Η Ελλάδα ξεπέρασε το 1 GW αυτοπαραγωγής με 35.000 έργα ΑΠΕ – Ποιες οι προοπτικές και οι προκλήσεις της ηλιακής δεκαετίας

Η Ελλάδα ζει μια πράσινη επανάσταση σε μικρογραφία. Σε λιγότερο από δύο χρόνια, περισσότεροι από 35.000 αυτοπαραγωγοί όπως επιχειρήσεις, νοικοκυριά και μικροί επαγγελματίες, συνέδεσαν στο δίκτυο έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας συνολικής ισχύος 995 MW. Η πλειονότητα αυτών αφορά φωτοβολταϊκά συστήματα, τα οποία εξελίσσονται σε καθημερινό εργαλείο ενεργειακής αυτονομίας.

Ωστόσο, την ίδια στιγμή που το net-metering απογειώθηκε λίγο πριν την κατάργησή του, το νέο σχήμα net-billing παραμένει παγωμένο, αφήνοντας την αγορά σε ένα ιδιότυπο «κενό» ρυθμίσεων.

Το «κύμα» του net-metering και το PV Στέγη

Το φθινόπωρο του 2023 ξεκίνησε ένα αληθινό ράλι εγκαταστάσεων. Η κατάργηση του net-metering λειτούργησε σαν «συναγερμός», με αποτέλεσμα να υποβληθούν μαζικά αιτήσεις για ενεργειακό συμψηφισμό με το παλιό μοντέλο.

• Οι μεγάλες επιχειρήσεις μπήκαν δυναμικά στο παιχνίδι με 1.204 εγκαταστάσεις έως 3 MW, συνολικής ισχύος 635 MW.

• Τα νοικοκυριά και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις ακολούθησαν με 34.108 μικρότερα έργα έως 100 kW, που προσέθεσαν ακόμη 360 MW στο σύστημα.

Σχεδόν τα μισά έργα συνδέθηκαν στο δίκτυο μόλις τους τελευταίους 18 μήνες, κυρίως χάρη στο πρόγραμμα «PV Στέγη», το οποίο έδωσε οικονομικά κίνητρα σε χιλιάδες οικογένειες να αποκτήσουν το δικό τους φωτοβολταϊκό. Αν και οι αιτήσεις έχουν πλέον κλείσει, δόθηκε παράταση μέχρι το τέλος του 2025 για την ολοκλήρωση των έργων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα «κουβαλά» και μια παλαιότερη παρακαταθήκη: το «Ειδικό Πρόγραμμα Στεγών» (2009-2019), που εξακολουθεί να παράγει ρεύμα μέσα από 40.685 έργα συνολικής ισχύος 371 MW.

Net-billing: το σύστημα που δεν ξεκίνησε ποτέ

Το net-billing σχεδιάστηκε να αντικαταστήσει το net-metering με μια πιο αγοραία λογική συμψηφισμού: η περίσσεια ενέργεια θα αποτιμάται με βάση τις τιμές αγοράς και όχι με αυτόματο συμψηφισμό. Ωστόσο, παρά τις εξαγγελίες, το νέο καθεστώς παραμένει στον «πάγο» εδώ και έναν χρόνο.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η υπουργική απόφαση που θα ξεμπλοκάρει τη διαδικασία αναμένεται να υπογραφεί τον Οκτώβριο από τον υφυπουργό Ενέργειας Νίκο Τσάφο. Μέχρι τότε, κανένα έργο στην Ελλάδα δεν λειτουργεί υπό καθεστώς net-billing.

Η καθυστέρηση έχει δημιουργήσει ανασφάλεια σε επενδυτές και καταναλωτές. Ο Σύνδεσμος Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) παρεμβαίνει με προτάσεις: από την κατάργηση των εγγυητικών επιστολών για έργα αυτοκατανάλωσης μέχρι τη διευκόλυνση μικρών plug-in φωτοβολταϊκών (μπαλκονιού) που μπορούν να φέρουν την πράσινη ενέργεια ακόμα και σε πολυκατοικίες.

Προοπτικές: στο κατώφλι της ηλιακής δεκαετίας

Η αυτοπαραγωγή στην Ελλάδα έχει ήδη ξεπεράσει το ορόσημο του 1 GW. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αγοράς, η συνολική εγκατεστημένη φωτοβολταϊκή ισχύς μπορεί να φτάσει τα 13,5 GW έως το 2026 και να εκτιναχθεί στα 19-21 GW έως το 2030.

Η χώρα καλύπτει ήδη πάνω από το 20% της ηλεκτρικής της κατανάλωσης από τον ήλιο, ενώ το νέο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα προβλέπει στόχο 82% ΑΠΕ έως το 2030.

Το μεγάλο στοίχημα, όμως, δεν είναι η κατασκευή νέων πάρκων, αλλά η ενσωμάτωσή τους στο ενεργειακό σύστημα. Χωρίς επαρκείς υποδομές αποθήκευσης, τουλάχιστον 2,5 GW νέας χωρητικότητας, η χώρα κινδυνεύει να χάσει πολύτιμη πράσινη ενέργεια ή να αναγκαστεί σε περικοπές παραγωγής.

Διαβάστε επίσης: Η Ελλάδα στην πρώτη τριάδα του προσαρμοσμένου δείκτη ελκυστικότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας