92,74 €/MWh, αλλά στις 21:00 εκτοξεύτηκε στα 206,32 €/MWh.

Προειδοποίηση ΑΔΜΗΕ: Το πρόβλημα δεν είναι η ισχύς, αλλά η ευελιξία

Το νέο τοπίο δεν χαρακτηρίζεται από έλλειψη ισχύος, αλλά από ανεπάρκεια ευελιξίας, αποθήκευσης και ικανότητας μεταφοράς της ενέργειας. Όπως προειδοποιεί ο Μάνος Μανουσάκης, Πρόεδρος και CEO του ΑΔΜΗΕ, το ρεύμα υπάρχει, αλλά το δίκτυο δεν μπορεί να το διαχειριστεί.

«Το 2023 υπήρχαν 10,8 GW ΑΠΕ, το 2025 έχουν φτάσει στα 15,8 GW, με τα 7,4 GW υπό τον ΑΔΜΗΕ και τα **8,4 GW στον ΔΕΔΔΗΕ», αναφέρει. Οι ΑΠΕ, όσο φιλικές και αν είναι στο περιβάλλον, έχουν στοχαστική παραγωγή. Με λίγα λόγια: μια συννεφιά ή άπνοια φέρνει “μπλακ άουτ” στο σύστημα.

Ήδη ο ΑΔΜΗΕ εφαρμόζει περικοπές λειτουργίας φωτοβολταϊκών τα σαββατοκύριακα και τις αργίες, ώστε να αποτρέψει ανισορροπία και κατάρρευση του συστήματος.

ΔΕΗ, ιδιώτες και ανάγκη για «έξυπνα» δίκτυα

Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι οι επενδύσεις σε ευέλικτες μονάδες και σε υποδομές μεταφοράς.

• Η ΔΕΗ επενδύει 1,7 δισ. ευρώ σε μονάδες φυσικού αερίου, συστήματα αποθήκευσης και αντλησιοταμίευσης. Ανάμεσά τους η μονάδα στην Αλεξανδρούπολη με ισχύ 840 MW και κόστος 400 εκατ. ευρώ, που θα λειτουργήσει το 2027.

• ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – Motor Oil κατασκεύασαν τη νέα μονάδα 877 MW στην Κομοτηνή, κόστους 375 εκατ. ευρώ.

• Η Metlen έχει ήδη λειτουργήσει από το 2021 τη μονάδα CCGT 826 MW στον Άγιο Νικόλαο Βοιωτίας, με επένδυση 300 εκατ. ευρώ.

Όμως το κλειδί είναι και τα δίκτυα. Ο Μανουσάκης επισημαίνει τις καθυστερήσεις και τις ακυρώσεις κρίσιμων έργων, όπως το ΚΥΤ Αργυρούπολης, που θα στήριζε τη νέα «πολιτεία» του Ελληνικού και τη ναυτική ηλεκτροδότηση (cool ironing) στα λιμάνια.

Σύμφωνα με τους Financial Times, ως το 2050, η Ευρώπη πρέπει να επεκτείνει το ηλεκτρικό της δίκτυο από 68 εκατ. χλμ. σε 120 εκατ. χλμ., με ετήσιες επενδύσεις 800 δισ. δολάρια στις δεκαετίες 2030–2040.

Διαβάστες επίσης: Ομαλή η λειτουργία του δικτύου ρεύματος: Αναστέλλονται τα έκτακτα μέτρα από τον ΑΔΜΗΕ